Έντεκα νεκροί σε ισραηλινά πλήγματα στον νότιο Λίβανο

Το Σάββατο 15 Αυγούστου, λίγο μετά τις 04:30 τα ξημερώματα, ισραηλινό πλήγμα ισοπέδωσε μια κατοικία στα περίχωρα του χωριού Ανσάρ, κοντά στη Ναμπατίγια. Ο απολογισμός εκεί σταθεροποιήθηκε στους επτά νεκρούς, ανάμεσά τους τρία παιδιά και δύο γυναίκες, και δύο τραυματίες, σύμφωνα με το λιβανικό υπουργείο Υγείας και το κρατικό πρακτορείο NNA (AP, BBC). Τα παιδιά επιβεβαιώνονται μεταξύ των νεκρών στο Ανσάρ, όχι στο Ντέιρ αλ-Ζαχράνι.

Δεύτερο πλήγμα, στο κοντινό χωριό Ντέιρ αλ-Ζαχράνι, ανέβασε το σύνολο της ημέρας. Οι πρώτες αναφορές έκαναν λόγο για δύο νεκρούς. Οι μεταγενέστερες ενημερώσεις του γαλλικού πρακτορείου AFP ανέβασαν το σημείο αυτό σε τέσσερις νεκρούς και 17 τραυματίες, φέρνοντας τον ημερήσιο απολογισμό στους έντεκα (Al-Monitor/AFP).

Πρόκειται για την εκεχειρία Ισραήλ-Χεζμπολάχ της 20ής Ιουνίου, και το κύμα πληγμάτων της ημέρας είναι το πιο θανατηφόρο επεισόδιο από τότε που τέθηκε σε ισχύ. Το AP το κατέγραψε ρητά, με πλησιέστερο προηγούμενο τους τέσσερις νεκρούς της 6ης Ιουλίου στη Ναμπατίγια Φάουκα (AP). Οι New York Times κράτησαν πιο συγκρατημένη διατύπωση, χαρακτηρίζοντας το επεισόδιο «μία από τις πιο θανατηφόρες επιθέσεις» μετά την εκεχειρία (New York Times).

Δύο εκδοχές, ένα κενό απόδειξης

Το Ισραήλ δίνει τη δική του ανάγνωση. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι έπληξε «υποδομές της Χεζμπολάχ» στην περιοχή Ναμπατίγια-Ανσάρ «σε απάντηση σε ενέργεια» της οργάνωσης εναντίον ισραηλινών στρατιωτών στην κορυφογραμμή Αλί αλ-Τάχερ (Times of Israel). Δημόσια όμως δεν εξήγησε αν η «ενέργεια» ήταν πυρά, εκρηκτικός μηχανισμός ή κάτι άλλο. Δεν παρουσίασε βίντεο, φωτογραφίες ή κατάλογο στόχων. Η διατύπωση εκδόθηκε ως θεσμική ανακοίνωση, χωρίς επώνυμο αξιωματούχο (i24NEWS).

Από τη Βηρυτό, η εικόνα είναι αντίστροφη. Ο πρωθυπουργός Ναουάφ Σαλάμ δήλωσε ότι «οι επτά μάρτυρες» του Ανσάρ «δεν είναι στρατιωτική υποδομή» και ότι «οι γυναίκες και τα παιδιά που σκοτώθηκαν δεν είναι στρατιωτικοί στόχοι», προσθέτοντας πως αρμόδιο για τυχόν στρατιωτική υποδομή σε λιβανικό έδαφος είναι αποκλειστικά το λιβανικό κράτος (BBC). Ο πρόεδρος Ζοζέφ Αούν μίλησε για «ολόκληρη οικογένεια» και για παραβίαση του αμερικανο-μεσολαβημένου πλαισίου της 26ης Ιουνίου, εκείνου που υποτίθεται ότι εφαρμόζει την εκεχειρία της 20ής Ιουνίου (The National). Η Χεζμπολάχ κατήγγειλε στοχοποίηση αμάχων και προανήγγειλε «κατάλληλη απάντηση», αλλά δεν εξέδωσε ανακοίνωση που να κατονομάζει νεκρούς ως μέλη της ή να αναλαμβάνει την ενέργεια στην Αλί αλ-Τάχερ (Le Monde).

Το τεκμηριωμένο σταματά εδώ: θάνατοι, τοποθεσίες και ορισμένα δημογραφικά στοιχεία, όπως τα κατέγραψαν λιβανικές υγειονομικές αρχές. Η ιδιότητα των θυμάτων και ο στρατιωτικός χαρακτήρας του στόχου παραμένουν χωρίς ανεξάρτητη επαλήθευση από καμία πλευρά (Al Jazeera).

Ο μηχανισμός που λείπει

Τα πλήγματα δεν ήρθαν «παρά» τη διπλωματία, αλλά αμέσως μετά το ναυάγιό της. Στις 4-6 Αυγούστου, ο έβδομος γύρος των αμερικανο-μεσολαβημένων συνομιλιών στη Ρώμη έκλεισε χωρίς πρόοδο (Le Monde). Το πλαίσιο της 26ης Ιουνίου στηρίζεται σε «πιλοτικές ζώνες»: σταδιακή ισραηλινή αναδίπλωση, ανάληψη ελέγχου από τον λιβανικό στρατό και επαληθευμένη εκκαθάριση οπλισμού της Χεζμπολάχ πριν ανοίξει η επόμενη φάση. Κόλλησε στο πρακτικό τρίπτυχο: ποιος αποχωρεί πρώτος, τι μετρά ως «καθαρισμένη» ζώνη, και ποιος το πιστοποιεί δεσμευτικά (Al Jazeera).

Εδώ βρίσκεται το θεσμικό κενό. Η Απόφαση 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ορίζει τι πρέπει να ισχύει: παύση εχθροπραξιών, ισραηλινή αποχώρηση παράλληλα με την ανάπτυξη του λιβανικού στρατού, και ζώνη χωρίς όπλα πλην του κράτους νότια του ποταμού Λιτάνι (UNSCR 1701). Δεν προβλέπει όμως κανέναν μηχανισμό που να κρίνει σε πραγματικό χρόνο ποιος παραβίασε τον κανόνα. Η UNIFIL, η ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ στον νότιο Λίβανο, καταγράφει και αναφέρει, δεν δικάζει. Το ίδιο κενό είχε φανεί και όταν το Ισραήλ δήλωσε ότι θα κρατήσει ζώνες ασφαλείας σε Λίβανο, Γάζα και Συρία (To Brief).

Το αποτέλεσμα είναι μια εκεχειρία που το Ισραήλ διαβάζει ως μονομερές δικαίωμα να πλήττει ό,τι θεωρεί απειλή, όχι ως αμοιβαία ακινησία. Έντεκα νεκροί σε μία μέρα, τρία παιδιά ανάμεσά τους, δείχνουν την τιμή αυτής της ασυμμετρίας: όσο κανείς δεν έχει την εξουσία να πει δεσμευτικά «αυτό ήταν παραβίαση», η εκεχειρία θα λειτουργεί ως καθεστώς ένοπλης επιτήρησης, όχι ως δρόμος επιστροφής στην ειρήνη.