Eni υπέγραψε συμβάσεις 1,8 δισ. για το κυπριακό αέριο

Τη Δευτέρα, στο Προεδρικό Μέγαρο της Λευκωσίας, η ιταλική Eni ανακοίνωσε τις κύριες συμβάσεις για να χτιστεί η διαδρομή του κοιτάσματος φυσικού αερίου «Κρόνος» από τον βυθό νότια της Κύπρου ως την Αίγυπτο (Eni). Η αξία τους φτάνει τα έως 1,8 δισ. δολάρια, σύμφωνα με τον πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη (Κυπριακή Προεδρία). Το έργο έχει πλέον αναδόχους και ορίζοντα παραγωγής. Το τι θα κερδίσει η Κύπρος δεν έχει ακόμη ειπωθεί δημόσια.

Η κυπριακή εμπειρία δείχνει πόσο απέχει η ανακάλυψη από την παραγωγή. Το κοίτασμα Αφροδίτη ανακαλύφθηκε το 2011 και ακόμη δεν παράγει (Sigmalive). Ο «Κρόνος» βρίσκεται στο Τεμάχιο 6 της κυπριακής θαλάσσιας ζώνης, όπου η Eni και η γαλλική TotalEnergies έχουν από 50%. Στις 28 Ιουλίου οι δύο εταιρείες πήραν την τελική επενδυτική απόφαση (TotalEnergies), όπως είχαμε γράψει τότε (To Brief). Η απόφαση εκείνη ενέκρινε το έργο και δέσμευσε τα κεφάλαια. Οι υπογραφές της Δευτέρας μετατρέπουν την έγκριση σε παραγγελίες.

Η αιγυπτιακή διαδρομή και το τίμημά της

Το σχέδιο είναι το εξής: το αέριο θα φτάνει με υποθαλάσσια σύνδεση στην Αίγυπτο, θα υγροποιείται στη Δαμιέτη και θα φεύγει με δεξαμενόπλοια, κυρίως για ευρωπαϊκές αγορές. Η Eni έχει στόχο να αρχίσει η παραγωγή το πρώτο εξάμηνο του 2028 (Eni). Η Κύπρος δεν θα χρειαστεί δικό της εργοστάσιο υγροποίησης. Το αέριο θα επεξεργάζεται σε υπάρχουσες εγκαταστάσεις της Αιγύπτου, ανάμεσά τους αυτές του κοιτάσματος Zohr, και θα γίνεται LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο, που ταξιδεύει με πλοία αντί για αγωγούς). Την πρόσβαση σε αυτές τις υποδομές την εξασφαλίζουν ένα διακρατικό πλαίσιο του 2025 και εμπορικές συμφωνίες (Eni).

Πόσο αέριο θα περνά από αυτή τη διαδρομή; Ο στόχος παραγωγής του έργου είναι περίπου 500 εκατ. κυβικά πόδια την ημέρα, και η Eni μπορεί να το πουλά στην αγορά χωρίς να έχει ήδη δεσμευμένο αγοραστή (Cyprus Mail). Αν ο ρυθμός αυτός κρατούσε όλο τον χρόνο, θα έβγαιναν περίπου 5,2 δισ. κυβικά μέτρα. Αυτό είναι περίπου το 3,5% των εισαγωγών LNG της ΕΕ το 2025, όπως τις μετρά η ACER (ACER). Δεν είναι μεγάλο κομμάτι της ευρωπαϊκής αγοράς, αλλά μετράει.

Η έτοιμη υποδομή έχει αντάλλαγμα: τέλη. Οι εταιρείες δεν έχουν δημοσιεύσει τιμές. Το Egypt Oil & Gas, που επικαλείται το εξειδικευμένο MEES, αναφέρει περίπου 1 δολάριο ανά MMBtu (τη μονάδα ενέργειας με την οποία τιμολογείται το αέριο) για την υγροποίηση και κάτω από μισό δολάριο για τις υποδομές και τη διέλευση (Egypt Oil & Gas). Είναι δημοσιογραφικές πληροφορίες από μία αρχική πηγή, όχι συμβατικό τιμολόγιο.

Η αιγυπτιακή αλυσίδα έχει δείξει ότι μπορεί να φέρει γρήγορα αέριο στην αγορά. Έχει δείξει όμως και πόσο αλλάζουν οι συνθήκες: η παραγωγή του Zohr υποχώρησε και η Αίγυπτος ξαναγύρισε στις εισαγωγές LNG (Egypt Oil & Gas).

Τι αγοράζουν τα 1,8 δισ.

Η Eni απαριθμεί τι ανέθεσε: πλωτή μονάδα ελέγχου, υποθαλάσσια συστήματα και γραμμές παραγωγής, μεταφορά και εγκατάσταση εξοπλισμού, χερσαία γραμμή και γεωτρήσεις (Eni). Μέρος των αναθέσεων ήταν γνωστό ήδη από τον Σεπτέμβριο. Η McDermott είχε ανακοινώσει την υποθαλάσσια σύμβαση και την κατέταξε στην εταιρική της κατηγορία των 500 έως 750 εκατ. δολαρίων, χωρίς να δώσει ακριβές τίμημα (McDermott). Μένουν η κατασκευή και η εγκατάσταση των συστημάτων, οι γεωτρήσεις, οι συνδέσεις με την Αίγυπτο και οι δοκιμές. Η «έναρξη της φάσης υλοποίησης» δεν σημαίνει ότι έχουν αρχίσει εργασίες στη θάλασσα.

Το ποσό δεν είναι έσοδο της Κύπρου. Είναι δαπάνη των δύο εταιρειών προς τους αναδόχους, για έργα και υπηρεσίες. Το εύρος 1,3 έως 1,8 δισ. που μεταδόθηκε (Euronews, Πολίτης) βασίζεται σε κυβερνητικές και ανώνυμες πηγές. Κανένα δημόσιο έγγραφο δεν εξηγεί από πού προκύπτει η διαφορά.

Τα δύο κενά

Το πρώτο αφορά τη Λευκωσία. Η Κύπρος μπορεί να πάρει κρατικό μερίδιο από την εμπορική εκμετάλλευση. Ο Guido Brusco της Eni, όμως, αρνήθηκε να πει πόσα θα είναι τα έσοδα και χαρακτήρισε εμπιστευτικούς τους εμπορικούς όρους (Cyprus Mail). Κυκλοφορεί μια εκτίμηση ότι στην Κύπρο θα πηγαίνει περίπου το 55% του μελλοντικού κέρδους από το αέριο, αλλά δεν είναι επιβεβαιωμένος όρος του συγκεκριμένου έργου (Πολίτης).

Το δεύτερο αφορά την Ελλάδα. Καμία ανακοίνωση δεν κατονομάζει ελληνικό αγοραστή, τερματικό ή φορτίο. Δημοσιεύματα εξετάζουν το ενδεχόμενο να περάσει μελλοντικό κυπριακό LNG από ελληνικές εγκαταστάσεις, χωρίς να υπάρχει σύμβαση (Energymag). Γι' αυτό, σήμερα δεν μπορεί να υπολογιστεί καμία επίπτωση για τον Έλληνα καταναλωτή.

Ο «Κρόνος» έχει πια ό,τι δεν απέκτησε ποτέ το Αφροδίτη: αναδόχους, διαδρομή και ορίζοντα παραγωγής. Ένας αριθμός λείπει ακόμη, το πόσα θα μένουν στο κυπριακό δημόσιο από κάθε φορτίο που θα φεύγει από τη Δαμιέτη, και αυτόν τον χρωστούν η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη και η Eni.