Κομισιόν: 2,2 εκατ. λιγότεροι εργάσιμης ηλικίας ως το 2080

Λίγες εβδομάδες αφότου η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε 65.618 γεννήσεις για το 2025, η Κομισιόν έδωσε τη μακρά εικόνα: ο ελληνικός πληθυσμός 20 έως 64 ετών προβλέπεται να υποχωρήσει από 6,0 εκατομμύρια σήμερα σε 3,8 εκατομμύρια το 2080, μείωση περίπου 36% (Επιτροπή). Η δεξαμενή από την οποία πληρώνονται μισθοί και εισφορές μικραίνει, και μαζί της αλλάζει η αριθμητική των συντάξεων. Στις 4 Νοεμβρίου δημοσιεύθηκε ο πρώτος τόμος του Ageing Report 2027, με τις δημογραφικές και οικονομικές παραδοχές για το 2025–2080· οι προβολές δαπανών για συντάξεις, υγεία και φροντίδα θα έρθουν την άνοιξη του 2027 (Επιτροπή).

Ο συνολικός πληθυσμός πέφτει από 10,4 εκατ. το 2025 σε 7,6 εκατ. το 2080, δηλαδή μείωση περίπου 2,7 εκατ. (Επιτροπή, ProtoThema). Το ενδιαφέρον είναι ότι την ίδια περίοδο το ποσοστό απασχόλησης στην ομάδα 20 έως 64 ετών ανεβαίνει από 70,5% σε 75,2% (Liberal). Καλύτερο ποσοστό πάνω σε μικρότερη βάση: οι απασχολούμενοι μειώνονται από περίπου 4,2 σε 2,9 εκατ. (Indicator), δηλαδή 1,3 εκατ. λιγότεροι εργαζόμενοι ακόμη κι αν όλα εξελιχθούν σύμφωνα με το σενάριο.

Ούτε η μετανάστευση ανατρέπει την εικόνα. Η έκθεση υποθέτει καθαρή μετανάστευση, δηλαδή αφίξεις μείον αναχωρήσεις, θετική σε όλη την περίοδο: από 41.700 άτομα το 2025, με χαμηλό σημείο τις 13.000 γύρω στο 2030 και περίπου 30.800 το 2080 (Επιτροπή). Αφού το ισοζύγιο μένει θετικό ενώ ο πληθυσμός μειώνεται, οι θάνατοι ξεπερνούν τις γεννήσεις με διαφορά μεγαλύτερη από την καθαρή εισροή. Και όπως κάθε δημογραφικό σενάριο, πρόκειται για προβολή «τι θα γινόταν αν» και όχι για πρόγνωση (Eurostat).

Η γήρανση αποτυπώνεται στους αριθμούς: το μερίδιο των 65 ετών και άνω ανεβαίνει από 23,9% σε 34,6%, και ο δείκτης εξάρτησης από 41,3 άτομα άνω των 65 ανά 100 άτομα 20 έως 64 σήμερα σε 69,3 το 2080, με κορύφωση το 69,9 το 2050 (Επιτροπή). Ο δείκτης μετρά ηλικιακές ομάδες, όχι πραγματικούς συνταξιούχους ανά εργαζόμενο· μέρος των μεγαλύτερων παραμένει ενεργό, με τη συμμετοχή των 65 έως 69 στο εργατικό δυναμικό να προβλέπεται να τριπλασιαστεί, από 17,9% σε 53,8% (e-makedonia).

Σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη, η εικόνα της Ελλάδας είναι δυσμενέστερη: η χώρα χάνει περίπου το 26% του πληθυσμού της ως το 2080, έναντι 8% στην ΕΕ (Euro2day). Η έκθεση υποθέτει ανάκαμψη της γονιμότητας, από 1,20 παιδιά ανά γυναίκα το 2025 σε 1,45 το 2080 (Επιτροπή). Ακόμη κι έτσι η συρρίκνωση επιμένει, επειδή το πλήθος των ανθρώπων σε αναπαραγωγική ηλικία έχει ήδη μικρύνει.

Τα δημοσιεύματα εστίασαν και σε έναν αριθμό του παραρτήματος: νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης 67 ετών σήμερα, 68 το 2030, 70 το 2055 και 72 το 2080 (Euro2day). Πρόκειται για προβολή, όχι για απόφαση: οι μελλοντικές ηλικίες εκτιμώνται βάσει του υφιστάμενου μηχανισμού που συνδέει το όριο με το προσδόκιμο ζωής, και το 2024 ο μηχανισμός δεν ενεργοποιήθηκε, επειδή η μεταβολή του προσδόκιμου στα 65 έναντι του 2010 ήταν μικρότερη από ένα έτος (Επιτροπή). Η υφυπουργός Εργασίας Άννα Ευθυμίου είχε δηλώσει τον περασμένο Ιούνιο ότι δεν θα γίνει αύξηση (ΣΚΑΪ).

Η σημασία για τις συντάξεις είναι άμεση: οι σημερινές πληρώνονται κυρίως από εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών και από τον κρατικό προϋπολογισμό. Οι προγενέστερες ελληνικές προβολές του υπουργείου Οικονομικών προβλέπουν επιστροφή των ασφαλιστικών φορέων σε έλλειμμα μετά από 13 χρόνια θετικών αποτελεσμάτων: 362 εκατ. ευρώ το 2029 και 1,27 δισ. το 2030 (Καθημερινή). Πρόκειται για ελληνικές προβολές, όχι για ευρήματα του νέου τόμου.

Την άνοιξη του 2027, με τον δεύτερο τόμο, θα φανεί το κόστος σε ευρώ για τις συντάξεις, την υγεία και τη φροντίδα (Επιτροπή), όταν 69 άτομα άνω των 65 αντιστοιχούν σε κάθε 100 άτομα 20 έως 64 ετών. Ο σημερινός τόμος πάντως δείχνει ήδη το αποτέλεσμα: περισσότερη απασχόληση, θετική μετανάστευση, ανάκαμψη της γονιμότητας και δυνητική ανάπτυξη (η μακροχρόνια παραγωγική δυνατότητα της οικονομίας) 0,8% ετησίως έναντι 1,0% στην ΕΕ (e-makedonia). Οι υποθέσεις μαλακώνουν τη συρρίκνωση, δεν την ανατρέπουν.