Έξι Αμερικανοί βουλευτές πιέζουν Ρούμπιο για ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ

Έξι Αμερικανοί βουλευτές ζητούν από τον υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio να βάλει σε προτεραιότητα τη Μεγάλη Θαλάσσια Διασύνδεση (Great Sea Interconnector, GSI), το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο που θα ενώσει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ. Το έργο αφορά άμεσα την Αθήνα, γιατί πάνω του χτίζει την υπόσχεση ότι η Ελλάδα θα γίνει ηλεκτρικός κόμβος της Ανατολικής Μεσογείου, μια υπόσχεση που πήρε νέα ώθηση με την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου την περασμένη εβδομάδα (To Brief).

Στις 7 Αυγούστου 2026, οι Brad Schneider και Gus Bilirakis, μαζί με τέσσερις ακόμη βουλευτές, υπέγραψαν διακομματική επιστολή. Παραλήπτες ήταν ο Ρούμπιο και ο Ben Black, επικεφαλής της αμερικανικής αναπτυξιακής τράπεζας (U.S. International Development Finance Corporation, DFC) (Schneider release). Στο κείμενο, χαρακτηρίζουν την Ανατολική Μεσόγειο πύλη προς τον διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC) και τον GSI «κρίσιμη στρατηγική υποδομή» γι' αυτόν. Ζητούν δύο πράγματα: να προτεραιοποιήσουν το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών και η DFC το έργο, και να δοθεί απόρρητη ενημέρωση για τα «γεωπολιτικά εμπόδια» στην ολοκλήρωσή του (JNS).

Έξι υπογραφές και ένα αίτημα για ενημέρωση δεν είναι χρήματα, ούτε εγγύηση ασφαλείας. Είναι πολιτική πίεση προς την εκτελεστική εξουσία, όχι δέσμευσή της.

Τι λείπει από την επιστολή

Η στήριξη δεν έχει ακόμη μηχανισμό να μετακινήσει τα εμπόδια. Αυτό φαίνεται σε τρία σημεία.

Η πολιτική αναγνώριση υπάρχει, αλλά δεν έχει γίνει νόμος. Το νομοσχέδιο για την Ανατολική Μεσόγειο, γνωστό ως Eastern Mediterranean Gateway Act (H.R.3307), πέρασε από την Επιτροπή Εξωτερικών της Βουλής με 45-2 στις 21 Ιανουαρίου 2026. Παραμένει όμως στο στάδιο «εισαχθέν»: δεν έχει ψηφιστεί από την ολομέλεια ούτε έχει γίνει νόμος (Congress.gov). Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) το περιγράφει ως πλαίσιο διπλωματικής προτεραιοποίησης, όχι ως χρηματοδοτικό εργαλείο για τον GSI (CBO). Δεν εντοπίστηκε επίσης πρωτογενές κείμενο του IMEC που να κατονομάζει τον GSI ως επίσημο υποέργο του. Η επιστολή και η Αθήνα τον παρουσιάζουν ως μέρος του διαδρόμου.

Η χρηματοδότηση που υπάρχει δεν προέρχεται από την επιστολή. Ο διαχειριστής του ελληνικού δικτύου μεταφοράς ηλεκτρισμού, ο ΑΔΜΗΕ, έχει ήδη λάβει επιστολή πρόθεσης (Letter of Intent) από την DFC για πιθανή συμμετοχή με κεφάλαιο ή δανεισμό, μετά από οικονομική και τεχνική αξιολόγηση (ΑΔΜΗΕ). Η DFC απέκτησε πέρυσι διευρυμένες εξουσίες που της επιτρέπουν να χρηματοδοτεί ακόμη και υποθαλάσσια καλώδια σε πλούσιες χώρες (DFC). Η τελική επενδυτική απόφαση όμως κρέμεται από το ρυθμιστικό πλαίσιο Ελλάδας-Κύπρου. Είναι σοβαρό ενδιαφέρον, όχι εγκεκριμένη χρηματοδότηση.

Τα εμπόδια μένουν εκτός αμερικανικής εμβέλειας. Η Λευκωσία δεν έχει αποφασίσει αν θα μπει ως μέτοχος και περιμένει τον έλεγχο δέουσας επιμέλειας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων πριν δεσμεύσει δημόσιο χρήμα (Euronews). Τον Οκτώβριο του 2025, η κυπριακή ρυθμιστική αρχή είχε επαληθεύσει 82 εκατ. ευρώ δαπανών και ενέκρινε μόνο 25 εκατ. για το πρώτο έτος, ενώ ο ΑΔΜΗΕ ζητούσε περισσότερα (Cyprus Mail). Και το τουρκικό πεδίο μένει ανοιχτό. Οι έρευνες βυθού κοντά στην Κάσο έχουν μπλοκαριστεί από το καλοκαίρι του 2024, με την Άγκυρα να επιμένει ότι κάθε δραστηριότητα σε ζώνες που θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα πρέπει να συντονίζεται μαζί της (DW). Δημόσια τουρκική αντίδραση ειδικά στην επιστολή δεν εντοπίστηκε.

Ο λογαριασμός δείχνει το μέγεθος του ρίσκου. Το κόστος υπολογίζεται περίπου στα 1,9 δισ. ευρώ, η ευρωπαϊκή επιχορήγηση καλύπτει περίπου 658 εκατ., και το υπόλοιπο πρέπει κάποιος να το σηκώσει με δανεισμό, ίδια κεφάλαια ή χρεώσεις που καταλήγουν στους καταναλωτές (Balkan Green Energy News, Euronews).

Η επιστολή ανεβάζει τον GSI από ελληνοκυπριακό καλώδιο σε δυτική στρατηγική υποδομή. Δίνει στην Αθήνα ισχυρότερο διπλωματικό επιχείρημα, όχι νέο κεφάλαιο και όχι εγγύηση απέναντι στην Άγκυρα. Το ερώτημα ποιος αναλαμβάνει τελικά το ρίσκο αυτών των 1,9 δισ. παραμένει αναπάντητο, και η Ουάσιγκτον, προς το παρόν, ζητά ενημέρωση για τα εμπόδια αντί να τα σηκώνει.