Η Επιτροπή Ανταγωνισμού καταργεί τις αποκλειστικότητες στις δεξαμενές καυσίμων

Για να φέρει κάποιος καύσιμο από το εξωτερικό, πρέπει πρώτα να έχει δεξαμενή όπου θα το αδειάσει. Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού με την απόφαση 896/2025, που ανακοίνωσε σήμερα. Οι εταιρείες του κλάδου οφείλουν να αφαιρέσουν τις ρήτρες αποκλειστικότητας από τις συμβάσεις αποθήκευσης σε εγκαταστάσεις τρίτων, και η Αρχή κρίνει ότι στη βενζίνη, το ντίζελ και το πετρέλαιο θέρμανσης δεν υπάρχουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού (Επιτροπή Ανταγωνισμού). Η υποχρέωση να φύγουν οι ρήτρες είναι το μόνο δεσμευτικό μέτρο· όλα τα άλλα είναι προτάσεις προς την κυβέρνηση (Mononews).

Η έρευνα ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2022 και κάλυψε όλη την αλυσίδα, από το διυλιστήριο ως το πρατήριο (Insider). Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 2 Νοεμβρίου 2026, η απόφαση δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ (Powergame). Η Αρχή δεν διαπίστωσε συμπαιγνία, αλλά μια αγορά όπου ο ανταγωνισμός δεν λειτουργεί αποτελεσματικά (ΟΤ).

Γιατί η δεξαμενή κρίνει ποιος πουλά

Ένας εισαγωγέας χρειάζεται δύο πράγματα πριν πουλήσει το πρώτο λίτρο: χώρο για να παραλάβει το φορτίο και κεφάλαιο για το καύσιμο που μένει δεσμευμένο ως υποχρεωτικό απόθεμα. Από τον Σεπτέμβριο, όποιος έχει άδεια εμπορίας κρατά συνεχώς εμπορικά αποθέματα ίσα με πέντε ημέρες των εγχώριων πωλήσεών του της προηγούμενης χρονιάς (EnergyPress). Ξεχωριστός είναι ο ευρωπαϊκός κανόνας των 90 ημερών καθαρών εισαγωγών ή 61 ημερών κατανάλωσης, που δεσμεύει τη χώρα συνολικά και όχι κάθε νέα εταιρεία χωριστά (Οδηγία 2009/119/ΕΚ).

Το ζήτημα της πρόσβασης στις δεξαμενές υπήρχε και παλαιότερα. Το 2017 ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας κατέγραφε ότι τα τότε Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΠΕ) λειτουργούσαν περίπου το 70% των αποθηκευτικών εγκαταστάσεων της χώρας, με μέρος τους να εξυπηρετεί και τρίτους (IEA). Το ποσοστό περιγράφει εκείνη τη χρονιά και όχι αναγκαστικά τη σημερινή κατανομή. Η ρήτρα αποκλειστικότητας είναι ο όρος που κρατά έναν αποθηκευτικό χώρο για συγκεκριμένο αντισυμβαλλόμενο ή χρήση. Όσο ισχύει, ο χώρος δεν είναι διαθέσιμος για διαπραγμάτευση με άλλη εταιρεία.

Τι αλλάζει τώρα και τι όχι

Με κανονιστική πράξη, η Επιτροπή υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να ξαναγράψουν τις συμβάσεις αποθήκευσης ή εξυπηρέτησης καυσίμων σε ιδιόκτητες εγκαταστάσεις τρίτων χωρίς ρήτρες αποκλειστικότητας (Mononews). Η αλλαγή δεν φτιάχνει νέες δεξαμενές και δεν υποχρεώνει κάθε ιδιοκτήτη να δέχεται κάθε εισαγωγέα. Αφαιρεί ένα συμβατικό εμπόδιο και αφήνει τη διαπραγμάτευση ανοιχτή. Η ανακοίνωση της Αρχής δεν αναφέρει προθεσμία συμμόρφωσης, και δεν υπάρχει ακόμη ένδειξη ότι κάποια σύμβαση έχει ήδη αλλάξει (Επιτροπή Ανταγωνισμού).

Όλα τα υπόλοιπα είναι γνωμοδοτικά, δηλαδή συστάσεις προς την Πολιτεία. Η Επιτροπή προτείνει ανεξάρτητο κεντρικό φορέα που θα κρατά τα αποθέματα ασφαλείας για λογαριασμό των εταιρειών, υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ (της ρυθμιστικής αρχής για την ενέργεια). Το κόστος θα μοιραζόταν ανάλογα με την προηγούμενη κατανάλωση κάθε εταιρείας και όχι με τις εισαγωγές της, ώστε να μην επιβαρύνεται όποιος εισάγει (Επιτροπή Ανταγωνισμού). Ζητεί επίσης ενιαίο μητρώο αποθηκών, όπου θα φαίνονται η διαθέσιμη χωρητικότητα και οι αναξιοποίητοι χώροι (ΟΤ).

Για τα διυλιστήρια, προτείνει οι τιμές προς τις εταιρείες εμπορίας να γνωστοποιούνται σε κάθε αγοραστή χωριστά και να μην αναρτώνται δημόσια. Η κοινή ανάρτηση, κατά την Αρχή, διευκολύνει τους ανταγωνιστές να παρακολουθούν σιωπηρά ο ένας τον άλλον, και η αλλαγή απαιτεί τροποποίηση υπουργικής απόφασης (Euro2day). Για τα πρατήρια, προτείνει εφαρμογή σύγκρισης τιμών ανά περιοχή, την οποία θα αναλάβει το αρμόδιο υπουργείο. Η Αρχή ζητά δηλαδή λιγότερη διαφάνεια ανάμεσα στους πωλητές και περισσότερη για τον οδηγό.

Η απόφαση μοιράζει τα επόμενα βήματα σε διαφορετικά όργανα και δεν τα αναθέτει σε συγκεκριμένο αξιωματούχο. Στα δημοσιεύματα δεν εντοπίζεται απάντηση αρμόδιου υπουργού ή της ΡΑΑΕΥ ούτε χρονοδιάγραμμα. Το ιστορικό δεν δείχνει βιασύνη: η Επιτροπή επαναφέρει δέκα προτάσεις που είχε διατυπώσει ήδη από το 2012 και που έμειναν ανεφάρμοστες (Energygame). Πριν από έναν μήνα, η ίδια Αρχή είχε περιγράψει εμπόδια εισόδου νέων εταιρειών και στην ακτοπλοΐα, επίσης με προτάσεις που περιμένουν τους αρμόδιους (To Brief).

Στις 29 Οκτωβρίου η μέση αμόλυβδη κόστιζε 2,136 ευρώ το λίτρο, σχεδόν 40 λεπτά περισσότερο από έναν χρόνο πριν (Παρατηρητήριο Τιμών, Παρατηρητήριο Τιμών). Η τιμή αυτή περιέχει φόρους, το διεθνές κόστος του πετρελαίου και προσωρινές εκπτώσεις. Η απόφαση δεν μετρά πόσο από αυτήν οφείλεται στον αδύναμο ανταγωνισμό. Δείχνει όμως καθαρά ποιος κρατά την επόμενη κίνηση: ό,τι μπορούσε να επιβάλει η Επιτροπή με δική της υπογραφή, το επέβαλε. Ο φορέας αποθεμάτων, το μητρώο των δεξαμενών και η εφαρμογή τιμών εξαρτώνται από αποφάσεις του κράτους, και κανείς στην κυβέρνηση δεν έχει ακόμη δεσμευτεί να τις υπογράψει.