Διάλογος Ελλάδας–ΗΠΑ: τρεις υπογραφές, 4 δισ. χωρίς κατάλογο

Ο έκτος Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας-ΗΠΑ έκλεισε στις 7 Οκτωβρίου στην Αθήνα με τρεις υπογεγραμμένες συμφωνίες και μία ανακοίνωση με μεγάλο αριθμό: αμερικανικές πωλήσεις αμυντικού υλικού ύψους 4 δισ. δολαρίων (ΥΠΕΞ). Το ποσό όμως ήρθε χωρίς κατάλογο, χωρίς ημερομηνίες παράδοσης και χωρίς πρόγραμμα πληρωμών, ενώ στην ενέργεια επανήλθαν γνωστά σχέδια. Η διάκριση ανάμεσα σε ό,τι υπογράφηκε, ό,τι ανακοινώθηκε και ό,τι απλώς επαναβεβαιώθηκε χωρίζει το κέρδος από τη ρητορική.

Ο Μάρκο Ρούμπιο προήδρευσε του Διαλόγου μαζί με τον Γιώργο Γεραπετρίτη, σε μια επίσκεψη που ολοκληρώθηκε με συνάντηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη (To Brief). Τα 4 δισ. περνούν από τις διακυβερνητικές πωλήσεις FMS (Foreign Military Sales). Στη διαδικασία αυτή η Ελλάδα ζητά υλικό και η αμερικανική κυβέρνηση απαντά με προσφορά όρων και κόστους. Όπου χρειάζεται ενημερώνεται το Κογκρέσο, και η προμήθεια ξεκινά μόνο αφού η προσφορά γίνει αποδεκτή και χρηματοδοτηθεί (CRS). Ένα συνολικό ποσό σε ανακοινωθέν βρίσκεται επομένως στην αρχή αυτής της διαδρομής, όχι στο τέλος της.

Σύμφωνα με την Καθημερινή, που επικαλείται δικές της πληροφορίες, το πακέτο περιλαμβάνει πυραύλους και βόμβες ακριβείας για τα F-16 και τα F-35, αναβάθμιση F-16 και υποστήριξη αεροσκαφών και ελικοπτέρων. Κανένα δημοσιευμένο κυβερνητικό έγγραφο δεν επιβεβαιώνει αυτές τις γραμμές ούτε κατανέμει το ποσό ανά πρόγραμμα, στάδιο έγκρισης ή δόση.

Τι υπογράφηκε και τι έμεινε στα λόγια

Από τις τρεις υπογραφές, η πρώτη επισημοποιεί τη συνεργασία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα. Την υπέγραψαν ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Δημήτριος Χούπης και ο διοικητής της Εθνοφρουράς John Haas (U.S. Army). Η δεύτερη παρατείνει την ήδη υπάρχουσα συμφωνία για την προστασία των ελληνικών αρχαιοτήτων (ΥΠΕΞ).

Η τρίτη αγγίζει την εργασία στα πλοία. Αναγνωρίζει τα πιστοποιητικά ναυτικής ικανότητας Αμερικανών ναυτικών σε ελληνικά πλοία, και από ελληνικής πλευράς την υπέγραψε ο γενικός γραμματέας Ναυτιλίας Εμμανουήλ Κουτουλάκης (Ράδιο Θεσσαλονίκη). Το πλαίσιο είναι η διεθνής σύμβαση STCW για τα πρότυπα εκπαίδευσης, πιστοποίησης και φύλαξης ναυτικών. Βάσει αυτής, το κράτος της σημαίας αναγνωρίζει πιστοποιητικά άλλων κρατών και ελέγχει την ισχύ τους, κάτι που ανοίγει τη θέση στο πλοίο αλλά δεν εξασφαλίζει πρόσληψη (ΙΜΟ). Το υπογεγραμμένο κείμενο δεν έχει δημοσιοποιηθεί, οπότε δεν είναι γνωστό ποιες βαθμίδες καλύπτει ούτε πότε εφαρμόζεται.

