Η Κίνα ελέγχει την έξοδο της AI

Αν ανοίγετε το DeepSeek ή το Qwen στο κινητό σας, οι κανόνες που ετοιμάζει το Πεκίνο για τις εξαγωγές τεχνολογίας AI δεν αλλάζουν τίποτα για εσάς. Στις 16 Οκτωβρίου, τα υπουργεία Εμπορίου και Επιστήμης έθεσαν σε διαβούλευση την προσθήκη 40 τεχνολογιών στον κατάλογο ελεγχόμενων εξαγωγών. Οι 23 από αυτές αφορούν την τεχνητή νοημοσύνη, και από την ίδια μέρα κάθε σχετική μεταφορά στο εξωτερικό πρέπει πρώτα να δηλωθεί (Κοινή ανακοίνωση). Το Πεκίνο δεν θέλει να ελέγξει τις απαντήσεις των μοντέλων του. Θέλει να ελέγξει τα ίδια τα μοντέλα όταν φεύγουν από τη χώρα.

Το σχέδιο προτείνει 14 απαγορεύσεις και 26 περιορισμούς, δηλαδή εξαγωγές που θα επιτρέπονται μόνο με άδεια, σε ένα φάσμα που στην AI φτάνει από τα μεγάλα μοντέλα ως τον σχεδιασμό τσιπ (AP). Για το τι θα απαγορευτεί εντελώς, το υπουργείο Εμπορίου δίνει ένα παράδειγμα που λέει πολλά: AI που γράφει κακόβουλο κώδικα και τον μεταλλάσσει (διευκρινίσεις). Τα σχόλια γίνονται δεκτά ως τις 15 Νοεμβρίου, που είναι προθεσμία συζήτησης και όχι ημερομηνία έναρξης (AP). Πότε θα βγει ο τελικός κατάλογος δεν έχει ανακοινωθεί.

Σε ισχύ βρίσκεται ήδη μόνο η δήλωση. Όποιος πουλά ή παραχωρεί τη χρήση μιας τεχνολογίας του καταλόγου σε ξένο φορέα, ή πουλά σε ξένους την εταιρεία που την κατέχει, πρέπει πρώτα να το καταχωρίσει στην πλατφόρμα του υπουργείου (Ανακοίνωση 48/2026). Η φόρμα ρωτά ποιος αγοράζει, πού πηγαίνει η τεχνολογία, σε τι θα χρησιμοποιηθεί και πόσο αξίζει. Η υποχρέωση πιάνει και συμφωνίες που ξεκίνησαν χωρίς να κλείσουν, και θα ισχύει ώσπου να εφαρμοστούν οι τελικοί κανόνες (διευκρινίσεις).

Η συνταγή και το πιάτο

Για να φανεί πού πέφτει η γραμμή, πρέπει πρώτα να ξέρουμε τι είναι ένα μοντέλο. Ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο είναι στην ουσία ένα γιγάντιο αρχείο αριθμών. Οι αριθμοί αυτοί λέγονται «βάρη» και είναι οι ρυθμίσεις που διαμόρφωσε το σύστημα όσο εκπαιδευόταν. Όποιος κατέχει αυτό το αρχείο, μαζί με τον κώδικα και την τεχνογνωσία, μπορεί να τρέξει το μοντέλο στους δικούς του υπολογιστές, να το τροποποιήσει και να χτίσει πάνω του.

Η διαφορά μοιάζει με εκείνη ανάμεσα στο να παραγγέλνεις φαγητό και στο να παίρνεις τη συνταγή μαζί με την κουζίνα του εστιατορίου. Όταν γράφετε σε μια εφαρμογή, ή όταν μια εταιρεία καλεί ένα API (το παράθυρο από όπου ένα πρόγραμμα παραγγέλνει απαντήσεις από ένα άλλο), το μοντέλο μαγειρεύει στους διακομιστές του παρόχου και στέλνει μόνο το πιάτο. Αυτό, κατά το υπουργείο, δεν είναι εξαγωγή μοντέλου, όπως δεν είναι οι ιστοσελίδες, οι συνδρομητικές υπηρεσίες ή ένα μικρό μοντέλο που τρέχει «ελαφριά» μέσα στη συσκευή του χρήστη. Εξαγωγή είναι να στηθεί ένα περιορισμένο μοντέλο σε υπολογιστές του εξωτερικού (MOFCOM).

Εκτός ελέγχου μένει επίσης ό,τι έχει ήδη δημοσιευτεί ανοικτά. Αυτό έχει βάρος, γιατί τα κινεζικά μοντέλα κυκλοφορούν ήδη παντού. Έκθεση του Hugging Face, της πλατφόρμας όπου μοιράζονται τα ανοικτά μοντέλα, μέτρησε πάνω από δύο εκατομμύρια λήψεις του Qwen μέσα στο 2026 ως τον Αύγουστο, ενώ πάνω από 150.000 έργα άλλων προγραμματιστών έχουν χτιστεί πάνω του (Hugging Face). Η AWS, από την πλευρά της, προσφέρει DeepSeek και Qwen στους πελάτες της (AWS). Τα μοντέλα που είναι ήδη δημόσια δεν ανακαλούνται αναδρομικά, οπότε η τριβή αφορά μελλοντικές μεταφορές βαρών που δεν έχουν δημοσιευτεί. Τα κείμενα πάντως δεν ορίζουν πότε μια κυκλοφορία «ανοικτών βαρών» λογίζεται ως δημοσίευση, ούτε πού τελειώνει το «ελαφρύ» στη συσκευή.

Ο έλεγχος αλλάζει κατεύθυνση

Ο κατάλογος δεν είναι καινούργιος, αφού σύμφωνα με το υπουργείο αναθεωρείται από το 2001 (MOFCOM). Ήδη τον Ιανουάριο του 2024 η KPMG κατέγραφε ότι παλαιότερες αναθεωρήσεις περιλάμβαναν συγκεκριμένους αλγορίθμους AI (KPMG). Η νέα πρόταση φτάνει πλέον στα ίδια τα ισχυρά μοντέλα και στην υποδομή τους.

Εδώ φαίνεται η αντιστροφή. Η Ουάσιγκτον περιορίζει την πρόσβαση της Κίνας στα προηγμένα τσιπ, και οι κινεζικές εταιρείες AI πιέζονται ήδη από την έλλειψη των κορυφαίων επεξεργαστών της Nvidia (To Brief). Τώρα το Πεκίνο εξετάζει όρια στην έξοδο της δικής του τεχνολογίας (Geopolitechs). Το υπουργείο δηλώνει ρητά ότι η πρόταση δεν στοχεύει καμία χώρα ή εταιρεία (MOFCOM). Αναλυτές βλέπουν πιθανό βραχυπρόθεσμο κόστος προσαρμογής για τις κινεζικές εταιρείες που επεκτείνονται διεθνώς (SCMP). Ως τις 17 Οκτωβρίου, ωστόσο, καμία εταιρεία δεν είχε ανακοινώσει δημόσια ότι απέσυρε μοντέλο ή συνεργασία εξαιτίας του σχεδίου.

Η κινεζική AI θα συνεχίσει να μαγειρεύει για όλο τον κόσμο. Η συνταγή όμως, από εδώ και πέρα, περνά πρώτα από το υπουργείο στο Πεκίνο.