Ένας στους τέσσερις Έλληνες δεν αντέχει τακτική αναψυχή

Το 2025, το 27,3% των ανθρώπων στην Ελλάδα δεν μπορούσε να πληρώσει για να συμμετέχει τακτικά σε κάποια δραστηριότητα αναψυχής. Είναι λίγο πάνω από ένας στους τέσσερις, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ και υπερδιπλάσιο του ευρωπαϊκού 12,1%, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε σήμερα η Eurostat. Η πρωτιά όμως κρύβει κάτι πιο επίμονο: ο ελληνικός αριθμός μένει σχεδόν ακίνητος εδώ και έντεκα χρόνια, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη έπεσε αισθητά (Eurostat μέσω EIGE).

Τι ακριβώς μετρά ο δείκτης

Η ερώτηση γίνεται σε όσους είναι 16 ετών και άνω, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής έρευνας για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης. Ρωτά αν συμμετέχουν τακτικά σε αναψυχή που κοστίζει, συνήθως έξω από το σπίτι: αθλητισμό, σινεμά, συναυλίες, κάποιον σύλλογο (Eurostat). Το «τακτικά» σημαίνει αρκετές φορές μέσα στη χρονιά, και ο ερωτώμενος ξεχωρίζει το «δεν έχω τα χρήματα» από το «δεν συμμετέχω για άλλο λόγο» (Κανονισμός ΕΕ 2019/2242). Ο δείκτης λοιπόν δεν καταγράφει όσους προτιμούν να μένουν σπίτι. Καταγράφει όσους θα πήγαιναν, αλλά ο λογαριασμός δεν τους βγαίνει.

Ο πήχης είναι χαμηλός. Για να το δει κανείς, αρκεί η σύγκριση με τις διακοπές: μία εβδομάδα μακριά από το σπίτι δεν μπορούσε να πληρώσει το 46,6% των κατοίκων της Ελλάδας (Eurostat). Η τακτική αναψυχή μετρά κάτι μικρότερο και πιο καθημερινό, ένα εισιτήριο, μια συνδρομή, μια έξοδο που επαναλαμβάνεται.

Δύο πορείες σε έντεκα χρόνια

Το 2014 το ποσοστό ήταν 26,1% στην Ελλάδα και 18,8% στην ΕΕ (Eurostat μέσω EIGE, έκθεση Eurostat για το 2014). Από τότε η Ελλάδα ανέβηκε ελαφρά, ενώ η ΕΕ υποχώρησε στο 12,1%. Η απόσταση μεγάλωσε από 7,3 σε 15,2 μονάδες, δηλαδή σχεδόν διπλασιάστηκε (EIGE). Σήμερα πίσω από την Ελλάδα βρίσκονται η Ρουμανία με 23,3% και η Λιθουανία με 17,9%, ενώ στην Κροατία το ποσοστό είναι μόλις 3,9% (Eurostat).

Την ίδια περίοδο η αγορά εργασίας έδειξε σημάδια βελτίωσης. Το 2025 η απασχόληση των 20 έως 64 ετών έφτασε το 71,0%, αν και παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (Eurostat). Περισσότερες δουλειές όμως δεν μετακίνησαν τον δείκτη της αναψυχής.

Μέρος της εξήγησης βρίσκεται στο πόσα μένουν αφού πληρωθούν τα βασικά. Στο φτωχότερο πέμπτο των νοικοκυριών, τρόφιμα και στέγη απορροφούσαν περίπου το 54% της δαπάνης (ΕΛΣΤΑΤ). Ήδη τον Νοέμβριο του 2025 η Eurostat είχε δείξει ότι το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο ήταν το 2024 κατά 5% χαμηλότερο από το 2004, την ώρα που σε κάθε άλλη χώρα της ΕΕ είχε αυξηθεί (Eurostat). Όταν τα πάγια έξοδα τρώνε το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος, η αναψυχή είναι συνήθως το πρώτο που κόβεται. Η έρευνα πάντως δεν δείχνει ποια συγκεκριμένη αύξηση έκανε τον καθένα να απαντήσει «όχι».

Πέρα από τους φτωχούς

Η πιο απρόσμενη γραμμή του δελτίου της ΕΛΣΤΑΤ αφορά όσους δεν είναι φτωχοί. Από όσους ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας (που ορίζεται με βάση το εισόδημα του νοικοκυριού), το 53,2% δεν μπορεί να πληρώσει τακτική αναψυχή. Όμως και από όσους ζουν πάνω από αυτό, το ποσοστό είναι 21,2% (δελτίο ΕΛΣΤΑΤ). Με άλλα λόγια, ένας στους πέντε ανθρώπους που η στατιστική δεν θεωρεί φτωχούς δεν αντέχει οικονομικά μια τακτική έξοδο. Η εικόνα ταιριάζει με όσα είχαμε γράψει για τα νοικοκυριά που, συνολικά, ξοδεύουν περισσότερα από όσα βγάζουν (To Brief).

Το κοντινότερο δημόσιο μέτρο είναι το Youth Pass. Θεσπίστηκε με τον ν. 5045/2023 (επί υπουργίας Κωστή Χατζηδάκη) και δίνει 150 ευρώ τον χρόνο σε νέους 18 και 19 ετών (ΦΕΚ). Το κριτήριό του όμως είναι η ηλικία και όχι το εισόδημα, οπότε δεν φτάνει στους ανθρώπους που καταγράφει ο δείκτης.

Για ένα μεγάλο κομμάτι της χώρας, και όχι μόνο για τους φτωχούς, το σινεμά, ο αθλητικός σύλλογος ή μια συναυλία λίγες φορές τον χρόνο είναι έξοδα που λογαριάζονται και τελικά κόβονται. Μέσα σε έντεκα χρόνια η υπόλοιπη Ευρώπη έκανε αυτές τις μικρές συνήθειες προσιτές σε περισσότερους ανθρώπους. Η Ελλάδα δεν κατέβασε τον δείκτη ούτε κατά μία μονάδα.