Τα υπόλοιπα αποτελέσματα μένουν σε πολιτικές διατυπώσεις. Ο Ρούμπιο ανακοίνωσε μνημόνιο για ανταλλαγή αντιτρομοκρατικών πληροφοριών μεταξύ υπηρεσιών επιβολής του νόμου (Reuters). Το κείμενο της 7ης Οκτωβρίου, πάντως, μιλά μόνο για διεύρυνση της συνεργασίας, χωρίς υπογράφοντες και χωρίς όρους.

Ανάλογη είναι η εικόνα για τα Stryker, τροχοφόρα τεθωρακισμένα 8×8 για την προστατευμένη μεταφορά στρατιωτών. Το ανακοινωθέν αναφέρει την «παροχή» τους χωριστά από τα 4 δισ., χωρίς αριθμό ή όρους (ΥΠΕΞ). Παλαιότερο ρεπορτάζ είχε μιλήσει για ελληνικό ενδιαφέρον για 250 έως 300 μεταχειρισμένα οχήματα, αριθμός που όμως δεν αποτελεί όρο της ανακοίνωσης (OnAlert). Ακόμη και ένα σχεδόν δωρεάν όχημα έχει κόστος, γιατί η μεταφορά, η επισκευή, τα ανταλλακτικά και η υποστήριξή του μπορεί να απαιτήσουν σημαντική δαπάνη.

Ενέργεια: τα γνωστά σχέδια, ξανά

Στην ενέργεια ο Διάλογος δεν έφερε νέα σύμβαση. Το ανακοινωθέν την παρουσιάζει ως συνέχεια τριών υφιστάμενων πλαισίων: της διατλαντικής ενεργειακής συνόδου P-TEC του Νοεμβρίου 2025, του Κάθετου Διαδρόμου και των ερευνών υδρογονανθράκων (ΥΠΕΞ). Ο Κάθετος Διάδρομος είναι το δίκτυο ελληνικών τερματικών σταθμών και αγωγών που προωθεί αέριο σε βορειότερες χώρες. Για το αμερικανικό υγροποιημένο αέριο (LNG) που θα τον τροφοδοτούσε, το κείμενο δεν ορίζει νέο αγοραστή, ποσότητα ή τιμή.

Η μόνη σχετική σύμβαση είναι παλαιότερη. Η Atlantic-SEE LNG Trade (AKTOR 60%, ΔΕΠΑ 40%) έχει συμφωνήσει με τη Venture Global για 1 εκατ. τόνους τον χρόνο από το 2030 (ΔΕΠΑ). Ούτε η ζήτηση είναι δεδομένη: τον Ιανουάριο οι δημοπρασίες δυναμικότητας προς την Ουκρανία προσέλκυσαν ελάχιστο ενδιαφέρον (BTA).

Ούτε το ηλεκτρικό καλώδιο Κρήτης-Κύπρου κατονομάζεται ή χρηματοδοτείται. Η επόμενη πράξη του είναι η ναυτική ειδοποίηση για τις έρευνες βυθού (Το Βήμα). Η Αθήνα στηρίζει σε αυτά τα έργα την επιδίωξη περιφερειακού ρόλου, και από τον Διάλογο πήρε αμερικανική πολιτική στήριξη, όχι νέα δέσμευση. Ο Ρούμπιο συνέδεσε δημόσια την Ελλάδα με τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας και την ενεργειακή διαφοροποίηση (δηλώσεις Ρούμπιο). Για την Ουάσιγκτον αυτό σημαίνει προοπτική πωλήσεων όπλων και αερίου· για την Αθήνα, πρόσβαση σε αμερικανικές δυνατότητες και πολιτική κάλυψη.

Οι όροι για τα Stryker, ο επιμερισμός των 4 δισ. και το χρονοδιάγραμμα πληρωμών και παραδόσεων δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, και αυτά τα χρωστά το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Ως τότε, ο έκτος Διάλογος έδωσε στην Ουάσιγκτον ένα συνολικό ποσό για αμερικανικό υλικό και στην Αθήνα την πολιτική επιβεβαίωση ότι μετρά. Τι θα αποκτήσει στρατιωτικά η Ελλάδα δεν θα φανεί στο ανακοινωθέν αλλά στις συμβάσεις που ακόμη δεν έχουμε δει.