Ισχύει έκπτωση στο πετρέλαιο θέρμανσης, εκκρεμεί το επίδομα αερίου

Στις 29 Οκτωβρίου, ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν είπε ότι δεν περιμένει έλλειψη φυσικού αερίου αυτόν τον χειμώνα. Πρόσθεσε όμως ότι η επάρκεια καυσίμου δεν βοηθά όποιον δεν μπορεί να το πληρώσει (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Στην Ελλάδα, το 18,1% των ανθρώπων δήλωνε ήδη το 2025 ότι δεν μπορεί να κρατήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό, έναντι 8,8% στην ΕΕ (Eurostat). Η κυβέρνηση στηρίζει τη θέρμανση με δύο εργαλεία που φτάνουν πολύ διαφορετικά στα σπίτια. Όποιος αγοράζει πετρέλαιο παίρνει έκπτωση ανά λίτρο. Όποιος καίει αέριο περιμένει επίδομα με αίτηση, του οποίου οι φετινοί όροι δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί.

Η διαφορά ανάμεσα στα δύο εργαλεία μετράει, γιατί το κρύο ακολουθεί το εισόδημα. Στην ΕΕ, το 19,6% όσων ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας δηλώνει ότι δεν μπορεί να ζεστάνει το σπίτι του, έναντι 6,7% των υπολοίπων (ανάλυση Επιτροπής). Όλες αυτές οι μετρήσεις, ευρωπαϊκές και ελληνικές, έγιναν πριν από το φετινό άλμα της χονδρικής τιμής.

Τι σημαίνουν τα 103 ευρώ

Στις 30 Οκτωβρίου, το TTF για παράδοση τον Δεκέμβριο έφτασε κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης περίπου τα 103 ευρώ ανά μεγαβατώρα (Yahoo Finance). Το TTF είναι η τιμή αναφοράς της ευρωπαϊκής χονδρικής αγοράς αερίου, δηλαδή η τιμή στην οποία αγοράζουν οι προμηθευτές και όχι αυτή που πληρώνει το σπίτι. Σε μονάδες λογαριασμού αντιστοιχεί σε περίπου 0,10 ευρώ ανά κιλοβατώρα. Ένα δημοσιευμένο ελληνικό οικιακό τιμολόγιο του Οκτωβρίου, που είχε οριστεί πριν από το άλμα, είχε τελική τιμή σχεδόν 0,11 ευρώ ανά κιλοβατώρα (fpress).

Οι προμηθευτές αναθεωρούν τη χρέωση προμήθειας κάθε μήνα (Φυσικό Αέριο Ελλάδος). Άρα η άνοδος της χονδρικής φτάνει στο σπίτι με καθυστέρηση, στους επόμενους κύκλους τιμολόγησης και ανάλογα με τη σύμβαση· καμία δημοσιευμένη φόρμουλα δεν μεταφράζει το συμβόλαιο Δεκεμβρίου σε συγκεκριμένη οικιακή χρέωση. Η αγορά δεν τιμολογεί έλλειψη αλλά στενότερο περιθώριο ασφαλείας. Στις 26 Οκτωβρίου οι ευρωπαϊκές αποθήκες ήταν γεμάτες περίπου κατά τρία τέταρτα και η αναπλήρωσή τους είχε σχεδόν σταματήσει (GIE/AGSI). Ο Γιόργκενσεν μπορεί λοιπόν να έχει δίκιο ότι αέριο θα υπάρχει, και το αέριο να είναι ακριβό.

Δύο δρόμοι για το ίδιο κρύο

Για το πετρέλαιο θέρμανσης, η στήριξη θεσπίστηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ). Την υπέγραψαν στις 14 Οκτωβρίου ο υφυπουργός Αθανάσιος Πετραλιάς και οι υπουργοί Σταύρος Παπασταύρου και Παναγιώτης Θεοδωρικάκος (ΚΥΑ). Τα χρήματα πηγαίνουν σε διυλιστήρια και εισαγωγείς, που είναι υποχρεωμένοι να μεταφέρουν τη μείωση στην τιμή. Ο αγοραστής δεν κάνει αίτηση και κανείς δεν ελέγχει το εισόδημά του. Η ενίσχυση είναι 0,16 ευρώ ανά λίτρο πριν από τον ΦΠΑ, περίπου 20 λεπτά στην τελική τιμή, για ποσότητες που διατίθενται από 15 έως 31 Οκτωβρίου (ΚΥΑ).

