Ανοίγουν αύριο οι αιτήσεις για τον Προσωπικό Βοηθό ΑμεΑ

Το πρόγραμμα που πληρώνει έναν εργαζόμενο ώστε να στηρίζει καθημερινά ένα άτομο με αναπηρία να ζει αυτόνομα, ο «Προσωπικός Βοηθός», ανοίγει την Τετάρτη 26 Αυγούστου την ηλεκτρονική πλατφόρμα του για νέες αιτήσεις, με προθεσμία έως τις 27 Νοεμβρίου (in.gr). Σε συνέχεια της μονιμοποίησης που πέρασε από τη Βουλή τον Ιούλιο (To Brief), το σημείο που χάνεται πίσω από τους τίτλους των «έως 1.939 ευρώ»: η υποβολή αίτησης δεν εξασφαλίζει ούτε θέση στο πρόγραμμα ούτε διαθέσιμο βοηθό.

Ο χρόνος υποβολής δεν δίνει κανένα πλεονέκτημα. Η αίτηση περνά από δύο φίλτρα. Πρώτα, αυτοματοποιημένος έλεγχος επιλεξιμότητας και μοριοδότηση: πιστοποίηση αναπηρίας, ηλικία κατά κανόνα 16 έως 67 ετών, φορολογική κατοικία στην Ελλάδα και εισοδηματικό όριο 35.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό. Έπειτα, όσοι έχουν την υψηλότερη βαθμολογία περνούν σε εξατομικευμένη αξιολόγηση λειτουργικότητας από διεπιστημονική Ειδική Επιτροπή, συνήθως στο σπίτι του αιτούντος (minscfa).

Η μοριοδότηση ανταμείβει την απομόνωση και τη δραστηριότητα: όποιος ζει μόνος παίρνει 300 μόρια, όποιος εργάζεται άλλα 250 (Taxheaven). Η κατάταξη γίνεται σε φθίνουσα σειρά και οι διαθέσιμες θέσεις μοιράζονται με σταθερές ποσοστώσεις: 60% σε άτομα με κινητική αναπηρία, 30% σε νοητική ή αναπτυξιακή, 10% σε αναπηρία όρασης, ακοής ή ψυχική (Dnews). Το αποτέλεσμα: κάποιος μπορεί να είναι απολύτως επιλέξιμος και να μείνει εκτός, αν δεν χωρέσει στις θέσεις της δικής του κατηγορίας.

Τα ποσά που κυριαρχούν στους τίτλους, τα 416, 831, 1.352 και 1.939 ευρώ τον μήνα κλιμακωτά ανάλογα με την ένταση της ανάγκης, δεν ισχύουν από τώρα: το ίδιο το υπουργείο της Δόμνας Μιχαηλίδου τα συνδέει με την 1η Ιανουαρίου 2027, όταν ξεκινά το μόνιμο καθεστώς (minscfa). Έως το τέλος του 2026 συνεχίζονται μεταβατικά μόνο οι υφιστάμενοι ωφελούμενοι του πιλοτικού. Για κάποιον που κάνει αίτηση τώρα, το χρονοδιάγραμμα είναι: αίτηση και αξιολόγηση μέσα στο 2026, ποσό (αν εγκριθεί) από το 2027.

Τι έδειξε το πιλοτικό

Το επιχείρημα υπέρ δεν είναι θεωρητικό. Στην πιλοτική φάση, με χρηματοδότηση 41 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και σχεδιασμό για 2.250 συμμετέχοντες, τελικά εντάχθηκαν 1.825 άτομα με αναπηρία και απασχολήθηκαν 3.043 προσωπικοί βοηθοί (Newsit, ΟΠΕΚΑ). Οι δύο αριθμοί μαζί δείχνουν ότι υπήρξε και ζήτηση από ωφελούμενους και προσφορά εργασίας. Έρευνα του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ, της συνομοσπονδίας των ατόμων με αναπηρία, κατέγραψε ότι οι ωφελούμενοι περιγράφουν σημαντική βελτίωση στην αυτονομία και την καθημερινότητά τους (ΕΣΑμεΑ).

Εδώ όμως ξεκινούν οι ενστάσεις. Η ίδια η ΕΣΑμεΑ στηρίζει τη μονιμοποίηση, αλλά ζητά κάτι συγκεκριμένο: όσοι κρίθηκαν επιλέξιμοι στο πιλοτικό και έμειναν εκτός μόνο λόγω κλήρωσης να θεωρηθούν αυτοδικαίως επιλέξιμοι τώρα, χωρίς νέα αξιολόγηση (ΕΣΑμεΑ). Είναι έμμεση παραδοχή ότι το προηγούμενο σύστημα λειτούργησε με οροφή θέσεων, όχι με βάση την ανάγκη. Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ Σπ. Τσιρώνης μίλησε για «κλήρωση της αξιοπρέπειας» (ΝΙΚΗ). Τη ρύθμιση, πάντως, την ψήφισαν τον Ιούλιο και η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, με το ΚΚΕ κατά και ΣΥΡΙΖΑ, Ελληνική Λύση και ΝΙΚΗ «παρών» (ΕΡΤ).

Μένουν δύο αριθμοί που η κυβέρνηση δεν έχει δώσει. Η συνολική χρηματοδότηση ανακοινώθηκε στα 53 εκατ. ευρώ τον χρόνο (minscfa), με περίπου 30 εκατ. να έρχονται από τα ευρωπαϊκά κονδύλια του ΕΣΠΑ (Skai). Όμως μέρος αυτών είναι ήδη δεσμευμένο για τους ωφελούμενους που συνεχίζουν, οπότε πόσες πράγματι νέες θέσεις αγοράζουν τα 53 εκατομμύρια δεν έχει δημοσιευθεί. Ούτε έχει δημοσιεύσει ο ΟΠΕΚΑ, ο οργανισμός που υλοποιεί το πρόγραμμα, πόσοι βοηθοί είναι ενεργοί και διαθέσιμοι ανά περιοχή. Και τι γίνεται αν ο εγκεκριμένος ωφελούμενος δεν βρίσκει κανέναν στο νησί ή στον ορεινό δήμο του; Το δικαίωμα θεσμοθετήθηκε· η απόδειξη ότι φτάνει στον πολίτη είναι δουλειά που χρωστούν ο ΟΠΕΚΑ και το υπουργείο για το 2027, με νούμερα θέσεων και χάρτη διαθέσιμων βοηθών, όχι με νέα ανακοίνωση.