Ο Μάγιαρ αντικαθιστά τον Όρμπαν και η ΕΕ ξαναβρίσκει το «ναι» των 27

Για πρώτη φορά μετά από δεκαέξι χρόνια, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συνεδρίασε χωρίς τον Βίκτορ Όρμπαν στην αίθουσα. Στη θέση της Ουγγαρίας κάθισε ο νέος πρωθυπουργός Πέτερ Μάγιαρ, και το μήνυμα που έστειλε άλλαξε λιγότερο τη γραμμή της Βουδαπέστης και περισσότερο τη μηχανική με την οποία η Ένωση παίρνει αποφάσεις. Αυτό αφορά άμεσα και την Αθήνα, που έχανε χρόνο διαχειριζόμενη ουγγρικά βέτο και τώρα βρίσκεται πιο εκτεθειμένη στο δικό της μέτωπο κράτους δικαίου.

Ήδη από την είσοδό του, ο Μάγιαρ δήλωσε ότι η Ουγγαρία θα λειτουργεί «με άλλη μέθοδο»: ούτε θα συναινεί ούτε θα ασκεί βέτο για εσωκομματικούς λόγους, παρά μόνο με βάση το ουγγρικό συμφέρον (Telex). Η πιο εύγλωττη φράση του ήταν ότι δεν θα «βγει για καφέ» αλλά θα μείνει στο τραπέζι, ευθεία αιχμή προς την τακτική Όρμπαν να αποχωρεί από την αίθουσα ώστε να περνούν αποφάσεις χωρίς ουγγρικό «ναι» (HVG).

Τι ξεμπλοκάρει πραγματικά

Η σημασία αυτής της αλλαγής είναι θεσμική, όχι ψυχολογική. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν νομοθετεί, αλλά δίνει την πολιτική κατεύθυνση με συναίνεση. Όταν ένας ηγέτης μπλοκάρει εκεί, παγώνει και η μετατροπή της βούλησης σε δεσμευτική νομική πράξη (European Parliament). Τέσσερα κρίσιμα πεδία απαιτούν ομοφωνία ή σχεδόν ομοφωνία: κυρώσεις και εξωτερική πολιτική, διεύρυνση, πολυετής προϋπολογισμός και ίδιοι πόροι της ΕΕ (EUR-Lex).

Το καθαρότερο παράδειγμα είναι η Ουκρανία. Στις 23 Απριλίου η ΕΕ ενέκρινε το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας και ξεκλείδωσε δάνειο 90 δισ. ευρώ για το 2026-27, με 60 δισ. για άμυνα και 30 δισ. για μακροοικονομική στήριξη (European Commission, Eunews). Τον Ιούνιο 2026 τα κράτη συμφώνησαν να ανοίξουν το πρώτο διαπραγματευτικό σύμπλεγμα (cluster) με τίτλο «Θεμελιώδη», αφού η Βουδαπέστη ήρε το μπλόκο της έναντι εγγυήσεων για την ουγγρική μειονότητα στην Ουκρανία (European Commission).

Η ουσία δεν είναι ότι «έφυγε το βέτο». Είναι ότι ο Μάγιαρ κρατά τις ίδιες σκληρές εθνικές γραμμές, αλλά τις διαπραγματεύεται από μέσα αντί να κρατά όμηρη όλη την εξωτερική πολιτική. Παραμένει αντίθετος στο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση, σε μηχανισμό κατανομής αιτούντων άσυλο και σε «γρήγορη» ένταξη της Ουκρανίας, ενώ μίλησε για «πολύ σοβαρές επιφυλάξεις» στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό (HVG). Ακριβώς γι' αυτό η θερμή υποδοχή που του επιφύλαξαν οι Βρυξέλλες αφορά τη μέθοδο, όχι ομοφωνία στην ουσία. Η Επιτροπή χαιρέτισε τη «δημοκρατική ανανέωση» συνδέοντάς τη με αποδέσμευση 16,4 δισ. ευρώ, ο Φρίντριχ Μερτς υποδέχθηκε μια Ουγγαρία «ξανά στο πλευρό μιας ενωμένης Ευρώπης», και ο Εμανουέλ Μακρόν τον δέχθηκε στο Ελιζέ (European Commission Audiovisual, Bundesregierung, Élysée).

Μένει όμως το ερώτημα: αν φύγει ο πιο προβλέψιμος μπλοκαριστής, ποιος παίρνει τη σκυτάλη; Η ομοφωνία δεν εξαφανίζεται, αλλάζει απλώς φορέα. Το Bruegel μετρά πάνω από 150 σημεία όπου ένα κράτος μπορεί να μπλοκάρει μια ενταξιακή πορεία (Bruegel). Ο Ρόμπερτ Φίτσο στη Σλοβακία απειλεί με αντίσταση σε νέες κυρώσεις, ενώ οι «φειδωλές» χώρες (Ολλανδία, Αυστρία, Σουηδία, Φινλανδία) μπορούν να μεταφέρουν το μπλοκάρισμα από το κράτος δικαίου στο καθαρό δημοσιονομικό παζάρι (Carnegie Europe).

Τι αλλάζει για την Αθήνα

Για την Ελλάδα, το νέο σκηνικό φέρνει δύο συγκεκριμένες αλλαγές, μία βολική και μία άβολη. Στον προϋπολογισμό, η Αθήνα συνυπάρχει πλέον με την Ουγγαρία στους «Φίλους της Συνοχής» χωρίς το τοξικό φορτίο Όρμπαν, και η συνάντηση Μητσοτάκη-Μάγιαρ στο περιθώριο της συνόδου του ΕΛΚ δείχνει προσπάθεια γρήγορου διαύλου με τη νέα Βουδαπέστη (ProtoThema). Το ελληνικό αίτημα για προστασία της συνοχής γίνεται πιο «κανονικό» και λιγότερο εύκολο να απορριφθεί ως γκρίνια περιφερειακών.

Στο κράτος δικαίου, όμως, η εικόνα αντιστρέφεται. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), η ανεξάρτητη αρχή που ερευνά απάτες σε βάρος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ανακοίνωσε στις 22 Μαΐου ότι η επικεφαλής της Λάουρα Κοβέσι ενημέρωσε την Κομισιόν για εξελίξεις που θίγουν την ανεξάρτητη λειτουργία της στην Ελλάδα (EPPO).

Εδώ κρύβεται η ειρωνεία. Ο ίδιος ο Μάγιαρ είχε δεσμευτεί να εντάξει την Ουγγαρία σε αυτήν ακριβώς την Εισαγγελία (To Brief), αφήνοντας την Ελλάδα και τη Σλοβακία μόνες εκτός. Όσο ο Όρμπαν απορροφούσε όλη την ευρωπαϊκή προσοχή ως ο «κακός» της παρέας, το επιχείρημα «υπάρχουν και χειρότεροι» λειτουργούσε ως ασπίδα για την Αθήνα.

Τώρα η ασπίδα έφυγε. Το ερώτημα δεν είναι πια ποιος κρατά όμηρη την Ευρώπη, αλλά ποιος αντέχει τον έλεγχο όταν δίπλα του δεν στέκεται κανένας πιο εύκολος στόχος.