Πάνω από 43% οι καταγγελίες για βία στη δουλειά

Η Επιθεώρηση Εργασίας κατέγραψε 455 επώνυμες αιτήσεις εργατικών διαφορών για βία και παρενόχληση στην εργασία το 2025. Ο αριθμός είναι αυξημένος κατά 43% σε σχέση με τις περίπου 318 του 2024 (Επιθεώρηση Εργασίας, Athens Voice). Στην ανακοίνωση της 16ης Αυγούστου η υπηρεσία μίλησε για «θωράκιση των χώρων εργασίας» απέναντι στη βία, δίνοντας βάρος στην πρόληψη και όχι μόνο στην καταμέτρηση (OT). Το νούμερο μετρά πόσοι έφτασαν σε έναν συγκεκριμένο μηχανισμό και άφησαν όνομα, όχι πόση βία υπάρχει πραγματικά στους χώρους δουλειάς. Η διαφορά έχει σημασία για κάθε εργαζόμενο που σκέφτεται αν αξίζει να μιλήσει.

Η «αίτηση εργατικής διαφοράς» είναι μια επώνυμη προσφυγή που καταθέτεις στην Επιθεώρηση για συγκεκριμένο περιστατικό. Ανοίγει φάκελο, καλεί τα δύο μέρη και ενεργοποιεί διοικητική διαδικασία (support.gov.gr). Δεν είναι το ίδιο με ανώνυμο tip, τηλεφωνική συμβουλή στη γραμμή 1555, εσωτερική αναφορά στο HR ή ποινική μήνυση στην αστυνομία. Όλες αυτές οι διαδρομές μένουν εκτός στατιστικής.

Και η απόσταση από την πραγματικότητα είναι τεράστια. Ευρωπαϊκή έρευνα δείχνει ότι το 30,8% των γυναικών που έχουν εργαστεί στην ΕΕ έχει υποστεί σεξουαλική παρενόχληση στη δουλειά, αλλά μόνο το 37,3% το κατήγγειλε ποτέ σε επίσημο φορέα (EIGE, FRA). Στην Ελλάδα, έρευνα ΓΣΕΕ/FES βρήκε ότι το 51,1% όσων σιωπούν το κάνει επειδή δεν πιστεύει ότι θα γίνει κάτι ουσιαστικό (FeminaLab). Όταν η πραγματική έκταση είναι πολλαπλάσια από τις καταγγελίες, το ζητούμενο δεν είναι αν αυξάνεται η βία, αλλά πόσο αργά γίνεται ορατή.

Η καμπύλη και το προφίλ

Η άνοδος δεν ξεκίνησε φέτος. Οι υποθέσεις ήταν 151 το 2022, 230 το 2023, 318 το 2024 και 455 το 2025, μια σταθερή ανηφόρα (in.gr). Η αφετηρία είναι ο νόμος 4808/2021, με τον οποίο η Ελλάδα κύρωσε τη Σύμβαση 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας για τη βία και την παρενόχληση στην εργασία. Η καμπύλη ταιριάζει περισσότερο με εργαζόμενους που μαθαίνουν σταδιακά ότι υπάρχει διαδρομή, παρά με ξαφνική επιδείνωση.

Το πιο αποκαλυπτικό είναι το προφίλ των υποθέσεων. Το 79% αφορά ψυχολογική και λεκτική βία, το 15% σωματική και το 6% σεξουαλική παρενόχληση (HuffPost Greece). Και το 73% εκτυλίσσεται μέσα σε κάθετη ιεραρχική σχέση, δηλαδή κάποιος με διοικητική εξουσία απέναντι σε κάποιον κάτω του (Newsbomb). Αυτός ο αριθμός εξηγεί και τη σιωπή. Όταν αυτός που σε παρενοχλεί ελέγχει τη βάρδια, την ανανέωση της σύμβασης και τη σύσταση για την επόμενη δουλειά, η καταγγελία κοστίζει. Γι' αυτό μιλούν ευκολότερα οι εργαζόμενοι με σταθερή σχέση, συνδικαλιστική ή HR στήριξη, ενώ όσοι είναι εύκολα αντικαταστάσιμοι πληρώνουν ακριβότερα κάθε λέξη.

Τι υποχρεώνει τον εργοδότη

Ο νόμος δεν αφήνει περιθώριο. Κάθε εργοδότης, χωρίς όριο προσωπικού, οφείλει να παραλαμβάνει, να διερευνά και να χειρίζεται καταγγελίες με εμπιστευτικότητα, ενώ οι επιχειρήσεις με πάνω από 20 εργαζόμενους πρέπει να έχουν γραπτή πολιτική πρόληψης και εσωτερικό μηχανισμό παραπόνων (e-forologia). Η βασική ασπίδα του εργαζομένου είναι η απαγόρευση αντιποίνων. Απόλυση ή δυσμενής μεταχείριση επειδή κατήγγειλες είναι παράνομη (e-forologia).

Πρακτικά, κινείσαι παράλληλα. Κρατάς τεκμηρίωση με ημερομηνίες, μάρτυρες και μηνύματα. Καταγγέλλεις στην Επιθεώρηση. Και αν υπάρχει ποινικό αδίκημα, πας άμεσα στην αστυνομία, χωρίς να περιμένεις το εργασιακό σκέλος (safeandfair.gr).

Στην ίδια ανακοίνωση η Επιθεώρηση παρουσίασε και τα μέτρα πρόληψης: 271 κανονισμοί εργασίας με ενσωματωμένες πολιτικές κατά της βίας και περίπου 2.000 ενημερωτικές επιστολές σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις (Ethnos). Είναι βήματα εφαρμογής, όχι απόδειξη ότι το πρόβλημα λύθηκε. Το ευρωπαϊκό μάθημα, όπως το θέτει η EU-OSHA, είναι ότι μια γραμμή καταγγελιών δεν αρκεί χωρίς αξιόπιστα κανάλια και επιθεωρήσεις που ελέγχουν την πρόληψη πριν συμβεί το περιστατικό (EU-OSHA).

Είναι χαρακτηριστικό ότι για το 2025 δεν δημοσιεύθηκαν καν οι απόλυτοι αριθμοί ανά μορφή βίας, μόνο τα ποσοστά. Περισσότερα περιστατικά φαίνονται. Ακόμη περισσότερα δεν φαίνονται.