Η HELLENiQ ENERGY προσθέτει δική της έκπτωση περίπου 20 λεπτών, την οποία παρέτεινε έως τις 15 Νοεμβρίου (Euro2day). Το «40λεπτο» που διαφημίζεται είναι επομένως δύο χωριστές παρεμβάσεις, μία κρατική και μία εταιρική. Η κρατική πράξη λήγει στις 31 Οκτωβρίου (To Brief). Παράταση για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου αναφερόταν ως αναμενόμενη, αλλά δεν είχε υπογραφεί (Αθήνα 9,84).

Για το αέριο δεν υπάρχει έκπτωση στον λογαριασμό. Πέρυσι το επίδομα πληρωνόταν χωριστά, μέσω της πλατφόρμας myΘέρμανση, ύστερα από αίτηση και έλεγχο εισοδήματος και περιουσίας. Το όριο εισοδήματος ήταν 16.000 ευρώ για τον άγαμο και 24.000 ευρώ για το ζευγάρι (κυβέρνηση).

Πόσοι το πήραν; Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, περίπου 173.000 νοικοκυριά με αέριο έλαβαν επίδομα τον περσινό χειμώνα, σε σύνολο 1,17 εκατ. δικαιούχων (υπουργείο Οικονομικών). Το κοινό δελτίο υπουργείων και ΑΑΔΕ του Μαΐου ανέφερε όμως περίπου 868.000 δικαιούχους, και η διαφορά δεν έχει εξηγηθεί δημόσια (δελτίο ΑΑΔΕ). Κατά την ΕΛΣΤΑΤ, το αέριο είναι το κύριο μέσο θέρμανσης για το 18,6% των νοικοκυριών, σχεδόν ένα στα πέντε (ot.gr). Ο υπουργικός απολογισμός και η εκτίμηση της ΕΛΣΤΑΤ αφορούν διαφορετικές περιόδους, άρα δεν βγαίνει από αυτούς ποσοστό κάλυψης.

Η έκπτωση ανά λίτρο έχει υπέρ της την ταχύτητα. Το όφελος σε ευρώ ακολουθεί όμως τα λίτρα, οπότε κερδίζει περισσότερα όποιος γεμίζει μεγαλύτερη δεξαμενή. Το 2022, η Γερμανία μείωσε τον φόρο στα καύσιμα κίνησης, και το 62% του οφέλους κατέληξε στο πλουσιότερο μισό των νοικοκυριών (μελέτη). Η Επιτροπή υπολογίζει ότι την ίδια χρονιά μόλις το ένα τέταρτο της ευρωπαϊκής ενεργειακής στήριξης στόχευσε ευάλωτους (Επιτροπή). Το επίδομα φτάνει σε περισσότερους ευάλωτους με κάθε ευρώ, αλλά θέλει αίτηση, έλεγχο και χρόνο. Κανένας από τους τρεις υπογράφοντες δεν έχει εξηγήσει δημόσια γιατί επέλεξαν οριζόντια έκπτωση για το πετρέλαιο και εισοδηματικό επίδομα για το αέριο.

Η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει αύξηση 30% στο επίδομα θέρμανσης, με περίπου 52 εκατ. ευρώ επιπλέον για όλο τον χειμώνα (ΥΠΕΝ). Ως τις 30 Οκτωβρίου όμως δεν είχε εκδώσει απόφαση με τα φετινά εισοδηματικά όρια, τα ποσά ανά καύσιμο και τις ημερομηνίες. Όποιος καίει πετρέλαιο βλέπει ήδη τη στήριξη στο τιμολόγιο του προμηθευτή. Όποιος καίει αέριο μπαίνει στον χειμώνα χωρίς να ξέρει αν δικαιούται επίδομα, πόσο θα πάρει και πότε.