Ενεργοποιείται το σύστημα εντοπισμού αίματος

Η Ελλάδα χρειάζεται πάνω από μισό εκατομμύριο μονάδες αίματος τον χρόνο (ΕΚΕΑ). Στις 19 Οκτωβρίου το υπουργείο Υγείας προγραμματίζει να ενεργοποιήσει ένα κεντρικό σύστημα που θα δείχνει πού βρίσκεται το διαθέσιμο αίμα σε όλη τη χώρα (Ελληνική Κυβέρνηση). Για όσους κάνουν τακτικές μεταγγίσεις, αυτό μπορεί να μικρύνει τις καθυστερήσεις. Δεν μπορεί όμως να γεμίσει τα ψυγεία όταν λείπουν αιμοδότες.

Από το καλοκαίρι, μεγάλα νοσοκομεία αναβάλλουν μεταγγίσεις ή δίνουν μικρότερες ποσότητες (To Brief). Οι πιο εκτεθειμένοι είναι οι πάσχοντες από θαλασσαιμία και συγγενείς αιμοσφαιρινοπάθειες. Περίπου 2.100 τέτοιοι ασθενείς χρειάστηκαν το 2022 σχεδόν μία στις πέντε μονάδες της χώρας (ΕΚΕΑ). Για αυτούς, το αίμα που δεν ήρθε σήμερα είναι θεραπεία που χάνεται αυτή την εβδομάδα (Ναυτεμπορική).

Τι λειτουργεί ήδη και τι έπεται

Στις 12 Οκτωβρίου ο υπουργός Υγείας ανακοίνωσε ότι υπέγραψε τις αποφάσεις για το νέο ψηφιακό σύστημα της αιμοδοσίας (ανακοίνωση). Σύμφωνα με το υπουργείο, τα επιμέρους κομμάτια ήδη λειτουργούν, το καθένα χωριστά: μέσα στα νοσοκομεία, στο Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) και σε ένα ψηφιακό μητρώο αιμοδοτών. Η σύνδεση που θα τα ενώσει σε μία εικόνα αναμένεται έως τις 19/10, μετά από ελέγχους ποιότητας και ασφάλειας (Ελληνική Κυβέρνηση). Πρόκειται για δήλωση του υπουργείου, όχι για ανεξάρτητο έλεγχο.

Σύμφωνα με την Εφ.Συν., οι συμβάσεις του έργου φτάνουν περίπου τα 12 εκατ. ευρώ προ ΦΠΑ. Δεν έχει διευκρινιστεί δημόσια τι θα βλέπει κάθε νοσοκομείο, πόσο συχνά θα ανανεώνεται η εικόνα και αν τα νοσοκομεία θα μπορούν να ζητούν μόνα τους μεταφορές.

Γιατί το αίμα χρειάζεται χάρτη

Μια μονάδα αίματος κάνει μεγάλη διαδρομή μέχρι τον ασθενή. Συλλέγεται, ελέγχεται, χωρίζεται όπου χρειάζεται σε συστατικά (ερυθρά, αιμοπετάλια, πλάσμα), αποθηκεύεται και διανέμεται. Σε κάθε βήμα αφήνει ίχνος, ώστε να μπορεί να βρεθεί η διαδρομή της (πλαίσιο ασφάλειας αίματος).

Σκεφτείτε μια αλυσίδα σούπερ μάρκετ όπου κάθε κατάστημα βλέπει μόνο τα δικά του ράφια. Στο ένα τελειώνει το γάλα, ενώ σε ένα άλλο, λίγα χιλιόμετρα πιο κάτω, πετάνε συσκευασίες που έληξαν. Η κοινή εικόνα αποθεμάτων λειτουργεί σαν κατάλογος όλων των αποθηκών μαζί. Μια υπηρεσία αιμοδοσίας θα μπορούσε έτσι να εντοπίσει ερυθρά για μια προγραμματισμένη μετάγγιση, ή αιμοπετάλια που λήγουν σύντομα, και να οργανώσει τη μεταφορά τους. Το ποιο αίμα ταιριάζει σε κάθε ασθενή θα το κρίνουν, όπως πριν, ο εργαστηριακός έλεγχος και ο γιατρός.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτή η ορατότητα αποδίδει. Σε καναδική μελέτη, η ψηφιακή παρακολούθηση του αποθέματος συνδέθηκε με λιγότερα ερυθρά που έληγαν αχρησιμοποίητα: από περίπου 2 στις 100 μονάδες σε λίγο πάνω από 1 στις 100 (PMC). Η μελέτη δεν μέτρησε όμως αναβολές μεταγγίσεων ή χειρουργείων.

Τι έγινε στο Θριάσιο

Στις 15 Οκτωβρίου ο πρόεδρος της ΟΕΝΓΕ, Γιάννης Γαλανόπουλος, κατήγγειλε ότι στο Θριάσιο ακυρώθηκαν όλες οι επεμβάσεις επειδή δεν έφτασε αίμα, και το απέδωσε σε πρόβλημα σήμανσης μετά από αλλαγή λογισμικού. Η διοίκηση του νοσοκομείου απάντησε ότι τα χειρουργεία γίνονταν κανονικά (iefimerida). Ο υπουργός Υγείας είπε ότι το αίμα είχε σταλεί εγκαίρως (Ελληνική Κυβέρνηση).

Κατά πληροφορία του iefimerida, οι μονάδες ήταν έτοιμες για αποστολή το βράδυ της 13ης Οκτωβρίου και παραδόθηκαν το μεσημέρι της 15ης, σχεδόν 39 ώρες αργότερα (iefimerida). Τα αρχεία αποστολής δεν έχουν δημοσιευτεί, και κανένα έγγραφο δεν συνδέει την καθυστέρηση με το λογισμικό ούτε μετρά αναβολές. Αν επιβεβαιωθεί ότι το αίμα ήταν έτοιμο και γνωστό ότι υπάρχει, τότε αυτό το κενό ανάμεσα στο «υπάρχει» και στο «έφτασε» είναι ακριβώς ό,τι φιλοδοξεί να κλείσει η κοινή εικόνα.

Από τις 19 Οκτωβρίου το σύστημα υγείας μπορεί να αρχίσει να βλέπει πού βρίσκεται το αίμα του. Πόσο αίμα θα υπάρχει θα το κρίνουν, όπως πάντα, οι αιμοδότες.