Δύο ναυτικές ειδοποιήσεις για άσκηση νότια του Καστελλόριζου

Για την τετραμερή άσκηση EUNOMIA της 19ης Οκτωβρίου, που οργανώνουν Ελλάδα, Κύπρος, Γαλλία και Ιταλία, κυκλοφορούν πλέον δύο ναυτικές ειδοποιήσεις (ΥΠΕΘΑ, eKathimerini). Η πρώτη εκδόθηκε από τον σταθμό του Ηρακλείου. Η δεύτερη εκδόθηκε από τον σταθμό της Αττάλειας, επαναλαμβάνει τις ίδιες συντεταγμένες και αμφισβητεί την ελληνική αρμοδιότητα για την περιοχή (ΡΙΚ, Financial Report). Η αντιπαράθεση αφορά την άσκηση. Οι έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου περιμένουν ακόμη τη δική τους ειδοποίηση.

Τι γράφουν οι δύο αγγελίες

Η ελληνική αγγελία Ηρακλείου 1230/26 προβλέπει για τις 19 Οκτωβρίου πραγματικά πυρά από τις 04:00 έως τις 10:00 ώρα UTC, σε ένα μικρό τετράπλευρο νότια του Καστελλόριζου. Από τις 12:00 έως τις 16:00 UTC ακολουθεί αεροναυτική δραστηριότητα σε πολύ ευρύτερη ζώνη, που απλώνεται νοτιοδυτικά του νησιού. Σύμφωνα με την ανεξάρτητη καταγραφή, η αγγελία ελήφθη στις 15 Οκτωβρίου (SeaLagom).

Την επομένη ο σταθμός της Αττάλειας απάντησε με την αγγελία 1018/26 για την ίδια περιοχή (SeaLagom). Η καταγραφή της SeaLagom δίνει τον αριθμό και την ημερομηνία, όχι όμως ολόκληρο το περιεχόμενο. Το πλήρες τουρκικό κείμενο δεν έχει δημοσιοποιηθεί, οπότε η ακριβής διατύπωση στηρίζεται προς το παρόν σε δημοσιογραφικές αποδόσεις.

Η NAVTEX είναι ραδιοφωνική ειδοποίηση προς τα πλοία για κινδύνους και προγραμματισμένες δραστηριότητες σε ορισμένη περιοχή και χρόνο (WMO). Η ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία έχει καταθέσει χάρτη στον Διεθνή Υδρογραφικό Οργανισμό, και σε αυτόν οι συντεταγμένες της άσκησης πέφτουν στην περιοχή ευθύνης του Ηρακλείου (IHO). Ο χάρτης όμως δείχνει μόνο πώς χαράζει τα όρια η ελληνική πλευρά· δεν λύνει τη διαφωνία. Επιπλέον, το ποιος σταθμός εκπέμπει μια ειδοποίηση δεν καθορίζει ούτε θαλάσσια σύνορα ούτε δικαιώματα στον βυθό.

Γιατί τότε η Άγκυρα κάνει τον κόπο; Απαντά σε ελληνικές προειδοποιήσεις για την περιοχή που διεκδικεί ώστε να μη θεωρηθεί ότι τις αποδέχεται σιωπηρά. Η δεύτερη αγγελία είναι ένσταση που μένει καταγεγραμμένη και δεν της κοστίζει σχεδόν τίποτα. Την 1η Οκτωβρίου το τουρκικό υπουργείο Άμυνας είχε δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει καμία δραστηριότητα χωρίς άδεια στην υφαλοκρηπίδα που διεκδικεί (ΥΠΑΜ Τουρκίας). Η σημερινή διεκδίκηση αφορά κάτι άλλο, τον σταθμό, αλλά κινείται στην ίδια γραμμή.

Η Αθήνα δεν αλλάζει το πρόγραμμα μιας άσκησης που, σύμφωνα με την Καθημερινή, σχεδιαζόταν από την άνοιξη. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι η τουρκική ενέργεια δεν αλλάζει τον ελληνικό προγραμματισμό. Πρόσθεσε ότι οι άδειες για το καλώδιο ζητούνται από ελληνικές αρχές και όχι από τρίτη χώρα (Hellas Journal). Από την αντιπολίτευση, το κόμμα Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.) ζήτησε να «θωρακιστεί» το καλώδιο (in.gr).

Το καλώδιο περιμένει τη δική του αγγελία

Η διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου είναι τμήμα του Great Sea Interconnector, της ηλεκτρικής σύνδεσης που σχεδιάζεται να φτάσει ως το Ισραήλ. Τις βυθομετρήσεις θα κάνει το γαλλικής σημαίας Abeille Marengo. Για να μπορέσει να εργαστεί ξένο πλοίο μέσα σε ελληνικά χωρικά ύδατα χρειάζεται εξαίρεση. Το Λιμενικό ανάρτησε τη σχετική αίτηση στις 14 Οκτωβρίου και έδωσε στις λιμενικές αρχές προθεσμία ως τις 13:00 της 16ης Οκτωβρίου για να δηλώσουν αν υπάρχει κατάλληλο ελληνικό σκάφος (Λιμενικό). Η τελική απόφαση δεν έχει δημοσιευθεί.

Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι το πλοίο θα περάσει από την περιοχή της άσκησης (Sigmalive). Ωστόσο δεν έχουν εκδοθεί ούτε NAVTEX για τις έρευνες ούτε πολύγωνο εργασιών ούτε η τελική διαδρομή του καλωδίου. Επομένως δεν μπορεί ακόμη να ελεγχθεί αν η περιοχή της άσκησης και η περιοχή των ερευνών συμπίπτουν σε κάποιο σημείο.

Η ανησυχία έχει προηγούμενο, την Κάσο. Τον Ιούλιο του 2024 το ιταλικό Ievoli Relume ερευνούσε τον βυθό ανάμεσα στην Κάσο και την Κάρπαθο, ενώ στην περιοχή βρίσκονταν ελληνικά και τουρκικά πολεμικά πλοία. Η Άγκυρα υποστήριξε ότι σταμάτησε τις εργασίες. Η Αθήνα και ο ΑΔΜΗΕ, ο διαχειριστής του ελληνικού συστήματος μεταφοράς ρεύματος, απάντησαν ότι το προγραμματισμένο σκέλος ολοκληρώθηκε (Bosphorus News, κυβερνητική ενημέρωση, ANKA). Τα στοιχεία που είναι δημόσια δεν αρκούν για να κριθεί ανεξάρτητα ποια από τις δύο εκδοχές ισχύει.

Η Λευκωσία έχει συνδέσει τα χρήματά της ακριβώς με το επόμενο βήμα. Στις 15 Οκτωβρίου ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός επανέλαβε ότι η Κύπρος θα καταβάλει στον ΑΔΜΗΕ 25 εκατ. ευρώ όταν εκδοθεί η NAVTEX για τις έρευνες (Cyprus Mail). Τον ίδιο όρο είχε θέσει τον Σεπτέμβριο και ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης (Philenews).

Ως τότε, η αντιπαράθεση Ηρακλείου και Αττάλειας μένει στα χαρτιά και αφορά μια άσκηση σχεδιασμένη εδώ και μήνες. Η πραγματική δοκιμή θα έρθει όταν το Ηράκλειο εκδώσει την ειδοποίηση για το Abeille Marengo. Τότε η Λευκωσία θα πληρώσει, και η Άγκυρα θα πρέπει να αποφασίσει αν θα απαντήσει πάλι με μια αγγελία ή με πλοία.