Εμβόλιο mRNA: 12 στους 100 χωρίς υποτροπή στο μελάνωμα

Δύο χρόνια μετά το χειρουργείο, περίπου δώδεκα περισσότεροι στους εκατό ασθενείς με μελάνωμα υψηλού κινδύνου έμεναν χωρίς υποτροπή ή θάνατο όταν στο Keytruda προστέθηκε το εξατομικευμένο mRNA εμβόλιο intismeran, σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία που έδωσαν στις 22 Οκτωβρίου η Merck και η Moderna (Merck και Moderna). Είναι ο αριθμός που έλειπε τον Αύγουστο. Περιγράφει πιο τίμια από το «42%» των τίτλων τι κερδίζει ένας ασθενής όταν ένα φάρμακο σχεδιάζεται πάνω στον δικό του όγκο.

Τον Αύγουστο οι δύο εταιρείες είχαν πει μόνο ότι η μεγάλη δοκιμή φάσης 3 INTerpath-001 πέτυχε τον στόχο της, χωρίς να δώσουν μεγέθη (To Brief). Τα νούμερα βγήκαν τώρα, αφού έσπασε το εμπάργκο πριν από την παρουσίαση της κύριας ερευνήτριας Georgina Long στο ευρωπαϊκό ογκολογικό συνέδριο ESMO, προγραμματισμένη για τις 24 Οκτωβρίου (AP).

Δύο αριθμοί, δύο διαφορετικές ερωτήσεις

Η δοκιμή μοίρασε με κλήρωση 1.137 ασθενείς. Δύο στους τρεις πήραν εμβόλιο και Keytruda, ενώ ο τρίτος πήρε Keytruda και εικονική ένεση, και κανείς, ούτε γιατρός ούτε ασθενής, δεν ήξερε ποιος πήρε τι (ClinicalTrials.gov). Φανταστείτε δύο ομάδες των εκατό ατόμων. Με το Keytruda μόνο, στα δύο χρόνια έμεναν χωρίς υποτροπή ή θάνατο οι 70, ενώ με τον συνδυασμό οι 82 (Merck και Moderna). Αυτοί οι δώδεκα άνθρωποι είναι το απόλυτο όφελος, αυτό που θα έβλεπε ένας γιατρός στο ιατρείο του.

Το «42%» απαντά σε άλλη ερώτηση. Δεν μετρά ανθρώπους σε μια συγκεκριμένη στιγμή αλλά πόσο γρήγορα συμβαίνουν τα δυσάρεστα γεγονότα σε όλη την παρακολούθηση: στην ομάδα του εμβολίου, υποτροπές και θάνατοι εμφανίζονταν με ρυθμό λίγο πάνω από το μισό της άλλης ομάδας. Επειδή υποτροπή και θάνατος μετρώνται μαζί, ως ένα γεγονός, το 42% δεν σημαίνει 42 λιγότερους θανάτους στους εκατό. Ούτε συγκρίνεται με το 49% του Ιουνίου, που προερχόταν από μικρότερη δοκιμή 157 ασθενών (ASCO Post).

Ξεχωριστά μετρήθηκε η εξάπλωση σε μακρινά όργανα, κάτι διαφορετικό από μια τοπική επανεμφάνιση. Στα δύο χρόνια, χωρίς απομακρυσμένη μετάσταση ήταν το 88,5% με τον συνδυασμό έναντι 80,2% με Keytruda μόνο, διαφορά περίπου οκτώ στους εκατό (Merck και Moderna).

Πώς δουλεύει ένα εμβόλιο για έναν άνθρωπο

Σκεφτείτε ότι ξεριζώσατε ένα ζιζάνιο από τον κήπο: το φυτό έφυγε, αλλά μικροσκοπικές ρίζες μπορεί να έμειναν στο χώμα. Με τον ίδιο τρόπο, μετά το χειρουργείο λίγα καρκινικά κύτταρα, αόρατα στις εξετάσεις, μπορεί να επιβιώνουν. Από το δείγμα του όγκου επιλέγονται μεταλλαγμένες πρωτεΐνες του συγκεκριμένου καρκίνου, σαν προσωπικά «σημάδια αναγνώρισης», και το mRNA δίνει οδηγίες ώστε να παρουσιαστούν στο ανοσοποιητικό.

