Μποτιλιάρισμα: η ΕΛ.ΑΣ. βάζει κάμερες, drones και ΑΙ

Ένα νέο σύστημα διαχείρισης της κυκλοφορίας, το «Traffic Commander», μπαίνει από σήμερα σε πλήρη λειτουργία στην Αττική, με στόχο το πιο καθημερινό αγκάθι της πόλης: το μποτιλιάρισμα (topontiki.gr). Ένα επιχειρησιακό κέντρο της Αστυνομίας στη ΓΑΔΑ ενοποιεί κάμερες, drones και τεχνητή νοημοσύνη, και μαζί του βγαίνει στον δρόμο μια νέα ομάδα της Τροχαίας, ο «ΚΟΜΒΟΣ». Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης υπόσχεται βελτίωση της κίνησης έως 25% (businessdaily.gr, iefimerida.gr), χωρίς όμως να έχει δημοσιοποιήσει ούτε από πού μετριέται αυτή η βελτίωση ούτε πότε θα κριθεί.

Το σύστημα παρουσιάστηκε στις 21 Ιουλίου και δούλεψε πιλοτικά όλο το καλοκαίρι· η ΕΛ.ΑΣ. υποστηρίζει ότι το έφτιαξαν εσωτερικά στελέχη της, χωρίς επιπλέον κόστος (astynomia.gr).

Πώς δουλεύει στην πράξη. Το «Traffic Commander» δεν είναι μηχανή που εξαφανίζει το μποτιλιάρισμα, είναι ένα κέντρο που βλέπει: συγκεντρώνει σε πραγματικό χρόνο δεδομένα από 24 πηγές, ανάμεσά τους 235 κάμερες κυκλοφορίας, και ζωντανή εικόνα από 10 drones (Newsit). Όταν εντοπιστεί ένα ατύχημα ή μια ουρά που μεγαλώνει, το κέντρο αξιολογεί με υποστήριξη AI, που βοηθά αλλά δεν αποφασίζει μόνη της, και στέλνει στο σημείο τον «ΚΟΜΒΟΣ»: περίπου 140 αστυνομικούς με μοτοσυκλέτες που ρυθμίζουν τη ροή και επεμβαίνουν στους σηματοδότες πριν το τοπικό πρόβλημα γίνει γενικευμένη ουρά (tovima.gr). Με δυο λόγια: το Traffic Commander βλέπει και αποφασίζει, ο ΚΟΜΒΟΣ εκτελεί στο πεδίο.

Η συμφόρηση της Αθήνας, όμως, δεν είναι κυρίως πρόβλημα μεμονωμένων συμβάντων, είναι πρόβλημα υπερφόρτωσης: ο δείκτης κίνησης της TomTom για το 2025 δίνει μέση συμφόρηση σχεδόν 55% και 143 ώρες χαμένες τον χρόνο για κάθε οδηγό (tomtom.com). Ένα σύστημα ταχύτερης διαχείρισης συμβάντων δεν προσθέτει λωρίδες, δεν μειώνει τα ΙΧ και δεν φτιάχνει από μόνο του τα ΜΜΜ. Αυτό που ρεαλιστικά μπορεί να κάνει είναι να κόψει λεπτά από τις δευτερογενείς ουρές που γεννούν ένα ατύχημα, μια βλάβη ή ένας κακός συντονισμός: σε ένα κορεσμένο δίκτυο, όπου σύμφωνα με ρεπορτάζ μόνο στον Κηφισό καταγράφονται γύρω στις 36 βλάβες τη μέρα (protothema.gr), η γρήγορη εκκαθάριση ενός συμβάντος είναι ακριβώς το κομμάτι που πιάνει ο «ΚΟΜΒΟΣ».

Και το 25%; Τα διεθνή παραδείγματα βάζουν τον στόχο στη θέση του. Στο Τορόντο, σύστημα «έξυπνης» σηματοδότησης έδωσε 8% μείωση στον χρόνο διαδρομής (itskrs.its.dot.gov). Το 25% εμφανίζεται ουσιαστικά μία φορά, στο πιλοτικό Surtrac του Πίτσμπεργκ, μια ελεγχόμενη εφαρμογή σε λίγους κόμβους και όχι σε ολόκληρη μητρόπολη, ενώ στη Νέα Υόρκη το αντίστοιχο εγχείρημα ξεκίνησε με περίπου 10% και ξεφούσκωσε όταν αυξήθηκε η κίνηση και σταμάτησε η συντήρηση (1001smartcities.org). Δηλαδή ο πήχης που θέτει η κυβέρνηση δεν είναι το κατώφλι της βελτίωσης, είναι η κορυφή του εύρους της, και μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Οι 235 κάμερες του Traffic Commander διαχειρίζονται τη ροή, δεν κόβουν κλήσεις. Είναι άλλο σύστημα από τις εκατοντάδες κάμερες που βεβαιώνουν παραβάσεις στον κόκκινο σηματοδότη (in.gr), εκείνες που έχουν ήδη στείλει χιλιάδες ψηφιακές κλήσεις σε οδηγούς της Αττικής (To Brief). Κι αυτό το δεύτερο δίκτυο έχει ήδη δείξει τα όριά του: μέχρι τον Ιούλιο ακυρώθηκαν πάνω από 6.000 βεβαιώσεις, επειδή οι κάμερες δεν αναγνώριζαν τη νόμιμη διέλευση οχημάτων όταν την επέτρεπε τροχονόμος (caranddriver.gr). Για το ίδιο το Traffic Commander, πάντως, δεν έχει δημοσιοποιηθεί εκτίμηση αντικτύπου στα δεδομένα ούτε γνωμοδότηση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων: πόσο κρατιούνται οι εικόνες και ποιος έχει πρόσβαση δεν έχει απαντηθεί δημόσια.

Πολιτικά, το εγχείρημα τρέχει προς το παρόν χωρίς αντίλογο: δεν έχει καταγραφεί δημόσια τοποθέτηση της αντιπολίτευσης ή του Δήμου Αθηναίων για το σύστημα. Το πραγματικό τεστ έρχεται στα μέσα Σεπτεμβρίου, με τα σχολεία ανοιχτά και την πόλη πίσω στην κανονική της κίνηση (parapolitika.gr). Και θα κριθεί όχι από δελτία τύπου, αλλά από τέσσερα νούμερα που ο Χρυσοχοΐδης οφείλει να δημοσιεύσει: πόσο γρήγορα εντοπίζεται ένα συμβάν, πόσο γρήγορα αποκαθίσταται η ροή, πόσο μειώνεται η συνολική καθυστέρηση στους κρίσιμους άξονες, και με ποιους όρους κρατά η αστυνομία τα δεδομένα μας. Χωρίς αυτά, το «έως 25%» παραμένει σύνθημα, όχι μέτρηση.