Αλβανία: η Βουλή προστάτευσε την Μπαλούκου, η έρευνα συνεχίζεται

Τον Μάρτιο η αλβανική Βουλή αρνήθηκε να επιτρέψει την κράτηση της πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης Μπελίντα Μπαλούκου (Top Channel). Στις 20 Οκτωβρίου η ειδική εισαγγελία κατά της διαφθοράς (SPAK) της κοινοποίησε διευρυμένες κατηγορίες. Αφορούν διαγωνισμούς δημοσίων έργων, παθητική δωροδοκία, τη δήλωση περιουσίας της και ξέπλυμα χρήματος (Anadolu, Reuters). Η κοινοβουλευτική προστασία σταμάτησε μια σύλληψη, όχι μια δίωξη. Αυτό θα μετρήσει στα κεφάλαια του κράτους δικαίου, που ορίζουν τον ρυθμό των ενταξιακών συνομιλιών της χώρας με την ΕΕ.

Στις 12 Μαρτίου η Ολομέλεια απέρριψε με 82 ψήφους κατά και 47 υπέρ το σχέδιο που θα επέτρεπε στη SPAK να ζητήσει κατ' οίκον κράτηση ή προφυλάκιση της βουλευτού Μπαλούκου (Top Channel). Η κυβερνητική πλειοψηφία υποστήριξε ότι δεν τεκμηριωνόταν ανάγκη κράτησης. Η αντιπολίτευση επικαλέστηκε κίνδυνο επηρεασμού της έρευνας (Dukagjini). Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα υπερασπίστηκε στη συνέχεια δημόσια την άρνηση (BalkanWeb).

Η ψήφος όμως αφορούσε μόνο αυτό το μέτρο στέρησης ελευθερίας. Δεν αθώωσε τη Μπαλούκου ούτε σταμάτησε τη δίωξη. Τον Ιούλιο ο επικεφαλής της SPAK το επιβεβαίωσε, δηλώνοντας δημόσια ότι η ασυλία δεν εμποδίζει την έρευνα (RFE/RL).

Από μια σήραγγα στην κορυφή της κυβέρνησης

Η υπόθεση ξεκίνησε από τον διαγωνισμό για τη σήραγγα της Λογαρά. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ένας πρώτος διαγωνισμός με χαμηλότερη προσφορά περίπου 140 εκατ. ευρώ ακυρώθηκε. Τον επαναληπτικό τον κέρδισε η κοινοπραξία Intekar-ASL με περίπου 170 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ (CNA). Οι δύο προσφορές δεν έχουν αποδειχθεί συγκρίσιμες, άρα η διαφορά τους δεν είναι υπολογισμένη ζημία.

Συνδεδεμένη έρευνα αφορούσε τον πρώην επικεφαλής της Αλβανικής Οδικής Αρχής, Έβις Μπερμπέρι. Ρεπορτάζ που επικαλείται τη δικογραφία αναφέρει ότι μηνύματα από το κινητό του είναι μέρος του υλικού που οδήγησε στη Μπαλούκου (BalkanWeb). Η ερμηνεία αυτών των μηνυμάτων παραμένει ισχυρισμός της εισαγγελίας.

Τον Νοέμβριο του 2025 το ειδικό δικαστήριο επέβαλε στη Μπαλούκου αναστολή καθηκόντων και απαγόρευση εξόδου από τη χώρα (DW). Στις 4 Ιουνίου η SPAK συνέδεσε τη Λογαρά με επτά διαγωνισμούς της περιφερειακής οδού των Τιράνων. Ανακοίνωσε επίσης προληπτική κατάσχεση ακινήτου στο Ντέρμι, προσωρινό μέτρο που δεν αποδεικνύει την προέλευσή του (SPAK).

Στις 20 Οκτωβρίου η Μπαλούκου προσήλθε στη SPAK με τον δικηγόρο της Αρντιάν Κάλια, που δήλωσε ότι η έρευνα παρατείνεται (Panorama). Η ίδια, που είχε αρνηθεί προγενέστερες παρατυπίες, δεν σχολίασε.

Αργότερα την ίδια μέρα δημοσιεύθηκαν, μέσω αναπαραγωγών στα μέσα ενημέρωσης, οι «τελικές κατηγορίες». Ο πυρήνας τους είναι οι διαγωνισμοί: παραβίαση της ισότητας των συμμετεχόντων, από κοινού με άλλους, εννέα φορές. Ακολουθούν δύο μορφές παθητικής δωροδοκίας, δύο παραβάσεις στη δήλωση περιουσίας και ξέπλυμα χρήματος για δύο ακίνητα (TV Klan). «Τελικές» δεν σημαίνει ότι έγινε δίκη ή ότι εκδόθηκε απόφαση.

Εννέα πράξεις, οκτώ έργα

Δημόσια έχουν κατονομαστεί οκτώ έργα. Το ένα είναι η σήραγγα της Λογαρά. Τα άλλα επτά είναι διαγωνισμοί της περιφερειακής των Τιράνων: τέσσερα τμήματα της εξωτερικής περιφερειακής, δύο ακόμη τμήματα και οι γέφυρες πάνω από τον ποταμό της πόλης (CNA). Η εισαγγελία όμως μετρά εννέα πράξεις. Δεν έχει τεκμηριωθεί ποια είναι η ένατη ούτε αν αντιστοιχεί σε ξεχωριστό διαγωνισμό, καθώς δεν έχει δημοσιοποιηθεί πλήρες κατηγορητήριο.

Σε μια δίκη, κάθε πράξη θα πρέπει να δεθεί με συγκεκριμένη σύμβαση, ανάδοχο και αξία. Για τα περισσότερα έργα αυτά τα στοιχεία δεν έχουν ακόμη επαληθευτεί δημόσια.

Τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στα Τίρανα δεν τις άναψε η υπόθεση. Άρχισαν στις 13 Οκτωβρίου, πριν από την ανακοίνωση, με φοιτητικά αιτήματα για την εκπαίδευση (RFE/RL). Οι κατηγορίες έδωσαν πρόσωπο σε μια συζήτηση για τη διαφθορά που ήδη υπήρχε.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αναγνωρίσει στις 5 Μαρτίου αποτελέσματα της SPAK σε υποθέσεις υψηλής διαφθοράς. Ζήτησε όμως ταυτόχρονα πρόοδο στις δημόσιες συμβάσεις (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Και τα δύο κρίνονται στην ομάδα κεφαλαίων «Θεμελιώδη», από την οποία εξαρτάται ο ρυθμός όλων των συνομιλιών (μεθοδολογία διεύρυνσης).

Η Αθήνα συμμετέχει σε κάθε βήμα αυτής της διαπραγμάτευσης. Συνδέει την αλβανική πορεία με το κράτος δικαίου και με τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας (ΥΠΕΞ). Ούτε οι Βρυξέλλες ούτε η Αθήνα έχουν δημοσιοποιήσει αντίδραση ειδικά για τις κατηγορίες της 20ής Οκτωβρίου.

Την ενοχή θα την κρίνει δικαστήριο. Ο επόμενος ευρωπαϊκός απολογισμός όμως θα βρει στον ίδιο φάκελο δύο πράγματα. Το ένα είναι μια εισαγγελία που έφτασε στην κορυφή της κυβέρνησης. Το άλλο είναι μια πλειοψηφία που της αρνήθηκε την κράτηση. Και τα δύο αφορούν ακριβώς τις δημόσιες συμβάσεις, τον τομέα που η Επιτροπή είχε ήδη ζητήσει να διορθωθεί.