Το γαλλικό 30ετές γύρισε στα επιτόκια του 2008

Το επιτόκιο του γαλλικού 30ετούς ομολόγου σκαρφάλωσε στις 11 Αυγούστου γύρω στο 4,80%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2008 (MRJJXW). Όχι ιστορικό ρεκόρ, αλλά αρκετό ώστε να τιμολογείται πλέον ακριβά το χρέος της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωζώνης. Είναι η τιμή που θα πληρώνει η Γαλλία για να χρηματοδοτεί το χρέος της τα επόμενα χρόνια. Από αυτή την τιμή ξεκινά το σενάριο του snowball.

Πριν το ξετυλίξουμε, μια διάκριση. Το yield (η απόδοση) είναι αυτό που ζητά σήμερα η αγορά για να κρατήσει ένα ομόλογο. Δεν αλλάζει αναδρομικά τον τόκο των παλιών τίτλων που εξέδωσε φθηνά η Γαλλία στα χρόνια των μηδενικών επιτοκίων. Περνά στον προϋπολογισμό μόνο όταν το κράτος βγαίνει ξανά στην αγορά, για νέο δάνειο ή για να αντικαταστήσει παλιό που λήγει (αναχρηματοδότηση). Γι' αυτό το βάρος έρχεται με καθυστέρηση. Η μέση διάρκεια του διαπραγματεύσιμου γαλλικού χρέους είναι περίπου 8,5 έτη, οπότε το σοκ διαχέεται σταδιακά, καθώς τα φθηνά ομόλογα λήγουν και αντικαθίστανται από ακριβά (Marketscreener).

Γιατί ανέβηκαν όμως οι αποδόσεις; Η αφορμή ήρθε από την ενέργεια: ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης πήγε στο 2,9% τον Ιούλιο, με το ενεργειακό σκέλος στο 10% (Eurostat). Πάνω σε αυτό κάθισε κάτι πιο επίμονο, το term premium (το επιπλέον «καπέλο» που ζητούν οι επενδυτές για να κλειδώσουν χρήματα για δεκαετίες), και από πάνω το ίδιο το γαλλικό χρέος.

Εδώ είναι το πρόβλημα: αυτό το «σταδιακά» πέφτει πάνω σε αδύναμα θεμελιώδη. Το χρέος έφτασε το 117,6% του ΑΕΠ στο πρώτο τρίμηνο του 2026 (Eurostat), με έλλειμμα πάνω από 5% και προβλεπόμενη ανάπτυξη μόλις 0,8% φέτος (European Commission). Το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο (Cour des comptes) προειδοποιεί ότι η δαπάνη τόκων θα φτάσει τα 77,4 δισ. ευρώ το 2026 και μπορεί να ξεπεράσει τα 100 δισ. το 2029, περίπου 3% του ΑΕΠ (Cour des comptes).

Εδώ κρύβεται ο μηχανισμός της παγίδας, το r-g. Όσο το μέσο επιτόκιο στο συνολικό χρέος (r) μένει πάνω από τον ονομαστικό ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας (g), το χρέος ανεβαίνει μηχανικά, εκτός αν το κράτος βγάζει πρωτογενές πλεόνασμα (έσοδα μείον δαπάνες, χωρίς τους τόκους του χρέους). Για το 2026 η Γαλλία υπολογίζει ονομαστική ανάπτυξη περίπου 2,5% και μέσο επιτόκιο χρέους περίπου 2,3% (Le Monde). Η ισορροπία είναι ακόμη οριακά ευνοϊκή. Όμως το νέο χρέος εκδίδεται ήδη ακριβότερα: η έκδοση της 6ης Αυγούστου βγήκε στο 3,90% (Fidelity), ενάντια σε μέσο κόστος 2,3%. Κάθε χρόνο που οι αποδόσεις μένουν ψηλά, ένα μεγαλύτερο κομμάτι του φθηνού παλιού χρέους αντικαθίσταται από ακριβό, και το r σέρνει τον μέσο όρο προς τα πάνω.

Γιατί όμως η ίδια άνοδος δεν τρομάζει το ίδιο κάθε χώρα; Επειδή το τρέχον επιτόκιο της αγοράς λέει πόσο κοστίζει ο νέος δανεισμός, όχι πόσο γρήγορα ακριβαίνει όλο το παλιό χρέος. Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο απόθεμα χρέους στην ΕΕ, 146,1% του ΑΕΠ έναντι 63,5% της Γερμανίας (Eurostat), αλλά και το πιο θωρακισμένο προφίλ. Στην Ελλάδα η επόμενη ανατιμολόγηση του χρέους απέχει 17,88 χρόνια και το ταμειακό μαξιλάρι φτάνει τα 45,8 δισ. ευρώ (BoG), οπότε το σοκ περνά κατά κύμα, όχι μονομιάς. Η Γαλλία, αντίθετα, πρέπει να αντλήσει περίπου 310 δισ. ευρώ νέο μεσομακροπρόθεσμο χρέος μέσα στη χρονιά (Sénat), βγαίνοντας συνεχώς στην αγορά με το ακριβό επιτόκιο.

Ο υπουργός Οικονομικών Roland Lescure καλεί να μην υπάρξει πανικός και επιμένει ότι το snowball effect δεν είναι αναπόφευκτο, παρότι οι τόκοι στο πρώτο εξάμηνο του 2026 έφτασαν ήδη τα 34,5 δισ. ευρώ, σχεδόν 19% πάνω από πέρσι (Le Monde). Έχει δίκιο στο ένα σκέλος: η BIS υπενθυμίζει ότι δεν υπάρχει μαγικό όριο απόδοσης που σημαίνει κρίση (BIS), και η ΕΚΤ σημειώνει ότι το 70% της έκδοσης μένει κάτω από τα 10 χρόνια, άρα η μετάδοση είναι αργή (ECB). Το ζήτημα δεν είναι το σημερινό 4,80%· είναι ο χρόνος. Όσο περισσότερο κρατούν οι αποδόσεις ψηλά πάνω σε χαμηλή ανάπτυξη και επίμονο έλλειμμα, τόσο η αναχρηματοδότηση παύει να είναι θόρυβος αγοράς και γίνεται μόνιμη γραμμή στον προϋπολογισμό, αυτή που στενεύει τον δημοσιονομικό χώρο για όλα τα υπόλοιπα.