Nord Stream: ΗΠΑ και Ρωσία εξετάζουν αμερικανικό μερίδιο

Οι ΗΠΑ και η Ρωσία συζητούν πιθανή συμμετοχή Αμερικανού επενδυτή στους αγωγούς Nord Stream. Αυτό μετέδωσε το Reuters, επικαλούμενο πέντε ανώνυμες πηγές (Reuters). Από αμερικανικής πλευράς συζητά ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός και απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ· από ρωσικής ο Κίριλ Ντμιτρίεφ, ο άνθρωπος του Κρεμλίνου για τις οικονομικές επαφές με την Ουάσιγκτον. Δεν δόθηκε όνομα επενδυτή, τίμημα ή ποσοστό.

Κι αν δοθούν, ανάμεσα σε μια αγορά μετοχών και σε ρωσικό αέριο στην Ευρώπη στέκονται δύο χωριστές απαγορεύσεις της ΕΕ. Πέρα από αυτές, υπάρχουν η άρνηση του Βερολίνου και οι κατεστραμμένοι σωλήνες.

Τι ειπώθηκε και τι όχι

Κατά το ρεπορτάζ, οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στη Μόσχα και στη Νέα Υόρκη «τις τελευταίες εβδομάδες», χωρίς ημερομηνίες και χωρίς καταγραφή του τι συζητήθηκε σε καθεμία συνάντηση. Δύο από τις πηγές λένε ότι ο Nord Stream παραμένει στην ατζέντα (Handelsblatt). Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου απάντησε ότι δεν έγιναν πρόσφατα ειδικές συνομιλίες για τον αγωγό, ενώ ο εκπρόσωπος του Ντμιτρίεφ αρνήθηκε να σχολιάσει. Η ρωσική επιδίωξη πάντως είναι δημόσια: στις 26 Σεπτεμβρίου ο Ντμιτρίεφ είχε απαντήσει στον Γερμανό πολιτικό Τίνο Χρουπάλα ότι θα επαναλειτουργήσουν τον αγωγό «μαζί» (RBC).

Δεν είναι καν σαφές τι θα αγόραζε ένας Αμερικανός. Η εταιρεία του πρώτου αγωγού ανήκει κατά 51% στην Gazprom, του δεύτερου εξ ολοκλήρου (NDR). Το ρεπορτάζ δεν λέει αν συζητήθηκε μερίδιο, άλλο δικαίωμα ή χρηματοδότηση. Η κοινοπραξία με αμερικανική κρατική συμμετοχή που αναφέρει το ίδιο κείμενο αφορά περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής πετρελαϊκής Lukoil, όχι τον αγωγό.

Γιατί ενδιαφέρει τη Μόσχα ένας Αμερικανός μέτοχος; Η απλούστερη εξήγηση είναι ότι μετατρέπει ένα ρωσικό περιουσιακό στοιχείο σε αμερικανικό συμφέρον, που η Ουάσιγκτον θα είχε λόγο να υπερασπιστεί απέναντι στις ευρωπαϊκές απαγορεύσεις.

Δύο φράγματα που δεν κοιτούν διαβατήρια

Το πρώτο μπήκε τον Ιούλιο του 2025, με το 18ο πακέτο κυρώσεων. Απαγορεύει σε όποιον υπάγεται στη δικαιοδοσία της ΕΕ κάθε συναλλαγή για την ολοκλήρωση, τη λειτουργία, τη συντήρηση ή τη χρήση των αγωγών, καθώς και τη χρηματοδότησή τους (Κανονισμός 2025/1494). Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι οι διαχειρίστριες εταιρείες δεν είναι κυρωμένες· κυρωμένες είναι οι συναλλαγές για την υποδομή (FAQ Επιτροπής). Με απλά λόγια, ακόμη και μια νόμιμη αλλαγή μετόχου δεν θα επέτρεπε αυτομάτως να κυλήσει αέριο. Η Nord Stream 2 AG προσβάλλει τη διάταξη στα δικαστήρια, χωρίς αυτό να την ακυρώνει (EU Law Live).

