Δημοτική Αστυνομία: οι συλλήψεις δεν είναι το καινούργιο

Τα σημερινά δημοσιεύματα για δημοτικούς αστυνομικούς που «θα κάνουν συλλήψεις» περιγράφουν μια εξουσία που υπάρχει στον νόμο από το 2022 (ν. 5003/2022, άρθρο 5). Το νέο είναι η εγκύκλιος 23 της 8ης Οκτωβρίου, που υπογράφει ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, ο ίδιος που εισηγήθηκε τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (εγκύκλιος ΥΠΕΣ, News247). Η εγκύκλιος ορίζει ποιους ελέγχους κάνει ο δημοτικός αστυνομικός στον δρόμο. Ορίζει επίσης ότι το πόσους από αυτούς αναλαμβάνει κάθε δήμος εξαρτάται από το προσωπικό του.

Ένα σήμα στάσης

Ένας ένστολος δημοτικός αστυνομικός κάνει σήμα σε αυτοκίνητο. Μπορεί να ζητήσει τα στοιχεία κυκλοφορίας και να ελέγξει αν η άδεια οδήγησης είναι σε ισχύ και αν οι επιβάτες μεταφέρονται με ασφάλεια. Στους μοτοσικλετιστές ελέγχει ορισμένους κανόνες για τα δίκυκλα. Η ίδια εγκύκλιος αφαιρεί, αντίθετα, κάποιους ελέγχους φορτηγών. Αν διαπιστώσει παράβαση του ΚΟΚ, τη βεβαιώνει, και ο οδηγός έχει δικαίωμα αντιρρήσεων.

Το αυτοκίνητο ακινητοποιείται μόνο αν η συνέχιση της κίνησης είναι επικίνδυνη. Μένει ακινητοποιημένο μέχρι να αποκατασταθούν οι συνθήκες ασφαλούς κίνησης, όπως ορίζει το άρθρο 50 του ΚΟΚ. Η ακινητοποίηση αφορά το όχημα, όχι τον άνθρωπο. Μια διοικητική παράβαση, όπως η παράνομη στάθμευση, δεν οδηγεί σε σύλληψη.

Για να συλληφθεί κάποιος χρειάζεται ποινική βάση. Το άρθρο 358 του ν. 5314/2026 δίνει στους δημοτικούς αστυνομικούς καθήκοντα ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου μόνο για «αξιόποινες πράξεις αρμοδιότητας της δημοτικής αστυνομίας». Στις πράξεις αυτές αναφέρει, μεταξύ άλλων, την απείθεια ή την αντίσταση υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Για τη διαδικασία παραπέμπει στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Ο ίδιος νόμος προβλέπει, με έξοδα του δήμου, αλεξίσφαιρο γιλέκο, χειροπέδες και ράβδο που χρησιμοποιείται σε περίπτωση άμυνας. Σε ορισμένους ελέγχους και σε έκτακτες περιστάσεις προβλέπει και συνδρομή της ΕΛ.ΑΣ.

Αθήνα και Ηράκλειο

Η εγκύκλιος συνδέει το πλήρες εύρος αρμοδιοτήτων με ένα ελάχιστο προσωπικό, που ορίζεται ανάλογα με τον πληθυσμό του δήμου. Η ίδια η εγκύκλιος παραθέτει παραδείγματα με στοιχεία της 31ης Μαΐου 2026. Η Αθήνα έχει 522 υπηρετούντες έναντι ορίου 322. Το Ηράκλειο έχει 34 έναντι 90, το Ελληνικό-Αργυρούπολη 8 έναντι 30 και η Πάρος 3 έναντι 7 (εγκύκλιος ΥΠΕΣ). Η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας έχει δηλαδή λιγότερους από τους μισούς δημοτικούς αστυνομικούς που χρειάζεται. Ο νόμος είναι ένας, αλλά ο κάτοικος του Ηρακλείου θα συναντήσει άλλη Δημοτική Αστυνομία από τον Αθηναίο.

Όπου λείπει προσωπικό, το δημοτικό συμβούλιο μπορεί να μεταφέρει συγκεκριμένες αρμοδιότητες σε άλλες υπηρεσίες του δήμου (aftodioikisi.gr). Ούτε το πολυσυζητημένο 24ωρο είναι υποχρεωτικό. Η εγκύκλιος επιτρέπει τρεις βάρδιες κάθε μέρα, αλλά πόσες θα λειτουργούν το αποφασίζει ο ανώτερος προϊστάμενος, ανάλογα με τις ανάγκες και τη στελέχωση (εγκύκλιος ΥΠΕΣ). Κανένας δήμος δεν έχει δημοσιοποιήσει ακόμη πρόγραμμα βαρδιών που να δείχνει τακτικό 24ωρο. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί ούτε απολογισμός εκπαίδευσης και εξοπλισμού ανά δήμο.

Πόσοι είναι τελικά

Για τις προσλήψεις, η προκήρυξη 1Κ/2024 αφορούσε 1.213 θέσεις. Έως τις 29 Μαρτίου είχαν ολοκληρωθεί 676 διορισμοί σε 124 δήμους, σύμφωνα με στοιχεία που αποδόθηκαν στο υπουργείο (ΟΤ). Ο υφυπουργός Βασίλης Σπανάκης μίλησε σήμερα στην ΕΡΤ για 1.800 υπηρετούντες (in.gr). Ο αριθμός αυτός δεν έχει επαληθευτεί από δημόσιο μητρώο. Όσοι διορίστηκαν πρόσφατα αναμένεται να αναλάβουν πλήρη καθήκοντα μετά την εκπαίδευσή τους, στα τέλη Οκτωβρίου ή στις αρχές Νοεμβρίου (Ελεύθερος Τύπος).

Τι άλλαξε και τι ίσχυε

Η σύλληψη για αδικήματα της αρμοδιότητάς τους και ο εξοπλισμός υπήρχαν ήδη στον νόμο του 2022. Ο νέος Κώδικας τα διατηρεί και προσθέτει μόνο τη ρητή παραπομπή στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Πραγματικά καινούργια είναι δύο πράγματα. Το πρώτο είναι ο αναλυτικός κατάλογος ελέγχων στον δρόμο. Το δεύτερο είναι ο ρητός κανόνας ότι το τι ασκεί κάθε δήμος εξαρτάται από το προσωπικό του. Οι χειροπέδες μπήκαν στον νόμο πριν από τέσσερα χρόνια. Στην Πάρο, το αν θα χρησιμοποιηθούν ποτέ εξαρτάται από τους 3 δημοτικούς αστυνομικούς που υπηρετούν εκεί (εγκύκλιος ΥΠΕΣ).