Η ΑΑΔΕ: το ηλεκτρονικό χαρτζιλίκι δεν φορολογείται

Οι μικρομεταφορές χρημάτων μέσα στην οικογένεια, είτε γίνονται με IRIS (τη δωρεάν εφαρμογή άμεσων πληρωμών που στέλνει χρήματα από κινητό σε κινητό σε δευτερόλεπτα) είτε με απλό έμβασμα, δεν φορολογούνται επειδή είναι μικροποσά για καθημερινά έξοδα. Το κανάλι δεν αλλάζει τον χαρακτήρα τους. Αυτό διευκρίνισε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) στις 13 Αυγούστου, μετά από κύμα δημοσιευμάτων που παρουσίαζαν κάθε μικρή μεταφορά ως πιθανή «παγίδα». Το θέμα αφορά εκατομμύρια νοικοκυριά που στέλνουν λεφτά σε παιδιά, εγγόνια ή φίλους.

Η αφορμή δεν ήταν κάποια νέα ρύθμιση, αλλά μια παλιά υπόθεση. Μια φοιτήτρια από την Εύβοια που σπούδαζε στη Χίο είχε λάβει το 2021 συνολικά 700 ευρώ σε μικροποσά από τον παππού της. Η ΑΑΔΕ της καταλόγισε 70 ευρώ φόρο δωρεάς και 35 ευρώ πρόστιμο, σύνολο 105 ευρώ, και η προσφυγή της απορρίφθηκε με την απόφαση ΔΕΔ 1798/2026 (Financial Report). Το κρίσιμο, όμως, το εξήγησε η ίδια η Αρχή: το ποσό είχε δοθεί πριν θεσπιστεί το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, ο έλεγχος ήταν μέρος ευρύτερης υπόθεσης, και ο καταλογισμός στηρίχθηκε σε οικειοθελή δήλωση της ίδιας που δεν ανακαλείται εκ των υστέρων (News247). Δεν ήταν, δηλαδή, τιμωρία του χαρτζιλικιού μέσω IRIS.

Πού τραβιέται η γραμμή

Η γραμμή τραβιέται από τον χαρακτήρα της κίνησης: ύψος, συχνότητα, τελικός αποδέκτης και συνολική εικόνα (Καθημερινή). Μεταφορές μικροποσών για καθημερινές ανάγκες «δεν αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος, εκτός εάν διαπιστώνεται συγκεκριμένο μοτίβο καταχρηστικής πρακτικής» (ΟΤ). Δεν υπάρχει ποσό κάτω από το οποίο κάτι είναι πάντα χαρτζιλίκι και πάνω από το οποίο γίνεται πάντα δωρεά.

Δύο παραδείγματα δείχνουν την «αθώα» ζώνη. Ο γονιός που στέλνει 200-400 ευρώ τον μήνα στον φοιτητή για ενοίκιο και σούπερ μάρκετ κάνει συνήθη οικογενειακή ενίσχυση, όχι δωρεά, όσο το μοτίβο ταιριάζει με πραγματικές ανάγκες διαβίωσης (ΕΡΤ). Ο παππούς που δίνει χαρτζιλίκι στο εγγόνι εντάσσεται ρητά στα μικροποσά χωρίς φορολογικό ενδιαφέρον. Οι δύο φίλοι που μοιράζονται λογαριασμό εστιατορίου δεν κάνουν δωρεά, αρκεί να υπάρχει αντιστοίχιση με το αρχικό παραστατικό, γιατί η Αρχή κρίνει τον πραγματικό λόγο της κίνησης και όχι το κανάλι της.

Αντίθετα, μια μεγάλη εφάπαξ μεταφορά για αγορά αυτοκινήτου, για κάλυψη τεκμηρίου ή για αποταμίευση στο όνομα του παιδιού είναι κλασική δωρεά. Εκεί χρειάζεται η κανονική διαδρομή, τραπεζική διακίνηση και δήλωση στο myPROPERTY.

Εδώ μπαίνουν οι αριθμοί που συχνά μπερδεύονται. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ ισχύει μόνο για την Α΄ κατηγορία συγγένειας (σύζυγοι, γονείς, παιδιά, παππούδες προς εγγόνια) και μόνο εφόσον το ποσό περάσει από τράπεζα και δηλωθεί (Έθνος). Πάνω από το όριο, φόρος 10% στο υπερβάλλον. Οι συντελεστές του 20% για τη Β΄ κατηγορία (αδέλφια, ανίψια, θείοι) και του 40% για τη Γ΄ κατηγορία ή μη συγγενείς είναι κάτι διαφορετικό: αφορούν όντως δωρεές, όχι το χαρτζιλίκι, και επιβάλλονται από το πρώτο ευρώ (Enikos).

Το IRIS δεν αλλάζει τίποτα από αυτά. Είναι κανάλι πληρωμής, όχι φορολογικός χαρακτηρισμός, όπως ακριβώς η ευρωπαϊκή στροφή προς υποχρεωτικές άμεσες πληρωμές δεν φέρνει αυτόματο φόρο (European Commission). Το ίδιο ισχύει για τη λέξη «χαρτζιλίκι» στην αιτιολογία του εμβάσματος: αν η πραγματική αιτία ήταν δωρεά, η ετικέτα δεν την ακυρώνει.

Αν η ΑΑΔΕ αμφισβητήσει μια κίνηση, ο πολίτης έχει προθεσμία 30 ημερών για ενδικοφανή προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, με τραπεζικά αποδεικτικά και σαφή αιτιολογία (Newmoney). Η ίδια Αρχή που φέτος υπέβαλε αυτόματα τη δήλωση ενός εκατομμυρίου πολιτών (To Brief) στηρίζεται στα ίδια ψηφιακά ίχνη για να κρίνει και τις οικογενειακές μεταφορές, γι' αυτό μετρά τι μπορεί να αποδείξει ο καθένας.

Η πρακτική ουσία είναι μία: κράτα το ίχνος του σκοπού, όχι απλώς της πληρωμής. Το μισθωτήριο, την απόδειξη διδάκτρων, τον λογαριασμό σούπερ μάρκετ, το κοινό παραστατικό. Και μια εκκρεμότητα παραμένει: όλες αυτές οι διευκρινίσεις κυκλοφορούν ως «πηγές της ΑΑΔΕ», χωρίς υπογεγραμμένη δημόσια ανακοίνωση της Αρχής που να τις κατοχυρώνει.