Απάτη ΦΠΑ 114 εκατ. με κινητά: πέντε συλλήψεις

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO, η υπηρεσία της ΕΕ που διώκει εγκλήματα σε βάρος ευρωπαϊκών εσόδων) ανακοίνωσε στις 16 Οκτωβρίου πέντε συλλήψεις για φερόμενη απάτη ΦΠΑ 114 εκατ. ευρώ στο εμπόριο κινητών τηλεφώνων: τρεις στην Κύπρο, μία στη Γερμανία και μία στην Ιταλία (EPPO, Kathimerini). Οι αρχές κινήθηκαν ταυτόχρονα σε κοινή ημέρα δράσης στις 13 Οκτωβρίου (ΚΥΠΕ). Έγιναν 12 έρευνες σε χώρους υπόπτων και εταιρειών, ορισμένες από αυτές με κατασχέσεις στην Ελλάδα, όμως η ζημία καταγράφεται αλλού, στη Σουηδία και τη Γερμανία (EPPO).

Από τα κινητά στα χαμένα έσοδα

Το όνομα Midas δεν είναι καινούργιο. Τον Φεβρουάριο του 2024 η EPPO είχε ανακοινώσει πάνω από 180 έρευνες και 14 συλλήψεις σε 17 χώρες, για φερόμενα σχήματα με κινητά, μικρές ηλεκτρονικές συσκευές και μάσκες (EPPO, 2024). Η νέα υπόθεση έχει στενότερο αντικείμενο. Τη χειρίζεται το γραφείο της Εισαγγελίας στο Μόναχο, που ζήτησε και τις συλλήψεις, και τη χαρακτηρίζει «συνδεδεμένη» με τη Midas, με αντικείμενο μόνο το εμπόριο κινητών (EPPO).

Πώς χάνεται ΦΠΑ από ένα κινητό που απλώς αλλάζει χέρια; Όταν μια επιχείρηση πουλά αγαθά σε επιχείρηση άλλης χώρας της ΕΕ, το τιμολόγιο εκδίδεται χωρίς ΦΠΑ, με την προϋπόθεση ότι τα αγαθά μεταφέρονται πραγματικά στη χώρα του αγοραστή (Οδηγία 2006/112/ΕΚ, άρθρο 138). Ο φόρος οφείλεται στη χώρα του αγοραστή. Από αυτό το σημείο ξεκινά ο «εξαφανισμένος έμπορος». Μια εταιρεία αγοράζει τα κινητά χωρίς φόρο, τα μεταπωλεί μέσα στη χώρα της με ΦΠΑ, εισπράττει τον φόρο από τον πελάτη και χάνεται πριν τον αποδώσει. Μια επόμενη εταιρεία της αλυσίδας μπορεί μάλιστα να ζητήσει πίσω τον ΦΠΑ που πλήρωσε, δηλαδή φόρο που το δημόσιο δεν εισέπραξε ποτέ. Η EPPO αποδίδει στη Midas απάτη αυτού του τύπου, χωρίς να έχει δημοσιοποιήσει τη διαδρομή των συγκεκριμένων τιμολογίων (EPPO). Το παράδειγμα δείχνει τη λογική του σχήματος, δεν περιγράφει τη δικογραφία.

Η ίδια λογική εξηγεί γιατί η ζημία δεν καταγράφεται εκεί όπου έγιναν οι συλλήψεις. Η EPPO υπολογίζει 80 εκατ. ευρώ χαμένου ΦΠΑ στη Σουηδία και 34 εκατ. στη Γερμανία (EPPO). Τη ζημία τη σηκώνουν οι προϋπολογισμοί των δύο χωρών, δηλαδή οι φορολογούμενοί τους. Το ποσό είναι εκτίμηση φόρου που δεν μπήκε στα δημόσια ταμεία. Δεν αντιστοιχεί στην αξία των συσκευών ούτε σε χρήματα που έχουν βρεθεί.

