Δύο πλήγματα κλείνουν το αεροδρόμιο του Ριάντ

Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου ακυρώθηκε το 99,7% των προγραμματισμένων πτήσεων στο Ριάντ, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων Cirium (Reuters). Τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου η σαουδαραβική Γενική Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (GACA) παρέτεινε την αναστολή λειτουργίας του διεθνούς αεροδρομίου Βασιλιάς Χαλίντ για ελέγχους ασφαλείας (ανακοίνωση GACA). Ο πόλεμος της Υεμένης έκλεισε έτσι την κύρια αεροπορική πύλη της σαουδαραβικής πρωτεύουσας, και αυτό αφορά όποιον ταξιδεύει μέσω του Κόλπου.

Δύο πλήγματα, δύο ημέρες

Το απόγευμα του Σαββάτου 10 Οκτωβρίου έκρηξη χτύπησε το αεροδρόμιο (To Brief). Η GACA μέτρησε αρχικά 12 νεκρούς και 309 τραυματίες, ορισμένους σε κρίσιμη κατάσταση· την επομένη η ινδική πρεσβεία ανακοίνωσε ότι ένας Ινδός τραυματίας υπέκυψε και οι νεκροί έγιναν 13 (BBC).

Την Κυριακή ήρθε δεύτερο πλήγμα. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του σαουδαραβικού συνασπισμού, προκάλεσε πυρκαγιά στην αίθουσα επιβατών 4 (CNN Arabic). Συμπληρωματική ανακοίνωση της GACA του αποδίδει έναν νεκρό, Πακιστανό κάτοικο της χώρας, και 11 τραυματίες. Οι νεκροί των δύο ημερών φτάνουν έτσι τους 14 (Sabq, Al Jazeera).

Το ίδιο αεροδρόμιο είχε ήδη πληγεί στις 8 Οκτωβρίου, με τρεις νεκρούς Σαουδάραβες, και η σαουδαραβική αεροπορία είχε απαντήσει βομβαρδίζοντας στόχους στη Σαναά (Reuters).

Η λογική των Χούθι

Οι Χούθι, που αυτοαποκαλούνται Ανσάρ Αλλάχ, ελέγχουν τη Σαναά και μεγάλο μέρος της βόρειας Υεμένης. Απέναντί τους στέκεται η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση, την οποία στηρίζει το Ριάντ. Στις 5 Οκτωβρίου η κυβέρνηση ανακοίνωσε αντεπίθεση με σαουδαραβική αεροπορική κάλυψη κοντά στη Μόχα και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το στενό που ενώνει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν· οι Χούθι αμφισβητούν τα εδαφικά της κέρδη (DW).

Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Χούθι, Γιαχία Σαρί, παρουσίασε τα πλήγματα ως απάντηση στις σαουδαραβικές επιδρομές, με το σύνθημα «αεροδρόμιο με αεροδρόμιο, αποκλεισμός με αποκλεισμό». Ισχυρίστηκε επίσης 124 επιδρομές σε ένα εικοσιτετράωρο, αριθμό που δεν έχει επαληθευτεί (Xinhua). Δεν εντοπίστηκε δήλωσή του που να συνδέει ρητά τα πλήγματα με τη μάχη στο στενό.

Η επιλογή του στόχου έχει στρατιωτική λογική. Οι Χούθι δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τη σαουδαραβική αεροπορία, μπορούν όμως να κλείσουν το κύριο αεροδρόμιο της πρωτεύουσας της χώρας που τους βομβαρδίζει. Το κόστος το πληρώνουν άμαχοι. Ο Χανς Γκρούντμπεργκ, ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για την Υεμένη, καταδίκασε τις επιθέσεις σε πολίτες και πολιτικές υποδομές (ΟΗΕ), και η επίκληση αντιποίνων δεν δείχνει ότι μια αίθουσα επιβατών είχε στρατιωτική χρήση.

Οι Χούθι ισχυρίζονται ακόμη ότι έπληξαν το αεροδρόμιο του Νταμάμ και δύο εγκαταστάσεις του πετρελαϊκού κολοσσού Aramco. Η GACA επιβεβαίωσε επίθεση στο Νταμάμ χωρίς απολογισμό θυμάτων (BBC Arabic). Για την Aramco δεν έχει δημοσιοποιηθεί επιβεβαίωση φωτιάς ή απώλειας παραγωγής (Argus).

Το δίλημμα του Ριάντ

Ο υποστράτηγος Τούρκι αλ Μάλικι, εκπρόσωπος του συνασπισμού, χαρακτήρισε το πρώτο πλήγμα «έγκλημα πολέμου» και υποσχέθηκε «αποφασιστική» απάντηση, χωρίς να ορίσει στόχο ή χρονοδιάγραμμα (CNN Arabic). Το δίλημμα είναι γνωστό: αν δεν απαντήσει, το Ριάντ χάνει την αποτροπή του, ενώ αν απαντήσει, ο κύκλος των αντιποίνων εκθέτει περισσότερους αμάχους.

Οι διπλωματικές επαφές είναι πραγματικές, αλλά καμία δεν έχει οδηγήσει σε αποδεκτή διαμεσολάβηση ή σε συμφωνημένη συνάντηση με τους Χούθι. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί προσφέρθηκε στις 11 Οκτωβρίου να διευκολύνει διάλογο ανάμεσα στο Ριάντ και τη Σαναά (Reuters). Το προηγούμενο υπάρχει: το 2023 συνομιλίες με ομανική διευκόλυνση είχαν μειώσει την ένταση, χωρίς όμως να φέρουν ειρήνη (MEI).

Η κρίση έχει γίνει και ζήτημα ασφάλειας πτήσεων. Η αμερικανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Αεροπορίας (FAA) ζήτησε από τις εταιρείες προσοχή σε πτήσεις προς ή πάνω από τη Σαουδική Αραβία, λόγω στρατιωτικής δραστηριότητας και παρεμβολών στην πλοήγηση, χωρίς να επιβάλει απαγόρευση (Straits Times). Ο Καναδάς συστήνει στους πολίτες του να αποφεύγουν το αεροδρόμιο του Ριάντ (Global News). Ο όμιλος Lufthansa ακύρωσε πτήσεις έως τις 16 Οκτωβρίου και η Air France-KLM έως το τέλος του μήνα, ενώ επηρεάζονται και ανταποκρίσεις μέσω άλλων σαουδαραβικών αεροδρομίων (Gulf News).

Η GACA κρατά το αεροδρόμιο κλειστό για να ελέγξει την ασφάλεια και την επιχειρησιακή ετοιμότητα των εγκαταστάσεων, χωρίς ώρα επαναλειτουργίας (ανακοίνωση GACA). Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών συνέστησε από τις 11 Οκτωβρίου να αποφεύγονται τα ταξίδια στη Σαουδική Αραβία που δεν είναι απολύτως απαραίτητα. Όσοι βρίσκονται ήδη εκεί καλούνται να επικοινωνήσουν με την αεροπορική τους εταιρεία (in.gr). Όσο μένει κλειστό το Βασιλιάς Χαλίντ, οι Χούθι έχουν πετύχει κάτι που δεν τους χάρισε καμία μάχη στο έδαφος της Υεμένης: η πρωτεύουσα του αντιπάλου τους δεν θεωρείται πλέον ασφαλές μέρος για να προσγειωθεί κανείς.