Η DBRS αναβάθμισε την προοπτική της Ελλάδας, όχι τη βαθμίδα

Την ίδια στιγμή που ένας διεθνής οίκος αξιολόγησης έβλεπε πιο θετικά το ελληνικό κράτος ως δανειολήπτη, ένα νοικοκυριό στην Ελλάδα συνέχιζε να πληρώνει το στεγαστικό του με επιτόκιο κοντά στο 3,5%. Στις 4 Σεπτεμβρίου, η Morningstar DBRS (ένας από τους οίκους που βαθμολογούν πόσο αξιόπιστος δανειολήπτης είναι μια χώρα) άλλαξε την «προοπτική» της Ελλάδας σε θετική από σταθερή, κρατώντας όμως τη βαθμολογία της στο BBB (DBRS). Με απλά λόγια: δεν αναβαθμίστηκε η χώρα, αναβαθμίστηκε η πιθανότητα να αναβαθμιστεί σε επόμενη κίνηση.

Το BBB είναι επενδυτική βαθμίδα, δανειολήπτης δηλαδή που οι οίκοι θεωρούν φερέγγυο, όχι όμως κορυφαία βαθμίδα τύπου Α ή ΑΑ. Τον Μάρτιο η DBRS τηρούσε ακόμη σταθερή τάση για τη χώρα· τώρα το σήμα έγινε θετικότερο (Euro2day).

Τι κρατά όρθιο το θετικό σήμα

Ο πυρήνας του σκεπτικού είναι δημοσιονομικός. Το χρέος, από 143,5% του ΑΕΠ τον Μάρτιο, προβλέπεται να υποχωρήσει στο 134,4% στο τέλος του 2027, και πίσω από αυτή την πτώση βρίσκεται ένα πρωτογενές πλεόνασμα (όσα εισπράττει το κράτος πάνω από όσα ξοδεύει, πριν πληρώσει τους τόκους του χρέους) που έφτασε το 4,9% του ΑΕΠ το 2025 (OT, Κομισιόν). Ένα κράτος με τέτοιο πλεόνασμα μειώνει το χρέος του χωρίς να χρειάζεται να δανείζεται διαρκώς νέα ποσά.

Γιατί όμως θεωρείται σήμερα διαχειρίσιμο ένα χρέος που παραμένει από τα υψηλότερα της Ευρώπης; Επειδή μετρά και η δομή του, όχι μόνο το ύψος. Το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται σε επίσημους ευρωπαϊκούς πιστωτές, με λήξεις που απλώνονται έως το 2060 και το 2070 (ESM). Έτσι η χώρα δεν χρειάζεται να αναχρηματοδοτεί τεράστια ποσά κάθε χρόνο σε σημερινά επιτόκια, και οι αυξήσεις των επιτοκίων περνούν αργά στον λογαριασμό της. Ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) μαζί με τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη έχουν, μάλιστα, προχωρήσει σε πρόωρες αποπληρωμές παλαιότερων δανείων, βελτιώνοντας κι άλλο αυτό το προφίλ (ΟΔΔΗΧ).

Γιατί δεν πέφτουν αυτόματα τα δάνεια

Εδώ είναι το σημείο που εύκολα παρερμηνεύεται. Ένα θετικό outlook ενισχύει την αφήγηση αξιοπιστίας, όμως δεν αλλάζει από την επομένη ούτε το επιτόκιο των ομολόγων που ήδη κυκλοφορούν ούτε την απόδοση της επόμενης έκδοσης. Άλλωστε, μεγάλο μέρος της βελτίωσης το είχαν ήδη τιμολογήσει οι αγορές: το ελληνικό δεκαετές δανειζόταν σε ορισμένες στιγμές φθηνότερα από το ιταλικό (FT Markets). Ένα σήμα σαν το σημερινό επιβεβαιώνει την τάση περισσότερο απ' όσο την προκαλεί.

Για τα νοικοκυριά η σύνδεση είναι ακόμη πιο έμμεση. Η κρατική βαθμολογία είναι σημείο αναφοράς, αλλά το επιτόκιο ενός δανείου περνά και από την ΕΚΤ, το τραπεζικό περιθώριο και το ρίσκο του κάθε πελάτη. Τον Απρίλιο 2026 το μέσο επιτόκιο νέων δανείων στην Ελλάδα ήταν 4,76%, και στα νέα στεγαστικά κυμαινόμενου επιτοκίου 3,49% (ΤτΕ). Η προοπτική της DBRS δεν αγγίζει άμεσα αυτούς τους αριθμούς.

Η κίνηση δεν ήρθε από το πουθενά: ήδη τον Απρίλιο η Standard & Poor's είχε επιβεβαιώσει την επενδυτική βαθμίδα της χώρας (To Brief). Οι ίδιοι όμως θεσμοί που επαινούν τα δημόσια οικονομικά κρατούν και τις επιφυλάξεις τους. Η οικονομία προβλέπεται να μεγαλώσει 1,8% φέτος και 1,6% το 2027, πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (Capital), αλλά το ΔΝΤ, στην έκθεσή του τον Μάρτιο 2026, επισήμαινε ότι πίσω από την πτώση του χρέους παραμένουν χαμηλή παραγωγικότητα, επενδυτικό κενό, δημογραφική γήρανση και επίμονο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών (IMF).

Και τα ίδια τα πλεονάσματα έχουν δεύτερη όψη. Ακόμη κι αν υποχωρήσουν, στο 4,0% του ΑΕΠ το 2026 και στο 3,7% το 2027 (OT, Κομισιόν), παραμένουν μεγάλα, και ένα μεγάλο πρωτογενές πλεόνασμα σημαίνει λιγότερο περιθώριο για μόνιμες αυξήσεις δαπανών ή φοροελαφρύνσεις. Στο μεταξύ, οι πραγματικοί μισθοί (ό,τι μένει από τον μισθό αφού αφαιρεθεί ο πληθωρισμός) δεν έχουν επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα (Eurostat).

Αυτή είναι, τελικά, η γραμμή που αξίζει να κρατήσει κανείς: οι οίκοι μετρούν αν το κράτος μπορεί να πληρώσει τους πιστωτές του, όχι αν ζει καλύτερα ο πολίτης. Η DBRS αναβάθμισε την προοπτική της φερεγγυότητας της Ελλάδας, όχι το βιοτικό της επίπεδο, και η βαθμίδα θα ανέβει μόνο αν κρατήσει ολόκληρη η εξίσωση χρέους, πλεονασμάτων και ανάπτυξης, όχι ένα κομμάτι της.