Η ακροδεξιά AfD προηγείται στις δημοσκοπήσεις γερμανικού κρατιδίου

Σαράντα επτά από τις 97 έδρες. Τόσες δίνει στην ακροδεξιά «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) το πιο πρόσφατο σενάριο για το κρατιδιακό κοινοβούλιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, που ψηφίζει την Κυριακή, δύο λιγότερες από τις 49 που χρειάζονται για αυτοδυναμία. Αν αυτή η πρωτιά γίνει εξουσία, η άκρα δεξιά περνά για πρώτη φορά μετά το 1945 από τη διαμαρτυρία στη διακυβέρνηση ενός κρατιδίου, στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στη Γερμανία, όμως, η πρώτη θέση δεν απονέμει την κυβέρνηση.

Τον υπολογισμό τον κάνει ο υπολογιστής συνασπισμών Koalitions-rechner, πάνω σε μέτρηση της εταιρείας δημοσκοπήσεων INSA στις 2 Σεπτεμβρίου: στις 97 έδρες αντιστοιχούν AfD 47, Χριστιανοδημοκράτες (CDU) 24, η Αριστερά (Die Linke) 13, Σοσιαλδημοκράτες (SPD) 8, Πράσινοι 5 (Koalitions-rechner). Η AfD βγαίνει σχεδόν διπλάσια από τον δεύτερο, κι όμως μένει δύο έδρες μακριά από το να κυβερνήσει μόνη.

Η ισορροπία είναι εξαιρετικά λεπτή. Αν οι Πράσινοι πέσουν κάτω από το όριο του 5% (το κατώφλι που πρέπει να περάσει ένα κόμμα για να μπει καθόλου στο κοινοβούλιο), οι έδρες τους αναδιανέμονται και η AfD ανεβαίνει στις 50 στις 97, δηλαδή οριακή αυτοδυναμία· αν χαθεί κάτω από το όριο και το SPD, φτάνει τις 51 (Koalitions-rechner). Το ίδιο ποσοστό της AfD παράγει εντελώς διαφορετική εξουσία, ανάλογα με το ποιος μικρός σβήνει στο όριο.

Η αριθμητική που σκοντάφτει στην πολιτική

Πόσο ρευστό παραμένει το τοπίο το δείχνει η τελευταία μέτρηση, από το δημόσιο κανάλι ZDF τρεις ημέρες πριν την κάλπη: AfD 41%, Πράσινοι οριακά μέσα με 6%, ενώ η Συμμαχία Ζάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) με 4% και οι Φιλελεύθεροι (FDP) με 3% μένουν εκτός. Το πιο κρίσιμο νούμερο δεν ανήκει σε κόμμα: 26% των ψηφοφόρων δεν έχει αποφασίσει αν ή τι θα ψηφίσει (ZDF). Πάνω σε περίπου 1,7 εκατομμύρια ψηφοφόρους, αυτό αρκεί για να ρίξει ή να σώσει δύο-τρία μικρά κόμματα ταυτόχρονα (bpb).

Η AfD θα χρειαζόταν εταίρο, αλλά Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινοι, Φιλελεύθεροι και η Αριστερά έχουν αποκλείσει κάθε συνεργασία μαζί της (MOZ). Απομένει μία και μόνη καταγεγραμμένη πλειοψηφία χωρίς την AfD: συνασπισμός τεσσάρων κομμάτων, Χριστιανοδημοκράτες, η Αριστερά, Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινοι, με 50 έδρες. Κι εκεί η αριθμητική χτυπά σε τοίχο. Η CDU έχει «απόφαση ασυμβατότητας» που της απαγορεύει συνεργασία τόσο με την AfD όσο και με την Αριστερά (Stuttgarter Zeitung). Ο υποψήφιος πρωθυπουργός της, ο Σφεν Σούλτσε, αποκλείει ρητά συμμαχίες «και με την άκρα αριστερά και με την άκρα δεξιά» (MOZ). Η μόνη μαθηματικά διαθέσιμη λύση κατά της AfD είναι πολιτικά κλειδωμένη.

Αυτό εξηγεί γιατί το «ανάχωμα» (η Brandmauer, η άτυπη δέσμευση των υπόλοιπων κομμάτων να μην κυβερνήσουν με την AfD) δοκιμάζεται πλέον στην αριθμητική, όχι στα λόγια. Η ρωγμή μπορεί να έρθει από το BSW, που απορρίπτει τυπική κυβέρνηση με την AfD αλλά προτείνει υπερκομματικό πρωθυπουργό με «μεταβαλλόμενες πλειοψηφίες» που δεν αποκλείουν ψήφους της AfD (Deutschlandfunk). Και ο τρόπος εκλογής αφήνει παράθυρο: ο πρωθυπουργός κρατιδίου εκλέγεται με μυστική ψηφοφορία, κι αν αποτύχει ο πρώτος γύρος, σε επόμενο μπορεί να αρκεί η πλειοψηφία των έγκυρων ψήφων (Tagesschau).

Ο επικεφαλής της AfD, ο Ούλριχ Ζίγκμουντ, υποστηρίζει ότι θα διεκδικήσει την πρωθυπουργία μόνο αν το κόμμα πάρει απόλυτη πλειοψηφία και κυβερνήσει μόνο του (ZEIT). Ακόμη κι αν το πετύχαινε, μια κρατιδιακή κυβέρνηση ελέγχει υπουργεία, αστυνομία, σχολεία και επιχορηγήσεις, όχι το ευρώ ή τα σύνορα, που είναι ομοσπονδιακές και ευρωπαϊκές αρμοδιότητες (AP, Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Ήδη το καλοκαίρι, πάντως, το Βερολίνο εξέταζε να περιορίσει τη ροή διαβαθμισμένων πληροφοριών προς κρατίδια όπου συμμετέχει η AfD (To Brief).

Για την Αθήνα ο δίαυλος είναι έμμεσος αλλά πραγματικός: μια Γερμανία που κλυδωνίζεται εσωτερικά παράγει πιο δύσκολους ευρωπαϊκούς συμβιβασμούς σε άμυνα, Ουκρανία και προϋπολογισμό, εκεί όπου η Αθήνα στηρίζεται στο Βερολίνο. Μια άκρα δεξιά που περνά στην εκτελεστική εξουσία στέλνει ακριβώς αυτό το σήμα (CSIS).

Έτσι, η πρώτη πιθανή ακροδεξιά κυβέρνηση κρατιδίου στη μεταπολεμική Γερμανία μπορεί να κριθεί όχι από το 41% της AfD, αλλά από το αν οι Πράσινοι κρατήσουν το 6% τους και το BSW πλησιάσει το 5% από το 4%. Μία ποσοστιαία μονάδα πάνω ή κάτω από το κατώφλι θα αποφασίσει αν η πρωτιά της AfD γίνεται εξουσία ή μένει χωρίς κυβέρνηση.