Το δεύτερο φράγμα δεν αφορά καθόλου τον αγωγό. Από τις 18 Μαρτίου 2026 η ΕΕ απαγορεύει εισαγωγές ρωσικού αερίου βάσει νέων συμβάσεων, ενώ οι παλιές μακροχρόνιες συμβάσεις αερίου αγωγού λήγουν στις 30 Σεπτεμβρίου 2027 (Κανονισμός 2026/261). Μια σύμβαση που θα υπογραφόταν σήμερα για αέριο μέσω Βαλτικής δεν χωρά σε καμία μεταβατική εξαίρεση. Ο κανόνας ρωτά από πού έρχεται το αέριο και με ποιο συμβόλαιο, όχι ποιος κρατά τις μετοχές του σωλήνα.

Το Βερολίνο και οι τέσσερις γραμμές

Η Γερμανία στηρίζεται πλέον στη Νορβηγία: το 2025 εισήγαγε από εκεί το 44% του αερίου της (Bundesnetzagentur), και η κυβέρνηση δηλώνει ότι ο εφοδιασμός είναι ασφαλής (γερμανική κυβέρνηση). Το υπουργείο Οικονομίας λέει ότι επανεκκίνηση απαιτεί έγκριση, την οποία η κυβέρνηση δεν επιδιώκει (Handelsblatt). Ο Nord Stream 2 μάλιστα δεν πιστοποιήθηκε ποτέ: η ρυθμιστική αρχή ανέστειλε τη διαδικασία στις 16 Νοεμβρίου 2021 και η κυβέρνηση Σολτς απέσυρε την αξιολόγηση ασφάλειας εφοδιασμού στις 22 Φεβρουαρίου 2022 (Bundesnetzagentur).

Μένει η φυσική κατάσταση. Οι εκρήξεις του Σεπτεμβρίου 2022 έσπασαν τρεις από τις τέσσερις γραμμές, και τις δύο του Nord Stream 1 και τη μία του Nord Stream 2 (Bundestag). Για την τέταρτη δεν υπάρχει γνωστή ρήξη, αλλά δεν εντοπίστηκε πρόσφατη δημόσια επιθεώρηση που να πιστοποιεί ότι μπορεί να λειτουργήσει. Η μόνη δημόσια εκτίμηση, περίπου τρία χρόνια και πάνω από ένα δισ. ευρώ, αφορά υποθετική επισκευή των κατεστραμμένων τμημάτων σε ασφαλιστική διαφορά, όχι σχέδιο επανεκκίνησης (Ingenieur.de).

Το Κίεβο διαβάζει τη συζήτηση πολιτικά. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επέκρινε στις 8 Οκτωβρίου τις κουβέντες με τη Μόσχα για μελλοντικά οικονομικά σχέδια ενώ ο πόλεμος συνεχίζεται, χωρίς να κατονομάσει τον Nord Stream (Ukrainska Pravda).

Τι κρατά η Ελλάδα

Ο Nord Stream καταλήγει στη Γερμανία, και η ελληνική σύνδεση είναι έμμεση. Η Ελλάδα δεν έχει κόψει το ρωσικό αέριο: σύμφωνα με το Green Tank, το 2025 περίπου 28 τεραβατώρες ελληνικών εισαγωγών ήταν ρωσικό αέριο μέσω Σιδηροκάστρου, σχεδόν όσο οι 33 τεραβατώρες υγροποιημένου αερίου (Capital). Μια νέα ρωσική ροή στον ευρωπαϊκό βορρά θα μπορούσε να πιέσει την τιμή αναφοράς και να αλλάξει τον ανταγωνισμό για φορτία υγροποιημένου αερίου και για τις διαδρομές προς τα Βαλκάνια. Εκεί επενδύει η Αθήνα με τον Κάθετο Διάδρομο, το δίκτυο που ανεβάζει αέριο από τα ελληνικά τερματικά προς βορρά. Καμία τιμή ή ποσότητα όμως δεν έχει δημοσιοποιηθεί ώστε να μετρηθεί αυτή η επίπτωση.

Η Μόσχα μπορεί, θεωρητικά, να πουλήσει μετοχές σε Αμερικανό. Δεν μπορεί να του πουλήσει την άδεια να περάσει ρωσικό αέριο στην Ευρώπη, γιατί αυτή την κρατούν οι Βρυξέλλες και το Βερολίνο, και σήμερα και οι δύο λένε όχι.