Euribor πάνω από 3%: δεν χτυπά κάθε στεγαστικό

Ένα νοικοκυριό με στεγαστικό δάνειο 150.000 ευρώ σε 20 χρόνια, αν το επιτόκιό του ανέβει κατά ένα τέταρτο της μονάδας, θα πληρώνει περίπου 20 ευρώ παραπάνω τον μήνα. Τόσο, σε ευρώ στη δόση, μεταφράζεται η είδηση της περασμένης εβδομάδας ότι το Euribor «πέρασε το 3%». Το ερώτημα που μετράει για τον δανειολήπτη είναι δύο πράγματα: ποιος δείκτης γράφει η σύμβασή του, και πότε φτάνει η ώρα της αναπροσαρμογής.

Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα τι ακριβώς έγινε, γιατί η διατύπωση έχει σημασία. Στις 21 Αυγούστου 2026 το ημερήσιο 12μηνο Euribor έκλεισε στο 3,003%, πρώτη φορά πάνω από το όριο από τον Σεπτέμβριο του 2024 (El País, Ara). Το Euribor είναι ο δείκτης που δείχνει με ποιο κόστος οι μεγάλες τράπεζες της ευρωζώνης δανείζονται ευρώ μεταξύ τους, και δημοσιεύεται σε διάρκειες 1, 3, 6 και 12 μηνών (EMMI). Την ίδια μέρα, όμως, το 3μηνο βρισκόταν στο 2,5% και το 6μηνο στο 2,8%, ενώ ο προσωρινός μηνιαίος μέσος όρος Αυγούστου έμενε ακόμη κάτω από το όριο, στο 2,9% (Τράπεζα της Φινλανδίας).

Γιατί κινείται πάνω το 12μηνο ενώ το 3μηνο μένει πίσω; Διότι το πιο μακρύ Euribor ενσωματώνει τι περιμένει η αγορά να κάνει η ΕΚΤ μέσα στον επόμενο χρόνο, ενώ το κοντινό κοιτά το σημερινό κόστος του χρήματος. Πρακτικά, οι επενδυτές τιμολογούν μια πιο σφιχτή ΕΚΤ, ακόμα και πιθανή νέα αύξηση τον Σεπτέμβριο, με φόντο την ακριβότερη ενέργεια και τον επίμονο πληθωρισμό στις υπηρεσίες (Reuters). Τα επίσημα επιτόκια της ΕΚΤ παραμένουν στο 2,25% για τις καταθέσεις των τραπεζών, μετά την αύξηση του Ιουνίου (ECB).

Ποιο Euribor γράφει η σύμβασή σας

Εδώ σπάει η εύκολη γενίκευση ότι «ανεβαίνει το Euribor, άρα πληρώνουμε όλοι περισσότερα». Το 12μηνο είναι ο δείκτης που κυριαρχεί στα κυμαινόμενα στεγαστικά της ευρωζώνης, όχι όμως στην Ελλάδα. Τα νέα ελληνικά κυμαινόμενα συνδέονται κατά κανόνα με πιο κοντινές διάρκειες: Εθνική, Eurobank και Alpha αναφέρουν Euribor 3μήνου, με περιθώρια από 0,8% έως 2,85%, ενώ η Πειραιώς γράφει ρητά ότι το δικό της βασίζεται στο Euribor ενός μήνα συν σταθερό spread (Τράπεζα Πειραιώς, daneiocalculator.gr).

Η διαφορά είναι ουσιαστική. Όποιος έχει δάνειο δεμένο με το 3μηνο ή το 1μηνο δεν βλέπει το 12μηνο πάνω από 3% να μπαίνει αυτόματα στη δόση του. Και ακόμα κι όταν ο δικός του δείκτης ανέβει, η δόση δεν αλλάζει την επόμενη μέρα: αλλάζει μόνο στην ημερομηνία αναπροσαρμογής που ορίζει η σύμβαση, μηνιαία, τριμηνιαία ή εξαμηνιαία. Γι' αυτό το φύλλο των όρων μετράει περισσότερο από τα πρωτοσέλιδα. Ψάξτε στη σύμβασή σας τις λέξεις «δείκτης αναφοράς», «Euribor 1/3/6 μηνών», «περιθώριο» και «ημερομηνία επανακαθορισμού» (Εθνική Τράπεζα). Εντελώς εκτός εξίσωσης μένουν όσοι έχουν σταθερό επιτόκιο για όλη ή μέρος της διάρκειας.

Όταν, λοιπόν, η άνοδος φτάσει στη δόση, πόσο ζυγίζει; Για δάνειο 150.000 ευρώ με υπόλοιπη διάρκεια 20 χρόνια και συνολικό επιτόκιο 4%, η μηνιαία δόση ανεβαίνει από περίπου 909 ευρώ σε 929, με άνοδο 25 μονάδων βάσης. Με 50 μονάδες φτάνει τα 949, με μία ολόκληρη μονάδα τα 990. Για μεγαλύτερο δάνειο, 200.000 ευρώ σε 25 χρόνια, η δόση κινείται από τα 1.056 προς τα 1.083, μετά τα 1.112 και τελικά τα 1.169 ευρώ (υπολογισμοί μόνο για κεφάλαιο και τόκους, χωρίς ασφάλιστρα ή εισφορές). Η ίδια αύξηση, δηλαδή, βαραίνει περισσότερο όσο μεγαλώνει το υπόλοιπο και όσο απομακρύνεται η αποπληρωμή.

Αυτά τα 20 ή 50 ευρώ μοιάζουν ασήμαντα σε μακροοικονομικό επίπεδο. Πέφτουν όμως πάνω στο πιο πιεσμένο νοικοκυριό της ΕΕ: το 2024, το 28,9% του πληθυσμού στην Ελλάδα ζούσε δίνοντας πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για στέγαση, το υψηλότερο ποσοστό στην Ένωση (Eurostat) και ο λόγος που το κράτος μόλις έθεσε σε ισχύ νέα δεκαετή στρατηγική για τη στέγη (To Brief). Την ίδια ώρα, η ψαλίδα δανείων-καταθέσεων μένει πάνω από τέσσερις μονάδες, και βοήθησε τις τέσσερις συστημικές τράπεζες να βγάλουν περίπου 4,5 δισ. ευρώ κέρδη το 2025 (DBRS Morningstar).

Η φθηνή εποχή του δανεισμού τελείωσε, και ο λογαριασμός δεν μοιράζεται ισότιμα. Για ένα νοικοκυριό που ήδη δίνει πάνω από το 40% του εισοδήματός του στη στέγη, το εικοσάρικο στη δόση είναι ακριβώς η διαφορά ανάμεσα σε λίγη αποταμίευση και σε μηδενικό περιθώριο.