Λήγει η έκπτωση στο ντίζελ, η Ευρώπη αποδεσμεύει αποθέματα

Από την Κυριακή 1 Νοεμβρίου το ντίζελ κίνησης στην Ελλάδα πωλείται χωρίς την κρατική έκπτωση των 12 λεπτών ανά λίτρο προ ΦΠΑ. Η έκπτωση καλύπτει μόνο ποσότητες που διατίθενται έως τις 31 Οκτωβρίου (Taxheaven). Την Πέμπτη, δώδεκα χώρες της ΕΕ, ανάμεσά τους η Ελλάδα, δεσμεύτηκαν να διαθέσουν στην αγορά 42,6 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα, δηλαδή τα καύσιμα που κάθε κράτος κρατά για ώρα διαταραχής, έως το τέλος Ιανουαρίου 2027 (Agence Europe, AP).

Το επίσημο δελτίο τιμών κατέγραψε μέση τιμή ντίζελ 2,13 ευρώ το λίτρο στις 28 Οκτωβρίου, πρακτικά ίδια με την προηγούμενη μέτρηση της 26ης (δελτίο 28/10, δελτίο 26/10). Με ΦΠΑ 24%, τα 12 λεπτά της έκπτωσης γίνονται σχεδόν 15 λεπτά στο λίτρο, περίπου 7,5 ευρώ σε ένα γέμισμα 50 λίτρων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε πινακίδα θα ανέβει ακριβώς τόσο από τη μια μέρα στην άλλη (Taxheaven).

Τι αποφάσισαν οι δώδεκα

Ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν επιβεβαίωσε στις 29 Οκτωβρίου ότι η αποδέσμευση επιταχύνεται «τους επόμενους μήνες» και ότι περίπου τα μισά βαρέλια είναι ντίζελ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Τα πρακτορεία που επικαλούνται την κοινή δήλωση δίνουν το ακριβές μέγεθος: 20,5 εκατ. βαρέλια ντίζελ (AFP, EFE).

Η απόφαση επιταχύνει τη διάθεση 400 εκατ. βαρελιών που συμφώνησε τον Μάρτιο ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) (ΔΟΕ). Στις 2 Οκτωβρίου η G7 ζήτησε 100 εκατ. βαρέλια σε τέσσερις μήνες, με προτεραιότητα στο ντίζελ (G7).

Τα αποθέματα αυτά δεν βρίσκονται σε κοινή ευρωπαϊκή δεξαμενή. Η ευρωπαϊκή οδηγία υποχρεώνει κάθε κράτος να κρατά το μεγαλύτερο από δύο ελάχιστα, 90 ημέρες καθαρών εισαγωγών ή 61 ημέρες εγχώριας κατανάλωσης (Οδηγία 2009/119/ΕΚ), και κάθε χώρα αποφασίζει μόνη της πώς και σε ποιον πουλά.

Το βάρος στο ντίζελ έχει εξήγηση. Ο ΔΟΕ υπολογίζει ότι η παγκόσμια διαθεσιμότητα ντίζελ ήταν στο τρίτο τρίμηνο 1,7 εκατ. βαρέλια την ημέρα χαμηλότερη από πέρυσι (ΔΟΕ). Οι εξαγωγές έτοιμων καυσίμων από τη Μέση Ανατολή ανέκαμψαν πιο αργά από τις εξαγωγές αργού, και το ντίζελ από αποθήκη πηγαίνει κατευθείαν στη διανομή, χωρίς να περάσει από διυλιστήριο. Στις 22 Οκτωβρίου η Επιτροπή χαρακτήριζε την προσφορά στενή, χωρίς να διαπιστώνει φυσική έλλειψη στην Ευρώπη (Ευρωπαϊκή Επιτροπή), λίγο πριν οι επίτροποι Ενέργειας και Άμυνας προειδοποιήσουν για πιεσμένο χειμώνα (To Brief).

Αν τα 20,5 εκατ. βαρέλια μοιράζονταν ομοιόμορφα σε περίπου 90 ημέρες, θα έδιναν γύρω στα 228.000 βαρέλια την ημέρα, ενδεικτικός υπολογισμός και όχι ανακοινωμένο πρόγραμμα (AFP). Είναι αισθητά λιγότερα από το κενό που μετρά ο ΔΟΕ, αν και οι δύο αριθμοί δεν μετρούν ακριβώς το ίδιο πράγμα.

Το ελληνικό κομμάτι

Πόσα από αυτά τα βαρέλια θα φτάσουν σε ελληνικά πρατήρια, και πότε, δεν το έχει ανακοινώσει κανείς. Καμία πηγή δεν δίνει ελληνικό αριθμό βαρελιών, κατανομή ανά καύσιμο ή ημερομηνία διάθεσης. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στις 29 Οκτωβρίου από το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, έδωσε βάρος στην ευελιξία για μέτρα στήριξης, χωρίς να αναφέρει ελληνικό μερίδιο (ΥΠΕΝ). Η διαίρεση του συνόλου διά δώδεκα δεν θα έλεγε τίποτα, γιατί κάθε χώρα κρατά αποθέματα ανάλογα με τις δικές της εισαγωγές και την κατανάλωσή της.

Το μόνο χειροπιαστό παράδειγμα έρχεται από τη Γαλλία. Η κυβέρνησή της είχε ανακοινώσει από τις 7 Οκτωβρίου διάθεση 10 εκατ. βαρελιών ντίζελ, εκτιμώντας μείωση 12 έως 18 λεπτών στο λίτρο στη γαλλική αντλία (γαλλικό υπουργείο Οικονομικών). Η TotalEnergies εκτιμά λιγότερα, 8 έως 12 λεπτά, και οι πρατηριούχοι θυμίζουν ότι καύσιμο αγορασμένο ακριβότερα καθυστερεί την αλλαγή στην πινακίδα (France 24/AFP). Πρώτοι παίρνουν το καύσιμο όσοι το αγοράζουν από τα αποθέματα· το αν θα κερδίσει κάτι ο οδηγός εξαρτάται από τον τρόπο πώλησης και από το πόσο της έκπτωσης θα περάσει στην αντλία.

Η G7 είχε ζητήσει «σημαντική» ποσότητα ντίζελ μέσα στις πρώτες 20 ημέρες (G7). Στις 14 Οκτωβρίου, ο ΔΟΕ μιλούσε ακόμη για σχέδια διάθεσης πάνω από 20 εκατ. βαρελιών ντίζελ (ΔΟΕ). Η λήξη της ελληνικής έκπτωσης την Κυριακή είναι βέβαιη. Για τα 20,5 εκατ. βαρέλια ευρωπαϊκού ντίζελ δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη κανένας απολογισμός που να δείχνει ότι έφτασαν στην αγορά.