Ναυάγιο Κερύνειας: ένατος νεκρός, αποπέμπεται υπουργός στα κατεχόμενα

Ένα επιβατικό ταχύπλοο, το «Filo Jet», βυθίστηκε στις 30 Αυγούστου στα ανοιχτά της κατεχόμενης Κερύνειας ενώ εκτελούσε δρομολόγιο προς την Τουρκία με περίπου 267 ανθρώπους· χθες οι δύτες ανέσυραν την ένατη σορό, με 19 ανθρώπους ακόμη αγνοούμενους. Την ίδια ημέρα η τραγωδία πέρασε σε νέα φάση: ο «πρωθυπουργός» των κατεχομένων απομάκρυνε τον «υπουργό» Μεταφορών, ώστε η έρευνα για τις ευθύνες να προχωρήσει χωρίς εμπόδια.

Πρόκειται, κατά την πρώτη εκτίμηση, για άνδρα περίπου 50 ετών, και η σορός μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο για ταυτοποίηση (Cyprus Mail, Reuters). Ο συνεπέστερος απολογισμός είναι πλέον 267 επιβαίνοντες, 239 διασωθέντες, εννέα νεκροί και 19 αγνοούμενοι· παλαιότερες αναφορές μιλούσαν για 20, πριν επιβεβαιωθεί η ένατη σορός. Ο Ουνάλ Ουστέλ ανέφερε ότι οι αγνοούμενοι μπορεί να βρίσκονται εγκλωβισμένοι μέσα στο κουφάρι, που εντοπίστηκε σε βάθος περίπου 550 μέτρων (To Brief), μια εκτίμηση που δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Το δικαστήριο της Κερύνειας διέταξε τριήμερη κράτηση εννέα υπόπτων για «πρόκληση θανάτου από αμέλεια»: τον καπετάνιο Mustafa Öz, την υποπλοίαρχο Merve Nur Seraslan, μηχανικούς και μέλη πληρώματος, μαζί με στέλεχος της διαχειρίστριας Filo Denizcilik, που εκτελούσε τη γραμμή Κερύνειας-Τασουτζού (Bianet). Η δικαστής Hazal Hacımulla ζήτησε να διερευνηθούν και άλλα πρόσωπα, ανάμεσά τους μέτοχοι της εταιρείας και λιμενικοί αξιωματούχοι (Detay Kıbrıs).

Πάνω από τις συλλήψεις βαραίνουν οι μαρτυρίες των επιζώντων. Μιλούν για πανικό, για σωσίβια που δεν βρίσκονταν, για κλειστές πόρτες και για πλήρωμα που δεν καθοδήγησε την εκκένωση· είναι ισχυρισμοί επιζώντων και συγγενών, όχι επιβεβαιωμένα ευρήματα, αλλά τραβούν την υπόθεση από το «τι έγινε πάνω στο πλοίο» στο «ποιος το άφησε να φύγει» (Euronews).

Ο Ουστέλ απομάκρυνε τον «υπουργό» Μεταφορών Ερχάν Αρικλί λέγοντας ότι η έρευνα πρέπει να προχωρήσει «χωρίς σκιές» (Politis, Haber7). Τον απομάκρυνε λίγες ώρες αφότου ο ίδιος ο Αρικλί είχε προσφερθεί να ζητήσει άρση της ασυλίας του, αν προκύψει νομική ευθύνη (Cumhuriyet). Το YDP, ο συγκυβερνών εταίρος με αρχηγό τον ίδιο τον Αρικλί, αποχώρησε αμέσως από την κυβέρνηση (Yenidüzen).

Η αποπομπή είναι πράξη πολιτικής λογοδοσίας, όχι τεκμήριο προσωπικής ενοχής· ο Ουστέλ επικαλέστηκε ο ίδιος το τεκμήριο αθωότητας για όσους απομακρύνθηκαν (DHA). Το Τμήμα Λιμένων υπάγεται στο υπουργείο του Αρικλί (Kıbrıs Postası), όμως την άδεια απόπλου την αποδίδουν οι δημόσιες αναφορές στους λιμενικούς λειτουργούς που επέτρεψαν το δρομολόγιο και ήδη απομακρύνθηκαν (Bianet). Πολιτική εποπτεία ναι· προσωπική αδειοδοτική πράξη όχι, τουλάχιστον όχι δημόσια τεκμηριωμένη.

Ποιος ελέγχει το ναυάγιο

Το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας έλαβε σήμα κινδύνου στις 30 Αυγούστου, στις 12:13, με το πλοίο περίπου πέντε ναυτικά μίλια βόρεια της Κερύνειας, και δήλωσε έτοιμο να αναλάβει τη διάσωση με αεροναυτικά μέσα (SigmaLive, RIK). Η τουρκοκυπριακή πλευρά απάντησε ότι «επί του παρόντος» δεν χρειαζόταν βοήθεια (Naftemporiki). Η UNFICYP, η ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ στο νησί, λειτούργησε ως δίαυλος επικοινωνίας, όχι ως αρχή διάσωσης (UNFICYP).

Αυτό είναι το γκρίζο θεσμικό πεδίο της Κερύνειας: η Λευκωσία έχει διεθνή νομιμότητα αλλά όχι επιχειρησιακό έλεγχο, ενώ το ναυάγιο, οι καταγραφές πλεύσης, οι καταθέσεις του πληρώματος και τα φυσικά τεκμήρια βρίσκονται στην πράξη στα χέρια των αρχών των κατεχομένων και της Τουρκίας. Την υποβρύχια έρευνα την κάνουν δύο τουρκικά πλοία, τα Işın και Alemdar: το ένα εντοπίζει το κουφάρι με σόναρ, που χαρτογραφεί τον βυθό με ηχητικούς παλμούς, το άλλο κατεβάζει τηλεχειριζόμενο υποβρύχιο όχημα, μηχάνημα με κάμερες που φτάνει εκεί όπου δεν φτάνει δύτης (Hürriyet, A News). Όποιος κρατά τα τεκμήρια, κρατά και τον ρυθμό της έρευνας.

Και μένει αυτό που κανείς δεν έχει απαντήσει ακόμη. Χωρίς ανακτημένο VDR, το «μαύρο κουτί» του πλοίου, χωρίς πλήρη μετεωρολογικά δεδομένα και χωρίς επίσημη τεχνική αιτία, δεν ξέρουμε γιατί το «Filo Jet» πήρε νερά. Ξέρουμε όμως ότι, σύμφωνα με αστυνομική ενημέρωση, το πλοίο είχε περάσει τεχνικό έλεγχο στις 2 Ιουνίου και η μετεωρολογική υπηρεσία είχε κρίνει τις συνθήκες κατάλληλες για απόπλου (Yenidüzen). Αν ισχύουν, αλλάζουν το ερώτημα: όχι αν υπήρχε έλεγχος, αλλά τι ακριβώς βεβαίωνε, και ποιος ήταν σε θέση να ξέρει αν το «Filo Jet» μπορούσε πράγματι να αποπλεύσει.