Η ευρωπαϊκή ταξιδιωτική προέγκριση αναβάλλεται ξανά χωρίς ημερομηνία έναρξης

Αν ετοιμάζεστε για ταξίδι στην Ευρώπη και ακούσατε ότι θα χρειαστείτε μια νέα ηλεκτρονική άδεια, το «ETIAS», ξεχάστε το προς το παρόν: το σύστημα δεν λειτουργεί, δεν δέχεται αιτήσεις και, από αυτόν τον μήνα, δεν έχει καν ημερομηνία έναρξης. Η επίσημη σελίδα της ΕΕ το γράφει πλέον καθαρά, ότι «το ETIAS δεν βρίσκεται σε λειτουργία και καμία αίτηση δεν συλλέγεται αυτή τη στιγμή», και ότι η ημερομηνία θα ανακοινωθεί «αρκετούς μήνες πριν από την έναρξή της» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Πρακτικά, όποιος σας ζητά σήμερα να πληρώσετε για ETIAS, σας εξαπατά.

Τι είναι, όμως, αυτό που ανεβλήθη. Το ETIAS (Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών και Αδειοδότησης Ταξιδιού) είναι μια προέγκριση ταξιδιού, όχι βίζα. Απευθύνεται σε ταξιδιώτες που σήμερα μπαίνουν στην Ευρώπη χωρίς βίζα για σύντομη διαμονή, δηλαδή έως 90 ημέρες μέσα σε κάθε 180ήμερο, προς 30 ευρωπαϊκές χώρες. Δεν αντικαθιστά τον έλεγχο στο σύνορο και δεν εγγυάται είσοδο, είναι απλώς ένα ψηφιακό φίλτρο πριν την αναχώρηση (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Όταν κάποτε ανοίξει, η αίτηση θα γίνεται διαδικτυακά και το κόστος θα είναι 20 ευρώ, αυξημένο από τα αρχικά 7 (ETIAS news corner). Η κάθε έγκριση θα ισχύει έως τρία χρόνια ή μέχρι να λήξει το διαβατήριο, όποιο συμβεί πρώτο.

Ποιους αφορά; Όχι τους πολίτες της ΕΕ και όχι όσους ήδη χρειάζονται βίζα Σένγκεν. Αφορά κυρίως τους Βρετανούς, που μετά το Brexit μετρούν πλέον ως ταξιδιώτες τρίτης χώρας, καθώς και Αμερικανούς, Καναδούς και Αυστραλούς (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Για την Ελλάδα, η αναβολή δεν αλλάζει σήμερα τίποτα στα ταξίδια προς τη χώρα, ούτε υπάρχουν στοιχεία ότι επηρεάζει κρατήσεις. Οι τρεις υπερατλαντικές αγορές, πάντως, καταγράφονται ως ισχυρά μακρινά ρεύματα επισκεπτών για την Ελλάδα (travel.gr).

Γιατί «κόλλησε» ξανά το χρονοδιάγραμμα

Το ETIAS δεν καθυστερεί μόνο του. Καθυστερεί επειδή στηρίζεται πάνω σε ένα άλλο σύστημα, το EES (Σύστημα Εισόδου-Εξόδου), την ψηφιακή, βιομετρική καταγραφή κάθε εισόδου και εξόδου στα σύνορα. Η σειρά είναι σκόπιμη: πρώτα το EES στο σύνορο, μετά το ETIAS ως το επόμενο επίπεδο προέγκρισης. Το EES τέθηκε σε πλήρη λειτουργία στις 10 Απριλίου 2026 και στους πρώτους μήνες λειτουργίας του κατέγραψε πάνω από 66 εκατομμύρια διελεύσεις και 32.000 αρνήσεις εισόδου (State of Schengen 2026).

Ο όγκος αυτός ήρθε με τριβή. Οι αεροπορικές εταιρείες και οι αερολιμένες μιλούν για αναμονές έως και δύο ωρών στην αιχμή του EES, προειδοποιώντας ότι χωρίς ευελιξία μπορεί να φτάσουν τις τέσσερις (IATA). Η ίδια πίεση φάνηκε και στα ελληνικά χερσαία περάσματα, όπου η βιομετρική καταγραφή έφερε ουρές στους οδικούς τουρίστες (To Brief).

Το ETIAS θα πρόσθετε ακόμη ένα φίλτρο πάνω σε αυτό. Όταν ξεκινήσει, οι μεταφορείς θα υποχρεούνται να επαληθεύουν την άδεια του κάθε επιβάτη πριν από την επιβίβαση. Στην πράξη, δηλαδή, το check-in της αεροπορικής γίνεται και σημείο ελέγχου συνόρων (Government.nl). Ένας δεύτερος υποχρεωτικός έλεγχος πάνω σε ένα ήδη φορτωμένο σύστημα σημαίνει ένα ακόμη σημείο συμφόρησης.

Αυτό εξηγεί τη μετατόπιση. Στις 5 Μαρτίου 2025 οι υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ είχαν βάλει το ETIAS στο τελευταίο τρίμηνο του 2026, και στις 28 Απριλίου 2026 η Κομισιόν το επαναλάμβανε (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Μέχρι τον Ιούλιο, όμως, ρεπορτάζ που επικαλούνται τους Financial Times ανέφεραν ότι η υπηρεσία eu-LISA, ο τεχνικός βραχίονας των συστημάτων, έκρινε την έναρξη μέσα στο 2026 «μη εφικτή» λόγω τεχνικών προβλημάτων και της πίεσης από το EES (Forbes). Τον Αύγουστο, η ΕΕ αφαίρεσε τον στόχο του 2026 χωρίς να ορίσει νέο, κάτι που τα μέσα απέδωσαν ως «επ' αόριστον αναβολή» (Euronews).

Η λέξη, ωστόσο, χρειάζεται προσοχή. Το «επ' αόριστον» είναι δημοσιογραφική ανάγνωση, όχι επίσημη διατύπωση. Δεν εντοπίστηκε δημόσια ανακοίνωση Κομισιόν ή eu-LISA που να χρησιμοποιεί τη λέξη. Το σκληρό γεγονός είναι στενότερο και σαφέστερο: το ETIAS δεν ισχύει, δεν κοστίζει τίποτα σήμερα, και η επόμενη ημερομηνία εξαρτάται από το αν θα σταθεροποιηθεί πρώτα η λειτουργία του EES. Μέχρι τότε, ο μόνος που «εκδίδει» ETIAS είναι ο απατεώνας.