Γροιλανδία ενέκρινε τη συμφωνία με τις ΗΠΑ

Το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας, το Inatsisartut, ενέκρινε στις 3 Νοεμβρίου με 16 ψήφους υπέρ, καμία κατά και επτά αποχές τη συμφωνία που δίνει στις ΗΠΑ ευρύτερη στρατιωτική πρόσβαση στο νησί (Inatsisartut, AP). Η συμφωνία δεν ισχύει ακόμη. Περιμένει την ψήφο του δανικού κοινοβουλίου και μια διπλωματική νότα προς την Ουάσινγκτον. Για όσους ζουν στις τρεις περιοχές που αφορά, το πρακτικό ερώτημα μένει ανοιχτό: τι ακριβώς θα αλλάξει γύρω τους.

Η ψηφοφορία ήρθε μετά από ένα ταραγμένο πρωί. Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι η γνώμη μειοψηφίας του αντιπολιτευόμενου κόμματος Naleraq περιείχε στοιχεία από εμπιστευτική ενημέρωση της 19ης Οκτωβρίου. Το προεδρείο ανακοίνωσε καταγγελία στην αστυνομία για πιθανή παραβίαση απορρήτου, ισχυρισμό που δεν έχει κριθεί (Inatsisartut). Το Naleraq απάντησε με πρόταση μομφής κατά του υπουργού Εξωτερικών Μούτε Έγκεντε. Τον κατηγόρησε ότι έδωσε παραπλανητικές πληροφορίες για το αν η κυβέρνηση επιδίωξε πληρωμή από τις ΗΠΑ, όμως η πρόταση δεν συγκέντρωσε πλειοψηφία (κείμενο πρότασης, DR). Πριν από την τελική ψήφο, ο Έγκεντε δεσμεύτηκε για αποτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και για ενημέρωση της Βουλής τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο (Berlingske). «Πρέπει να δεχθούμε ότι η ειρήνη και η σταθερότητα δεν είναι πλέον κάτι δεδομένο», είπε (Reuters). Ονομαστική καταγραφή των επτά αποχών δεν εντοπίστηκε δημόσια.

Τι ενέκριναν

Τη συμφωνία υπέγραψαν στις 22 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη ο Ντόναλντ Τραμπ, η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν και ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν (To Brief). Αφορά τρεις τόπους. Στον βορρά επιτρέπει στις ΗΠΑ να εκσυγχρονίσουν και να επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους στην Pituffik, την υφιστάμενη αμερικανική βάση. Στον νότο και την ανατολή ορίζει «πρόσθετη αμυντική περιοχή» στο Narsarsuaq και το Mestersvig, με όρους λειτουργίας που μένει να συμφωνηθούν από κοινού (κείμενο συμφωνίας). Το τι υπάρχει σήμερα φαίνεται στο Mestersvig: τρεις Δανοί στρατιωτικοί, ένας διάδρομος από χαλίκι περίπου 1.800 μέτρων και καιρός που δυσκολεύει κάθε μόνιμη λειτουργία (Reuters).

Οι αμερικανικές δυνάμεις αποκτούν ελεύθερη κίνηση μεταξύ των περιοχών από ξηρά, αέρα και θάλασσα. Τα αεροσκάφη μπορούν να προσγειώνονται οπουδήποτε στο νησί και τα κρατικά πλοία αποκτούν πρόσβαση στα χωρικά ύδατα, ακόμη και κάτω από την επιφάνεια. Όλα αυτά συνοδεύονται από την υποχρέωση να γίνονται σεβαστά «στον μέγιστο δυνατό βαθμό» το κυνήγι και η αλιεία. Η συμφωνία δεν έχει ημερομηνία λήξης, αλλά το προοίμιό της επαναβεβαιώνει τη δανική κυριαρχία και την αυτοδιάθεση των Γροιλανδών. Ο «μόνιμος έλεγχος» που επικαλέστηκε ο Λευκός Οίκος δεν είναι όρος του κειμένου (Λευκός Οίκος).

