Ερυθραϊκές φάλαγγες, αιθιοπικά πλήγματα: τι τεκμηριώνεται

Στον πόλεμο του 2020-2022 ο αιθιοπικός και ο ερυθραϊκός στρατός πολέμησαν μαζί στο Τιγκράι (Rift Valley Institute). Τώρα η ACLED, οργανισμός που καταγράφει ένοπλες συγκρούσεις διεθνώς, και αυτόπτες μάρτυρες αναφέρουν ότι αιθιοπικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) χτύπησαν ερυθραϊκές δυνάμεις που είχαν περάσει τα σύνορα (Euronews). Αν η εικόνα επιβεβαιωθεί, η σύγκρουση στο Τιγκράι αποκτά δεύτερο μέτωπο, ανάμεσα σε δύο κράτη, σε μια περιοχή όπου η βοήθεια ήδη φτάνει με δυσκολία.

Από τη Ζαλαμπέσα στην Γκουάντα

Η διαδρομή που περιγράφουν οι πηγές ξεκινά από τη Ζαλαμπέσα, πάνω στη συνοριακή γραμμή, και κατεβαίνει νότια μέσω της Αντίγκρατ. Ο Ερμίας Αμπάμπου, διοικητής τιγκραϊκής δύναμης που μάχεται στο πλευρό της κυβέρνησης, δήλωσε ότι ερυθραϊκοί στρατιώτες βρίσκονταν στην Αντίγκρατ στις 6 Οκτωβρίου και λίγο νοτιότερα την επομένη (AP). Κάτοικοι της πόλης είπαν στο BBC ότι είδαν ένστολους σε μεγάλα οχήματα να κινούνται προς τα νότια. Ένας από αυτούς τους εντόπισε αργότερα σε υψώματα νοτιότερα (BBC Tigrinya).

Όσα βλέπει ένας κάτοικος στον δρόμο δεν λένε ποια μονάδα περνά ούτε ποιος την έστειλε. Γι' αυτό και οι αριθμοί που κυκλοφορούν δεν αποτελούν μία καταμέτρηση: τα 20 με 30 φορτηγά, τα περίπου 40 και τα έως 60 είναι εκτιμήσεις διαφορετικών ανθρώπων (BBC).

Η διαδρομή σταματά στην Γκουάντα. Η αναλύτρια της ACLED Τζαλάλε Γκετάτσου Μπιρού γράφει ότι ερυθραϊκές δυνάμεις πέρασαν στη Ζαλαμπέσα και ότι drones του αιθιοπικού στρατού έπληξαν στρατιώτες τους στην Γκουάντα (ACLED). Κατά το AP, οι πηγές της ACLED αναγνώρισαν τις μονάδες από στολές, οχήματα και πινακίδες. Το πρακτορείο δεν μπόρεσε να ελέγξει ανεξάρτητα αυτή τη βάση (AP). Χωριστά, μάρτυρες του Γαλλικού Πρακτορείου περιέγραψαν εκρήξεις και χτυπημένα οχήματα στην ευρύτερη περιοχή της Αντίγκρατ τη νύχτα 7 προς 8 Οκτωβρίου (Euronews).

Πρόκειται λοιπόν για τρία διαφορετικά πράγματα που δεν πρέπει να συγχωνεύονται. Υπάρχουν μαρτυρίες για κινήσεις, μια καταγραφή που αποδίδει δράστη και στόχο, και ένα κενό επαλήθευσης. Δεν έχει εντοπιστεί δημόσια γεωεντοπισμένο βίντεο ή δορυφορική εικόνα για κάθε πλήγμα. Δεν είναι επίσης σαφές αν τα πλήγματα στην Γκουάντα και στην περιοχή της Αντίγκρατ είναι χωριστά ή αν πρόκειται για την ίδια ακολουθία, περιγραμμένη από διαφορετικά σημεία.

