Χρέη 24,4 δισ. βγήκαν εκτός δόσεων στα Ταμεία

Όταν ένας επαγγελματίας ή μια επιχείρηση χρωστάει στα ασφαλιστικά ταμεία, το κράτος επιτρέπει να σπάσει το χρέος σε μηνιαίες δόσεις, μια ρύθμιση που κρατάει τον οφειλέτη «ενήμερο» και μακριά από τις κατασχέσεις. Σύμφωνα με τη νέα τριμηνιαία έκθεση του ΚΕΑΟ, της υπηρεσίας που εισπράττει τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς τα Ταμεία, πάνω από τις μισές τέτοιες ρυθμίσεις έχουν καταρρεύσει: 1.384.098 από τις 2.538.810 που έγιναν ποτέ, δηλαδή το 54,5% (Ναυτεμπορική).

Σε αξία, όμως, η εικόνα είναι χειρότερη. Οι ρυθμίσεις που σπάνε είναι κατά μέσο όρο βαρύτερες από όσες αντέχουν: η μέση χαμένη ρύθμιση φτάνει τα 17.600 ευρώ, έναντι περίπου 8.400 για όσες παραμένουν ενεργές ή έχουν ολοκληρωθεί (Insider). Γι' αυτό, ενώ σε πλήθος οι χαμένες ρυθμίσεις είναι το 54,5%, σε ευρώ φτάνουν το 71,7%: 24,4 δισ. από τα περίπου 34 που μπήκαν ποτέ σε δόσεις (Ναυτεμπορική). Μια «περίπτωση» εδώ είναι μία ρύθμιση, όχι ένας οφειλέτης· ο ίδιος μπορεί να κουβαλά περισσότερες. Δεν είναι λοιπόν μόνο μικροοφειλέτες που δεν άντεξαν τη δόση· μαζί τους φεύγουν από την τροχιά αποπληρωμής και μεγάλα υπόλοιπα που βαραίνουν δυσανάλογα τον λογαριασμό.

Τα 24,4 δισ. δεν είναι φετινή ζημιά ούτε διαγραφή. Είναι σωρευτικό μέγεθος από τότε που άρχισε να λειτουργεί το ΚΕΑΟ, το άθροισμα κάθε ρύθμισης που έσπασε στο πέρασμα των ετών. Το ποσό εντυπωσιάζει επειδή αθροίζει χρόνια αποτυχημένων ρυθμίσεων, όχι επειδή κάτι κατέρρευσε μέσα στο τρίμηνο. Σε ενεργή ρύθμιση σήμερα βρίσκονται μόλις 285.193 περιπτώσεις, περίπου μία στις δέκα από όσες έγιναν ποτέ (Newsit).

Τι σημαίνει να «χάσεις» μια ρύθμιση

Ακριβώς το αντίθετο από διαγραφή: το υπόλοιπο γίνεται αμέσως απαιτητό στο σύνολό του και επανέρχονται οι προσαυξήσεις. Ξεπαγώνουν τα μέτρα που είχε αναστείλει η ρύθμιση, δηλαδή κατασχέσεις εις χείρας τρίτων και δεσμεύσεις λογαριασμών (e-ΕΦΚΑ, εγκύκλιος 15/2026). Ο οφειλέτης χάνει και την ασφαλιστική ενημερότητα, το χαρτί που για έναν αυτοαπασχολούμενο ή μια μικρή επιχείρηση ξεκλειδώνει τα πάντα, από μια δουλειά με το Δημόσιο μέχρι τη μεταβίβαση ενός ακινήτου.

Εδώ φαίνεται γιατί το πρόβλημα δεν λύνεται με περισσότερες δόσεις. Το συνολικό βουνό οφειλών στο ΚΕΑΟ σκαρφάλωσε στο τέλος Ιουνίου σε νέο ρεκόρ, τα 52,4 δισ. ευρώ (To Brief). Αλλά αυτό είναι λογιστικό υπόλοιπο, όχι χρήμα που περιμένει στην ουρά: περίπου 10,8 δισ. ευρώ, ένα στα πέντε ευρώ του χαρτοφυλακίου, έχουν ήδη χαρακτηριστεί «πολύ χαμηλής εισπραξιμότητας», αφού στο βουνό μετρώνται και οφειλές πτωχευμένων ή υπό εκκαθάριση επιχειρήσεων που δύσκολα γίνονται ποτέ χρήμα (OT, Insider). Και οι εισπράξεις ενός ολόκληρου τριμήνου, γύρω στα 450 εκατ. ευρώ, δεν φτάνουν το ένα ευρώ ανά εκατό ευρώ αυτού του υπολοίπου (OT).

Απέναντι σε αυτή την εικόνα, η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως θεσμοθέτησε νέα ρύθμιση έως 72 δόσεις: παλιές οφειλές έως το τέλος του 2023, ελάχιστη δόση 30 ευρώ, αίτηση έως το τέλος του 2026 (Taxheaven). Η κυβέρνηση την παρουσιάζει ως νέα ευκαιρία για περίπου 1,5 εκατ. οφειλέτες (in.gr), αλλά επίσημα στοιχεία για το πόσοι έχουν τελικά ενταχθεί δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί. Από την αντιπολίτευση, ο Νίκος Παππάς διαβάζει τα ίδια νούμερα αλλιώς: από 35 δισ. το 2019 στα 52,5 δισ. σήμερα (ΕφΣυν).

Διεθνώς, οι αλλεπάλληλες ρυθμίσεις θεωρούνται αποδεκτό εργαλείο μόνο όταν είναι στοχευμένες και δεμένες με πραγματικό έλεγχο· όταν το κράτος ανοίγει διαρκώς νέες γενικές ρυθμίσεις, καλλιεργεί την προσδοκία ότι συμφέρει να περιμένεις την επόμενη (OECD, CIAT). Η ελληνική εμπειρία δείχνει ακριβώς αυτό το ρίσκο: πάνω από τις μισές ρυθμίσεις έχουν ήδη σπάσει, κι όμως ανοίγει άλλη μία. Γι' αυτό το κρίσιμο νούμερο δεν είναι τα 24,4 δισ. που βγήκαν από τις δόσεις, αλλά τα 10,82 δισ. που το ίδιο το ΚΕΑΟ έχει ήδη σημειώσει ως σχεδόν αδύνατο να εισπραχθούν. Μια ακόμη ρύθμιση δίνει σε έναν πιεσμένο οφειλέτη μια νέα ευκαιρία· δεν κάνει όμως εισπράξιμο ένα χρέος που ο ίδιος ο εισπρακτικός μηχανισμός έχει ήδη γράψει στα χαμένα.