Προσδοκίες χωρίς σχέδια

Στο Narsarsuaq, ο Ole Guldager έχει μουσείο και κατάστημα αναμνηστικών. Φοβάται ότι η στρατιωτική παρουσία θα δυσκολέψει την παραμονή του στο σπίτι και την πρόσβαση των επισκεπτών. Η δήμαρχος της Kujalleq, Malene Vahl Rasmussen, βλέπει αντίθετα συμβάσεις για τις τοπικές επιχειρήσεις (Berlingske). Ο Νίλσεν έχει διαβεβαιώσει ότι δεν θα υπάρξει αναγκαστική μετεγκατάσταση (KNR). Κοντά στην Pituffik, κάτοικοι της Qaanaaq είχαν περιγράψει τον Ιούνιο καλή σχέση με τη βάση για το κυνήγι, αλλά και φόβο ότι η βάση μπορεί να γίνει στόχος (Sermitsiaq).

Για τις δουλειές, το κείμενο προβλέπει ότι οι συμβάσεις για αγαθά, κατασκευές και συντήρηση θα δίνονται σε γροιλανδικές πηγές «στο μέγιστο δυνατό βαθμό», ανάλογα με την ικανότητα και την εφικτότητα. Δεν ορίζει όμως ποσό, μίσθωμα, ελάχιστο ποσοστό ή αριθμό θέσεων (κείμενο συμφωνίας). Σε αυτό το κενό στηρίχτηκε το Naleraq του Πέλε Μπρόμπεργκ, που ζητούσε άμεση πληρωμή στο δημόσιο ταμείο και εγγυήσεις για τοπικές συμβάσεις (Sermitsiaq). Η Pituffik δείχνει γιατί η «γροιλανδική πηγή» δεν σημαίνει γροιλανδική ιδιοκτησία. Η Inussuk, που έχει τη σύμβαση λειτουργίας της βάσης, ανήκει κατά 51% σε εταιρεία του δανικού ομίλου Aarsleff και κατά 49% σε αμερικανική εταιρεία, σύμφωνα με μέλος του Inatsisartut (Altinget).

Για τις νέες περιοχές, το Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών (DIIS) καταγράφει μόνο προκαταρκτικές μετρήσεις στο Narsarsuaq και άγνωστα σχέδια για το Mestersvig. Στον προϋπολογισμό του Πενταγώνου δεν φαίνεται κανένα σχετικό κονδύλι (DIIS). Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λέκε Ράσμουσεν παραδέχθηκε στις 3 Νοεμβρίου ότι δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένη γνώση για τις αμερικανικές κινήσεις (B.T.).

Απομένουν δύο βήματα. Το Folketing, το δανικό κοινοβούλιο, θα συζητήσει τη συμφωνία ως πρόταση απόφασης B 36 στις 12 Νοεμβρίου και θα την ψηφίσει στις 19 Νοεμβρίου (Folketing). Η διπλή διαδικασία δεν απορρέει από γενικό κανόνα της αυτοκυβέρνησης, η οποία αφήνει την άμυνα στο Βασίλειο της Δανίας. Την επιβάλλει το άρθρο XII της ίδιας της συμφωνίας. Σύμφωνα με αυτό, η συμφωνία τίθεται σε ισχύ την ημέρα που μια διπλωματική νότα θα γνωστοποιήσει στις ΗΠΑ ότι ολοκληρώθηκαν οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες (νόμος αυτοκυβέρνησης, κείμενο συμφωνίας). Μετά τη νότα, η Γροιλανδία δεν θα διαπραγματεύεται πια αν θα έρθουν οι Αμερικανοί, αλλά πού θα εγκατασταθούν και με ποιους όρους. Θα το κάνει με μια συμφωνία που της υπόσχεται προτεραιότητα στις δουλειές αλλά δεν της εγγυάται ούτε μία κορόνα.