Το φορτηγό που δεν μπήκε στη Γάζα

Στις 15 Οκτωβρίου κανένα εμπορικό φορτηγό δεν πέρασε από το Ισραήλ στη Γάζα, ενώ βοήθεια και εμπορικά αγαθά συνέχισαν να έρχονται από την Αίγυπτο (Reuters). Η παύση πέφτει σε αγορά όπου τον Σεπτέμβριο οι τιμές ήταν ήδη περίπου 207% πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα, δηλαδή περίπου τριπλάσιες (OCHA). Το Ισραήλ αποδίδει τη διακοπή σε χρηματικό αίτημα της Χαμάς προς τους εμπόρους. Οι μεταφορείς της Γάζας λένε ότι τη διακοπή την προκάλεσε η ισραηλινή πλευρά.

Τι κουβαλά ένα τέτοιο φορτηγό; Όχι το αλεύρι των διανομών, γιατί αυτό το φέρνει η ανθρωπιστική βοήθεια. Τα εμπορικά φορτία φέρνουν ό,τι η βοήθεια σπάνια καλύπτει, δηλαδή φρούτα, κρέας και χειμερινά ρούχα, για να πουληθούν στα μαγαζιά (AP). Η βοήθεια δίνει δωρεάν τα βασικά. Η αγορά δίνει τα υπόλοιπα, αλλά μόνο σε όποιον έχει χρήματα.

Η βοήθεια δεν αρκούσε ούτε πριν από την παύση. Στις 14 Οκτωβρίου ο ΟΗΕ ανέφερε ότι τρόφιμα, μουσαμάδες, χειμερινά και ιατρικά είδη εξακολουθούσαν να μπαίνουν, αλλά σε ανεπαρκείς ποσότητες (ΟΗΕ). Για όσους μπορούσαν να πληρώσουν, τα ράφια ήταν η συμπλήρωση των διανομών. Αυτή η συμπλήρωση στενεύει τώρα, λίγο πριν από τον χειμώνα. Δεν έχει εντοπιστεί δημόσια καταγραφή τιμών και αποθεμάτων για τις 14 έως 16 Οκτωβρίου που να μετρά την άμεση επίδραση.

Δύο εκδοχές για το ίδιο ποσό

Η COGAT είναι η υπηρεσία του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας που διαχειρίζεται τις διελεύσεις προς τα παλαιστινιακά εδάφη. Στις 14 Οκτωβρίου γνωστοποίησε ότι σταματά τον συντονισμό των ιδιωτικών εμπορικών φορτίων. Ισραηλινά ρεπορτάζ αποδίδουν σχετική επιστολή προς διεθνείς συντονιστές στον επικεφαλής της, υποστράτηγο Γιοράμ Χαλεβί (Walla). Την επομένη η COGAT υποστήριξε ότι το Ισραήλ δεν ξεκίνησε την αναστολή. Κατά την εκδοχή της, την ξεκίνησαν οι έμποροι, που κατήγγειλαν ότι η Χαμάς ζητούσε περίπου 10.000 σέκελ ανά φορτηγό, πληρωμή σε μετρητά για το 30% των πωλήσεων και τους απειλούσε (COGAT).

Ο Ναχέντ Σχάιμπερ, επικεφαλής της ένωσης ιδιωτικών μεταφορέων της Γάζας, επιβεβαιώνει ότι το ποσό ζητήθηκε. Αρνείται όμως ότι οι έμποροι αποφάσισαν να σταματήσουν και χρεώνει τη διακοπή στην ισραηλινή πλευρά (Reuters). Από την πλευρά της Γάζας ακούγονται δύο διαφορετικές εξηγήσεις για τα ίδια χρήματα. Το γραφείο Τύπου της κυβέρνησης της Γάζας μιλά για εθελοντική συνεισφορά υπέρ των ευάλωτων (Xinhua). Αντίθετα, αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομίας είπε ότι τα χρήματα προορίζονταν για μισθούς δημοσίων υπαλλήλων (AP).

Η δεύτερη εξήγηση αποκαλύπτει περισσότερα. Αν τα χρήματα πάνε σε μισθούς, η διοίκηση της Χαμάς χρηματοδοτεί τον μηχανισμό της από την εμπορική ροή. Το Ισραήλ, που ελέγχει την πύλη, μπορεί να κόψει αυτή τη ροή με μία επιστολή. Ανεξάρτητα δεν έχουν επαληθευτεί ούτε ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του ποσού, ούτε ο τελικός αποδέκτης, ούτε οι απειλές, ούτε το ποιος αποφάσισε τελικά τη διακοπή. Βέβαιο είναι ότι και οι δύο πλευρές χρησιμοποιούν το ίδιο φορτηγό ως μοχλό, η μία στην πύλη και η άλλη πίσω από αυτήν.

Η εμπορική ροή έχει κοπεί και στο παρελθόν. Οι διελεύσεις έκλεισαν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 και στις 3 Μαρτίου το Ισραήλ επέτρεψε ξανά ορισμένα εμπορικά προϊόντα από τη διέλευση Κερέμ Σαλόμ. Το γραφείο ανθρωπιστικού συντονισμού του ΟΗΕ (OCHA) κατέγραψε τότε την εκτίμηση του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Γάζας ότι ο αργός ρυθμός αναπλήρωσης εξαντλούσε γρήγορα τα αποθέματα (OCHA).

Η παύση έρχεται σε μια εκεχειρία που ήδη δοκιμάζεται. Τον Σεπτέμβριο ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς προανήγγειλε νέα επιχείρηση μεγάλης κλίμακας και απομάκρυνση Παλαιστινίων (To Brief). Με τα διαθέσιμα στοιχεία δεν μπορεί να κριθεί αν η αναστολή παραβιάζει τους όρους της συμφωνίας για τις ποσότητες αγαθών, γιατί το πρωτότυπο κείμενο της εκεχειρίας δεν έχει επαληθευτεί.

Τι περνά από την Αίγυπτο

Τα φορτία από την Αίγυπτο κινούνται σε άλλη διαδρομή και δεν πρέπει να συγχέονται με τα ιδιωτικά φορτία που σταμάτησαν. Αιγυπτιακό ρεπορτάζ περιγράφει την 296η αποστολή να αναχωρεί από την περιοχή της Ράφα προς το Κερέμ Σαλόμ για έλεγχο (Al-Masry Al-Youm). Η αναχώρηση όμως δεν σημαίνει ότι καταγράφηκε είσοδος στη Γάζα. Ο Αιγυπτιακός Ερυθρός Ημισέληνος ανακοίνωσε ημερήσια αποστολή άνω των 2.850 τόνων, επίσης χωρίς αριθμό φορτηγών που ολοκλήρωσαν τη διέλευση (Ahram Online). Δεν έχει δημοσιοποιηθεί συγκρίσιμη ημερήσια καταμέτρηση ανά διαδρομή και είδος φορτίου, οπότε δεν μπορεί να ειπωθεί πόσο από το κενό καλύπτει η Αίγυπτος.

Η αιγυπτιακή διαδρομή εξασφαλίζει ακόμη τα βασικά για την επιβίωση. Η ροή όμως που γέμιζε τα ράφια από την ισραηλινή πλευρά σταμάτησε. Όσο Ισραήλ και Χαμάς διαφωνούν για το ποιος την έκοψε, ο κάτοικος της Γάζας που έχει λίγα χρήματα θα βρίσκει λιγότερα να αγοράσει, σε τιμές ήδη τριπλάσιες από τα προπολεμικά επίπεδα.