Όσα έχουν βρεθεί μέχρι στιγμής είναι λίγα. Οι αρχές δέσμευσαν έως 80.000 ευρώ σε τραπεζικούς λογαριασμούς (EPPO). Είναι λιγότερο από ένα ευρώ για κάθε χίλια της εκτιμώμενης ζημίας. Κατασχέθηκαν επίσης αυτοκίνητα και ακίνητα, χωρίς να ανακοινωθεί η αξία τους.

Τι έκαναν οι ελληνικές αρχές

Ο ελληνικός ρόλος, όπως τον περιγράφει η EPPO, είναι επιχειρησιακός. Στις έρευνες και τις κατασχέσεις συνέδραμαν δύο υποδιευθύνσεις της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, μία για την ψηφιακή εγκληματολογική έρευνα και μία για τα οικονομικά εγκλήματα (EPPO). Η ανακοίνωση δεν αναφέρει σύλληψη στην Ελλάδα. Δεν λέει ούτε πόσες έρευνες έγιναν εδώ, σε ποια σημεία ή τι κατασχέθηκε. Είναι άλλη υπόθεση από τις έρευνες της ίδιας Εισαγγελίας σε Αττική και Καστοριά τον Ιούλιο (To Brief).

Για τους πέντε συλληφθέντες, η EPPO αναφέρει ότι φέρονται να έστησαν και να έλεγχαν το σχήμα, μέσω εταιρειών με έδρα στη Γερμανία, τη Σουηδία και την Αλβανία (EPPO). Ονόματα προσώπων και εταιρειών δεν δημοσιοποιήθηκαν. Δεν είναι γνωστό ούτε ποιος εισέπραξε τον ΦΠΑ χωρίς να τον αποδώσει. Σύμφωνα με το cypruspolicenews.com, στην Κύπρο λαμβάνονται καταθέσεις. Η σύλληψη σημαίνει ότι οι αρχές έχουν υποψίες, όχι ότι κρίθηκε η ενοχή, και για όλους ισχύει το τεκμήριο αθωότητας.

Τι δεν έχει πει η Εισαγγελία

Μπροστά στο συνολικό πρόβλημα, η υπόθεση είναι μικρή. Η Κομισιόν υπολογίζει ότι το 2023 τα κράτη της ΕΕ δεν εισέπραξαν 128 δισ. ευρώ ΦΠΑ, δηλαδή το 9,5% του φόρου που όφειλαν να εισπράξουν (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Ο δείκτης αυτός περιλαμβάνει και λάθη και μη δόλιες απώλειες, όχι μόνο κυκλώματα.

Για τη Midas, η EPPO δεν έχει δημοσιοποιήσει τις φορολογικές περιόδους ούτε τη μέθοδο με την οποία υπολόγισε τα δύο ποσά, και τα δημοσιεύματα επαναλαμβάνουν την εκτίμησή της χωρίς ανεξάρτητο λογιστικό έλεγχο (Kathimerini). Ανοιχτή μένει και η σχέση με την παλαιότερη εκτίμηση. Το 2024 η Εισαγγελία υπολόγιζε τη ζημία από όλο το σύμπλεγμα Midas σε έως 195 εκατ. ευρώ (EPPO, 2024). Δεν έχει πει αν τα 114 εκατ. περιλαμβάνονται σε αυτά ή προστίθενται, και όσο δεν το λέει, κανένα άθροισμα δεν στέκει.

Ο συντονισμός ανάμεσα σε χώρες έφερε συλλήψεις μέσα σε μία μέρα. Καταδίκες και ανάκτηση χρημάτων δεν έχουν ακόμη έρθει. Ως τότε, η υπόθεση μετριέται στην απόσταση ανάμεσα στα 114 εκατ. που η EPPO εκτιμά ότι χάθηκαν και στις 80.000 ευρώ που δεσμεύθηκαν σε λογαριασμούς (EPPO).