Αυτόφωρο και πυρκαγιές: τι αλλάζει για τεχνικούς δικτύου

Ένα άρθρο μέσα στο νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για την εναλλακτική επίλυση διαφορών αλλάζει τι συμβαίνει στον τεχνικό ενός διαχειριστή ηλεκτρικού δικτύου όταν μια φωτιά συνδέεται με τη γραμμή που έχει στην ευθύνη του. Το άρθρο 208 δεν τον βγάζει από την ποινική έρευνα. Κάνει όμως την ταχεία αυτόφωρη διαδικασία εξαίρεση αντί για κανόνα (κείμενο νομοσχεδίου). Η Ολομέλεια το είχε στο πρόγραμμα για σήμερα το πρωί (Βουλή).

Πάρτε μια φωτιά που ξεκινά δίπλα σε στύλο, μέσα στο καλοκαίρι. Ο τεχνικός της περιοχής χρειάζεται για να απομονώσει τη γραμμή και να επαναφέρει το ρεύμα, την ίδια ώρα που ελέγχεται αν μια δική του υπηρεσιακή πράξη ή παράλειψη έφερε τον σπινθήρα. Σε αυτή την εικόνα στηρίζεται η κυβερνητική αιτιολόγηση: η διερεύνηση είναι σύνθετη και χρονοβόρα, και οι τεχνικοί πρέπει να βοηθούν στην αντιμετώπιση της φωτιάς και στην αποκατάσταση του δικτύου (Kontra). Το σενάριο έχει πρόσφατο προηγούμενο: τον Αύγουστο, μετά την έκρηξη στο ΚΥΤ (Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης) Αράχθου, συνελήφθησαν ο διευθυντής του ΔΕΔΔΗΕ Άρτας και ένας τεχνικός (TheToc). Η υπόθεση έφερε το γερασμένο δίκτυο στο κέντρο της καλοκαιρινής συζήτησης για τις φωτιές (To Brief).

Τι γράφει και τι δεν γράφει η διάταξη

Το άρθρο προσθέτει παράγραφο στον ν. 4662/2020 και αφορά «αρμόδιους υπαλλήλους» διαχειριστών ηλεκτρικής ενέργειας. Τον ΔΕΔΔΗΕ δεν τον κατονομάζει, ούτε περιορίζεται σε αυτόν (κείμενο νομοσχεδίου). Ενεργοποιείται μόνο όταν υπάρχουν ενδείξεις εμπρησμού κατά τα άρθρα 264 ή 265 του Ποινικού Κώδικα, συνδεδεμένες με τη λειτουργία του δικτύου, και για πράξη ή παράλειψη μέσα στα καθήκοντα του υπαλλήλου. Τότε η ταχεία διαδικασία των άρθρων 417 έως 427 του ΚΠΔ, η γνωστή αυτόφωρη δίκη, δεν εφαρμόζεται κατά κανόνα.

Η εξαίρεση αφήνει ένα περιθώριο. Ο εισαγγελέας, αφού ενημερωθεί για τα στοιχεία, μπορεί να διατάξει διαφορετικά για «εξαιρετικούς και ειδικώς αιτιολογημένους λόγους», χωρίς το κείμενο να λέει ποιοι λόγοι πληρούν αυτό το όριο. Η ουσία της αλλαγής βρίσκεται εδώ, γιατί ήδη σήμερα ο εισαγγελέας μπορεί να μη στείλει μια υπόθεση στην ταχεία διαδικασία (ΚΠΔ). Με το άρθρο 208 το βάρος αντιστρέφεται: ο εισαγγελέας δεν χρειάζεται πια αιτιολογία για να αποφύγει το αυτόφωρο, χρειάζεται ειδική αιτιολογία για να το επιλέξει.

Η ποινική έρευνα πάντως μένει όρθια: η προκαταρκτική εξέταση, η δίωξη και η δίκη δεν καταργούνται ρητά. Η διάταξη δεν ξεκαθαρίζει πώς συνδέεται με τη γενική πρόβλεψη σύλληψης του άρθρου 275 ΚΠΔ, γι' αυτό ο ισχυρισμός ότι απαγορεύει κάθε σύλληψη υπερβαίνει το γράμμα της (άρθρο 208).

