Κατάρρευση σχολείου στην Πεσαβάρ: επιθεώρηση χωρίς τεχνικούς

Τριάντα τέσσερα παιδιά και μία εκπαιδευτικός σκοτώθηκαν όταν υποχώρησε η οροφή του ιδιωτικού σχολείου Al-Khair στην Πεσαβάρ του Πακιστάν, το πρωί της 15ης Οκτωβρίου (AP, Al Jazeera). Το σχολείο είχε μπει στο μητρώο μόλις τον Μάρτιο του 2026, και ο επικεφαλής της αρμόδιας ρυθμιστικής αρχής λέει ότι στην επιθεώρησή του δεν ήταν παρών κανένας τεχνικός (ARY News). Πέρα από το τι έσπασε, οι αρχές πρέπει τώρα να απαντήσουν ποιος βεβαίωσε ότι το κτίριο άντεχε.

Τα μαθήματα είχαν ήδη ξεκινήσει όταν υποχώρησε οροφή σε ανώτερο επίπεδο και παρέσυρε τις αίθουσες από κάτω. Η υπηρεσία διάσωσης Rescue 1122 ειδοποιήθηκε στις 08:48 τοπική ώρα, και η αναζήτηση στα ερείπια κράτησε τέσσερις με πέντε ώρες (BBC). Τουλάχιστον 45 άνθρωποι τραυματίστηκαν (Al Jazeera).

Τι κρατά μια οροφή όρθια

Σκεφτείτε ένα τραπέζι. Η επιφάνειά του δεν στέκεται στον αέρα: στέλνει το βάρος της στα πόδια και εκείνα στο πάτωμα. Μια οροφή κάνει το ίδιο, μεταφέροντας το δικό της βάρος, των ανθρώπων και ενδεχομένως του νερού που μαζεύεται πάνω της σε δοκάρια, τοίχους ή κολόνες, και από εκεί στη θεμελίωση· οι μηχανικοί το λένε «διαδρομή φορτίων» (NIST). Η διαδρομή αυτή δουλεύει σαν αλυσίδα. Αν λυγίσει ένα πόδι ή χαλαρώσει μια σύνδεση, το βάρος δεν εξαφανίζεται· πέφτει στα διπλανά στοιχεία, που μπορεί να μην αντέχουν το επιπλέον. Έτσι μια τοπική αστοχία καταλήγει σε οροφή που πέφτει πάνω στον από κάτω όροφο.

Γι' αυτό η διαφωνία για την αιτία έχει ουσία. Η αστυνομία μιλά για αδύναμη κατασκευή και υπερφόρτωση, ενώ ο ιδιοκτήτης Khan Muhammad, που έχει συλληφθεί, επικαλείται τις βροχές (AP). Με τους όρους του τραπεζιού, το ερώτημα είναι αν η βροχή ήταν η αιτία, η σπίθα που αποκάλυψε μια ήδη αδύναμη κατασκευή ή κάτι άσχετο. Την απάντηση θα τη δώσουν τα σχέδια, η εξέταση των θραυσμάτων και του οπλισμού και οι δοκιμές υλικών, και τελικό τεχνικό πόρισμα δεν έχει δημοσιευτεί.

Υπάρχουν πάντως ενδείξεις ότι κάποιοι είδαν τα σημάδια. Η αστυνομική καταγγελία, όπως τη συνοψίζει το The News, αναφέρει παράπονα για φθαρμένους τοίχους και στέγες, ακόμη και από παιδιά προς τους ιδιοκτήτες. Προκαταρκτική έκθεση της Rescue 1122 και της περιφερειακής διοίκησης πηγαίνει πιο μακριά: μετά τις βροχές μαθητές ειδοποίησαν τον ιδιοκτήτη, έγινε πρόχειρη ενίσχυση και τα μαθήματα συνεχίστηκαν (Express Tribune). Κανένα από τα δύο έγγραφα δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα, και οι ισχυρισμοί δεν συνοδεύονται από ημερομηνίες ή ονόματα.

Ποιος ενέκρινε το κτίριο

Εδώ βρίσκεται το κενό που ξεχωρίζει. Οι κανόνες της ρυθμιστικής αρχής ιδιωτικών σχολείων της επαρχίας προβλέπουν έλεγχο του κτιρίου κατά την εγγραφή (Daily Times). Ωστόσο η καταχώριση ενός σχολείου δεν ισοδυναμεί με πιστοποίηση στατικής επάρκειας, και στην περίπτωση του Al-Khair, κατά τον επικεφαλής της αρχής Javed Iqbal, ο έλεγχος έγινε χωρίς τεχνικούς (ARY News). Ο κυβερνήτης ζήτησε να βρεθεί ποιος εξέδωσε το NOC του κτιρίου, το πιστοποιητικό ότι καμία υπηρεσία δεν έχει αντίρρηση για τη χρήση του (Pakistan Today). Ούτε το NOC ούτε η έκθεση επιθεώρησης έχουν δημοσιοποιηθεί, οπότε το όνομα του υπογράφοντος παραμένει άγνωστο.

Η αστυνομία έχει ήδη καταχωρίσει καταγγελία κατά ιδιοκτητών ή μετόχων του σχολείου και του εργολάβου (The News). Από τις διοικητικές έρευνες που τρέχουν χωριστά, μια τεχνική επιτροπή έχει επτά ημέρες για να καταθέσει πόρισμα (BBC, Nawai Waqt).

Το πιο απτό αποτέλεσμα αφορά όλη την επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα. Ο κυβερνήτης διέταξε ελέγχους στα σχολικά κτίρια μέσα σε μία εβδομάδα, και το μητρώο μετρά 12.503 εγγεγραμμένα ιδιωτικά σχολεία, από τα οποία 1.806 στην Πεσαβάρ (Daily Times). Ο αριθμός δείχνει το εύρος του ελέγχου, όχι πόσα κτίρια είναι επικίνδυνα. Για τα δημόσια σχολεία οι εκθέσεις ζητούνται έως τις 26 Οκτωβρίου (Express Tribune). Στις οικογένειες ανακοινώθηκε αποζημίωση 1 εκατ. ρουπιών ανά νεκρό και 200.000 ανά τραυματία, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί καταβολή (Pakistan Today).

Ό,τι κι αν δείξουν τα θραύσματα, ένα πράγμα είναι ήδη καθαρό: η άδεια του Al-Khair βεβαίωνε ότι υπήρχε σχολείο, όχι ότι η οροφή του θα άντεχε τα παιδιά από κάτω.