Εκεί μπαίνουν τα Τ κύτταρα, οι στρατιώτες του ανοσοποιητικού που σκοτώνουν άρρωστα κύτταρα. Ένας υποδοχέας τους, το PD-1, λειτουργεί σαν φρένο, και το Keytruda τον μπλοκάρει (National Cancer Institute). Το εμβόλιο δείχνει τον στόχο, ενώ το Keytruda λύνει το χειρόφρενο.

Η δοκιμή αφορούσε δερματικό μελάνωμα σταδίων IIB έως IV, πάντα αφού είχε αφαιρεθεί πλήρως ο ορατός όγκος, άρα δεν λέει τίποτα για ενεργή μεταστατική νόσο που δεν χειρουργείται. Επειδή όλοι έπαιρναν Keytruda, μετρά το πρόσθετο όφελος του εμβολίου και όχι τη δράση του μόνου του. Χωριστά νούμερα ανά στάδιο δεν δόθηκαν.

Το τίμημα είναι κυρίως ο πυρετός: τον ανέφερε πάνω από ένας στους δύο με τον συνδυασμό, έναντι λιγότερων από έναν στους δέκα με Keytruda μόνο, ενώ οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που συνδέθηκαν με τη θεραπεία ήταν σχεδόν ίσες, γύρω στο 14% και στις δύο ομάδες (Merck και Moderna). Συχνός ήταν και ο πόνος στο σημείο της ένεσης.

Επιβίωση και πρόσβαση

Το μεγάλο ανοιχτό ερώτημα είναι αν λιγότερες υποτροπές θα γίνουν περισσότερα χρόνια ζωής, γιατί τα δεδομένα συνολικής επιβίωσης είναι ακόμη ανώριμα. Ο Lennard Lee, ερευνητής αντικαρκινικών εμβολίων στην Οξφόρδη, χαρακτήρισε ουσιαστικό το διετές όφελος. Ο Alan Melcher του Institute of Cancer Research μίλησε για σημαντική απόδειξη αρχής, με την προσθήκη ότι επιτυχία στο μελάνωμα δεν εγγυάται επιτυχία σε άλλους καρκίνους (Science Media Centre). Η εργασία έχει γίνει δεκτή στο New England Journal of Medicine, αλλά δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.

Οι εταιρείες μιλούν για συζητήσεις με τις ρυθμιστικές αρχές, χωρίς να έχουν ανακοινώσει υποβολή φακέλου, τιμή ή ημερομηνία απόφασης από FDA ή EMA. Κάθε δόση σχεδιάζεται και παράγεται από τον όγκο ενός μόνο ανθρώπου, γι' αυτό συνεργάζονται ήδη με την Tempus για τη συλλογή, τη μεταφορά και την ανάλυση των δειγμάτων (Tempus). Στην Ελλάδα, μετά από μια έγκριση θα χρειαστεί και απόφαση τιμολόγησης και αποζημίωσης.

Τα μεγέθη του Οκτωβρίου κάνουν το εμβόλιο λιγότερο θαυματουργό απ' ό,τι ακουγόταν, αλλά πιο απτό: δώδεκα άνθρωποι στους εκατό που, δύο χρόνια μετά, δεν έχουν δει τον καρκίνο να επιστρέφει. Ένα φάρμακο φτιαγμένο για τον όγκο ενός ανθρώπου πρόσθεσε μετρήσιμο όφελος πάνω σε καθιερωμένη αγωγή, σε δοκιμή με πάνω από χίλιους ασθενείς. Δεν είναι ακόμη θεραπεία στο ράφι, αλλά είναι πλέον αποτέλεσμα και όχι υπόσχεση.