Η Αντίς Αμπέμπα δεν έχει δημοσιοποιήσει καμία επιβεβαίωση των πληγμάτων. Η Ασμάρα κράτησε άλλη στάση. Ο Ερυθραίος υπουργός Πληροφοριών Γεμάνε Γκεμπρεμέσκελ αρνήθηκε την παρουσία στρατευμάτων στις 7 Οκτωβρίου, σύμφωνα με το Reuters (El País). Το Γαλλικό Πρακτορείο απέδωσε την ίδια ανάρτηση ως κατηγορία ότι η Αιθιοπία στήνει πρόσχημα «αυτοάμυνας» (AFP).

Γιατί οι χθεσινοί σύμμαχοι βρέθηκαν απέναντι

Τη συμφωνία της Πρετόριας, στις 2 Νοεμβρίου 2022, την υπέγραψαν η αιθιοπική κυβέρνηση και το TPLF (Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι). Η Ερυθραία δεν συμμετείχε, ενώ το άρθρο 6.3 χρέωσε στην Αντίς Αμπέμπα την αποχώρηση των ξένων δυνάμεων από το Τιγκράι (Συμφωνία Πρετόριας). Οι ερυθραϊκές δυνάμεις όμως παρέμειναν σε αμφισβητούμενες παραμεθόριες περιοχές (Rift Valley Institute).

Η Ασμάρα έχασε τον κοινό εχθρό και απέκτησε έναν γείτονα που κοιτάζει τη θάλασσά της. Στις 7 Φεβρουαρίου 2026 ο υπουργός Εξωτερικών Γεδίον Τιμοθέου πρότεινε με επιστολή διαπραγμάτευση για πρόσβαση μέσω του ερυθραϊκού λιμανιού Ασάμπ. Η επιστολή ζητούσε χρήση του λιμανιού, όχι κυριαρχία επάνω του (AFP Fact Check). Ο πρωθυπουργός Άμπι Άχμεντ επανέφερε το αίτημα αυτή την εβδομάδα. Η ACLED εκτιμά ότι η Ερυθραία επιδιώκει προστατευτική ζώνη μέσα στο Τιγκράι, εν μέρει από φόβο για το Ασάμπ (ACLED). Από την οπτική της Ασμάρας, ένα κομμάτι εδάφους στον νότο λειτουργεί ως ασφάλιση απέναντι σε έναν πολύ μεγαλύτερο γείτονα. Η εκτίμηση εξηγεί κίνητρο. Δεν αποδεικνύει ότι τα drones σηκώθηκαν για ένα λιμάνι.

Η διάκριση έχει και νομική σημασία. Κατά τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, ένοπλη βία ενός κράτους εναντίον άλλου μπορεί να συνιστά διεθνή ένοπλη σύρραξη χωρίς κήρυξη πολέμου και χωρίς ελάχιστη διάρκεια (ICRC). Με τις διπλωματικές σχέσεις διακομμένες, οι δίαυλοι επικοινωνίας στενεύουν. Η Αφρικανική Ένωση προσφέρθηκε να διευκολύνει διάλογο (Αφρικανική Ένωση). Ο μηχανισμός της Πρετόριας όμως συνδέει την Αντίς Αμπέμπα με το TPLF και όχι με την Ασμάρα.

Για τους αμάχους, η κλιμάκωση έχει ήδη κόστος. Η νεότερη ενημέρωση του ΟΗΕ συνδέει τις μάχες στον βορρά με νέους εκτοπισμούς, ελλείψεις καυσίμων και χρηματοδότησης, αναστολή πτήσεων και ανασφαλείς δρόμους, χωρίς να δίνει νέο συνολικό αριθμό (ΟΗΕ). Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα κατέγραψαν πάνω από 720 περιστατικά πολεμικών τραυμάτων σε μία εβδομάδα, από 22 έως 28 Σεπτεμβρίου, πριν καν εμφανιστούν οι φάλαγγες στην Αντίγκρατ (MSF).

Η Πρετόρια σταμάτησε τον πόλεμο ανάμεσα σε όσους την υπέγραψαν. Τον στρατό που δεν την υπέγραψε ποτέ δεν τον δεσμεύει τίποτα, και το τίμημα το πληρώνουν πρώτοι όσοι ξαναφεύγουν από τα σπίτια τους στο Τιγκράι.