Ανέβηκαν 552 εκατ. οι οφειλές του Δημοσίου σε ιδιώτες

Τον Αύγουστο το Δημόσιο χρωστούσε σε ιδιώτες 552 εκατ. ευρώ περισσότερα απ' ό,τι τον Ιούλιο, συνολικά 3,82 δισ. Τα στοιχεία είναι από το μηνιαίο δελτίο του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ΓΛΚ), που αναρτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου (ΓΛΚ). Ο Οικονομικός Ταχυδρόμος και η ΕΡΤ παρουσίασαν το σύνολο ως «φέσια» του Δημοσίου (Οικονομικός Ταχυδρόμος, ΕΡΤ). Το ποσό όμως περιλαμβάνει δύο διαφορετικά πράγματα: λογαριασμούς που έχουν ήδη καθυστερήσει και επιστροφές φόρων, που οι περισσότερες είναι ακόμη εντός χρόνου. Αν τα χωρίσει κανείς, φαίνεται ποιος περιμένει πραγματικά περισσότερο απ' όσο πρέπει: κυρίως οι προμηθευτές των δημόσιων νοσοκομείων.

Το ΓΛΚ καταγράφει τα δύο κονδύλια σε χωριστούς πίνακες, που δεν επικαλύπτονται. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές των φορέων του Δημοσίου ανέβηκαν από 2,64 σε 2,80 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά 158 εκατ. (πρόκειται για τιμολόγια και άλλες υποχρεώσεις που πέρασαν την προθεσμία τους). Οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων πήγαν από 629 εκατ. σε 1,02 δισ., δηλαδή αυξήθηκαν κατά 394 εκατ. Αυτό είναι σχεδόν τρία στα τέσσερα ευρώ της συνολικής αύξησης (ΓΛΚ).

Οι περισσότερες από αυτές τις επιστροφές δεν έχουν ακόμη καθυστερήσει. Το δελτίο τις χωρίζει με όριο τις 90 ημέρες από την έκδοση της πράξης επιστροφής. Όλη η αύξηση του Αυγούστου έπεσε στις πρόσφατες, που ανέβηκαν από 375 σε 775 εκατ. ευρώ (ΓΛΚ). Για όποιον περιμένει επιστροφή, αυτό σημαίνει ότι μπήκαν στην αναμονή περισσότερες νέες υποθέσεις, όχι ότι συσσωρεύτηκαν παλιές. Το όριο των 90 ημερών πάντως το χρησιμοποιεί η στατιστική· δεν είναι η νόμιμη προθεσμία κάθε υπόθεσης.

Όσες επιστροφές έχουν περάσει το όριο μειώθηκαν μάλιστα ελαφρά, στα 248 εκατ. Από αυτά, τα 158 εκατ. δεν πληρώνονται επειδή ο δικαιούχος δεν ανταποκρίθηκε ή λείπουν δικαιολογητικά (ΓΛΚ). Στις παλιές επιστροφές δηλαδή η αναμονή οφείλεται κυρίως στον ίδιο τον δικαιούχο.

Πού βρίσκεται η πραγματική καθυστέρηση

Η πραγματική καθυστέρηση είναι στις οφειλές των φορέων, και εκεί το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στα δημόσια νοσοκομεία. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές τους ανέβηκαν από 1,24 σε 1,33 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά 93 εκατ., σχεδόν έξι στα δέκα ευρώ της αύξησης των φορέων (ΓΛΚ). Το επόμενο μεγάλο κομμάτι αφορά επίσης την υγεία. Τα ασφαλιστικά ταμεία πρόσθεσαν 52 εκατ. Τα 32 εκατ. από αυτά αφορούν τον ΕΟΠΥΥ, τον οργανισμό που αγοράζει υπηρεσίες υγείας για τους ασφαλισμένους (ΓΛΚ). Τα ποσά των νοσοκομείων είναι μικτά: δεν έχουν αφαιρεθεί ακόμη οι επιστροφές και οι εκπτώσεις που οφείλουν οι ίδιοι οι προμηθευτές στο Δημόσιο.

Ο Αύγουστος διέκοψε μια πτώση δύο μηνών. Από τον Μάιο ως τον Ιούλιο τα νοσοκομεία είχαν μειώσει τα ληξιπρόθεσμά τους από 1,52 σε 1,24 δισ. ευρώ, και το σύνολο των φορέων είχε πέσει από 3,00 σε 2,64 δισ. Ακόμη κι έτσι, το σύνολο έμενε πάνω από τα 2,58 δισ. του τέλους του 2025 (ΓΛΚ). Η πτώση εκείνων των μηνών δείχνει ότι οι οφειλές μπορούν να μειωθούν. Ο Αύγουστος δείχνει ότι η μείωση δεν κράτησε. Η σειρά καταγράφει μόνο τι χρωστιέται στο τέλος κάθε μήνα. Δεν δείχνει πόσα τιμολόγια εκδόθηκαν ή εξοφλήθηκαν, και το δελτίο δεν εξηγεί γιατί οι οφειλές ξανανέβηκαν.

Στις 1 Οκτωβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε στην Ελλάδα επιστολή όχλησης, δηλαδή επίσημη προειδοποίηση στο πλαίσιο διαδικασίας παράβασης. Ο λόγος ήταν ότι η χώρα δεν συμμορφώθηκε με παλαιότερη απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ, και η Επιτροπή στηρίχτηκε σε στοιχεία Ιουνίου (Ευρωπαϊκή Επιτροπή), όπως είχαμε καταγράψει (To Brief). Για τον προμηθευτή, κάθε μήνας αναμονής σημαίνει ότι πληρώνει μισθούς, εμπορεύματα και φόρους χωρίς να έχει πάρει τα χρήματα που του χρωστούν. Δεν έχει δημοσιευτεί μέτρηση για το πόσο του κοστίζει αυτό σε τόκους ή σε δανεισμό. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις πιέζουν ιδίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Για να κρίνει κανείς αν το Δημόσιο πληρώνει αργά, πρέπει να δει τις προθεσμίες. Η ευρωπαϊκή οδηγία για τις καθυστερήσεις πληρωμών δίνει στις δημόσιες αρχές 30 ημέρες και στα δημόσια νοσοκομεία έως 60 (Οδηγία 2011/7/ΕΕ). Η ελληνική στατιστική όμως μετρά ένα νοσοκομειακό τιμολόγιο ως ληξιπρόθεσμο μόνο αφού περάσουν 90 ημέρες από την ημερομηνία που έπρεπε να πληρωθεί (ΓΛΚ).

Ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους έχει θέσει στόχο να πληρώνονται οι προμηθευτές των νοσοκομείων σε 30 ημέρες. Αυτό θα ισχύσει αφού ολοκληρωθούν οι αλλαγές στις προμήθειες, και η πλήρης εφαρμογή υπολογίζεται σε 18 έως 24 μήνες (HealthReport). Δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη δείκτης για το πόσα τιμολόγια πληρώνονται σήμερα σε 30 ημέρες. Αυτό που μετριέται είναι ότι τα 1,33 δισ. ευρώ των νοσοκομείων αφορούν τιμολόγια που έχουν ξεπεράσει την ημερομηνία πληρωμής τους κατά τουλάχιστον 90 ημέρες (ΓΛΚ). Αυτό είναι τριπλάσιο διάστημα από ολόκληρη την προθεσμία που υπόσχεται ο υφυπουργός.