Για όποιον έχασε σπίτι ή περιουσία, η αλλαγή αφορά λιγότερα απ' όσα ακούγονται. Μπορεί να καταγγείλει, να ζητήσει έρευνα και να διεκδικήσει αποζημίωση χωρίς να προηγηθεί αυτόφωρο (ΚΠΔ). Το κρίσιμο γι' αυτόν είναι να διαφυλαχθούν εγκαίρως το ύποπτο σημείο, τα εξαρτήματα και τα αρχεία συντήρησης, όπως σε περίπτωση όπου η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) της Πυροσβεστικής φύλασσε ύποπτο στύλο (Καθημερινή).

Ο Άραχθος ως δοκιμή

Θα είχε αλλάξει κάτι στην Άρτα; Λιγότερο αυτονόητα απ' όσο δείχνει η αντιπαράθεση. Το ΚΥΤ περιγράφεται ως εγκατάσταση του ΑΔΜΗΕ, του διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι συλληφθέντες ήταν στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ, και ο Δήμος Αρταίων ζήτησε στοιχεία και από τους δύο (Δήμος Αρταίων). Για να εφαρμοστεί η διάταξη σε αντίστοιχη υπόθεση θα έπρεπε να ελεγχθούν η ακριβής κατηγορία, τα καθήκοντα του καθενός και η σύνδεση της πράξης με τη λειτουργία του δικτύου. Το κατηγορητήριο και η ευθύνη για τον συγκεκριμένο μετασχηματιστή δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Τη διάταξη υπογράφουν, σύμφωνα με την Καθημερινή, ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης Ευάγγελος Τουρνάς. Στην επιτροπή την υπερασπίστηκε ο υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας: δεν θεσπίζεται ακαταδίωκτο, είπε, και η εισαγγελική παρέμβαση διατηρείται (Business Daily).

Οι ενστάσεις έρχονται από ανθρώπους του χώρου. Ο πρώην υπαρχηγός της Πυροσβεστικής Ανδριανός Γκουρμπάτσης αντιτείνει ότι οι δικογραφίες μπορεί να έχουν ήδη αρκετά στοιχεία για δίωξη και ότι ο εργοδότης μπορεί να αντικαταστήσει τον συλληφθέντα τεχνικό. Πιο συγκρατημένος, ο Χρήστος Νάιντος από το ΔΣ της Ένωσης Εισαγγελέων φέρεται να αναγνώρισε την ανάγκη να λειτουργούν απρόσκοπτα οι κρίσιμες υπηρεσίες, ζητώντας όμως διευκρινίσεις (Εφ.Συν.).

Και οι δύο πλευρές μιλούν με προβλέψεις. Δεν έχει εντοπιστεί δημόσια κανένα περιστατικό όπου μια αυτόφωρη σύλληψη καθυστέρησε την κατάσβεση, την αποκατάσταση ή τη συλλογή αποδείξεων. Το κενό αυτό βαραίνει περισσότερο την πλευρά που ζητά να αλλάξει ο νόμος.

Το νομοσχέδιο κατατέθηκε στις 5 Οκτωβρίου (Βουλή). Στη β΄ ανάγνωση της επιτροπής η ΝΔ ψήφισε υπέρ, το ΚΚΕ, η Νίκη και η Πλεύση Ελευθερίας κατά, ενώ το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ και η Ελληνική Λύση επιφυλάχθηκαν, με ψήφο επί του συνόλου και όχι χωριστά επί του άρθρου 208 (Capital). Η εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ Ευαγγελία Λιακούλη ζήτησε την απόσυρσή του. Στον πρωινό έλεγχο της 15ης Οκτωβρίου, ο επίσημος φάκελος το εμφάνιζε «έτοιμο για συζήτηση», χωρίς τελική ψηφοφορία (Βουλή).

Αν ψηφιστεί όπως κατατέθηκε, ο τεχνικός του επόμενου Αράχθου δεν θα γλιτώνει την έρευνα. Θα γλιτώνει, κατά κανόνα, την αυτόφωρη δίκη, και ο εισαγγελέας θα πρέπει να αιτιολογεί ειδικά κάτι που σήμερα αποφασίζει ελεύθερα. Η κυβέρνηση φέρνει αυτή την αλλαγή χωρίς να έχει δείξει ούτε ένα περιστατικό όπου το αυτόφωρο εμπόδισε την κατάσβεση ή την αποκατάσταση.