Παραιτήθηκε ο Ισπανός υπουργός Μεταφορών μετά την Ούρδα

Ο Ισπανός υπουργός Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε ανακοίνωσε την Τρίτη το βράδυ την παραίτησή του. Το έκανε στο τέλος μιας ακρόασης στη Βουλή που κράτησε πάνω από τέσσερις ώρες (El Independiente), για τη σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας κοντά στην Ούρδα του Τολέδο με 69 νεκρούς (Gobierno de Castilla-La Mancha). Αποσύρθηκε επίσης από τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου. Στην ίδια συνεδρίαση αποκάλυψε ότι το κέντρο ελέγχου είχε δώσει λανθασμένη εντολή «κανονικής πορείας» και σε δεύτερο τρένο.

Η παραίτηση ήρθε τέσσερις μέρες αφού είχε απορρίψει δημόσια τις εκκλήσεις να φύγει (To Brief). Η σύγκρουση της 28ης Οκτωβρίου ήταν το δεύτερο πολύνεκρο δυστύχημα της χρονιάς στη γραμμή Μαδρίτης–Σεβίλλης· στις 18 Ιανουαρίου είχαν σκοτωθεί 46 άνθρωποι στο Αδαμούθ (El País). Το πρωί της Τρίτης νοσηλεύονταν ακόμη 26 τραυματίες στην Καστίλλη-Λα Μάντσα, οι επτά σε ΜΕΘ (EFE).

Η ανακοίνωση

Ο Πουέντε εμφανίστηκε στις 17:00, με δική του πρωτοβουλία, ενώπιον της Diputación Permanente (eldiario.es). Είναι το όργανο που κρατά τη Βουλή σε λειτουργία όταν αυτή έχει διαλυθεί ή δεν συνεδριάζει (RTVC), και η ακρόαση δεν κατέληγε σε ψηφοφορία (Demócrata). Το PP, το Vox, το PNV και οι Junts, με 35 από τις 69 έδρες του οργάνου, είχαν προαναγγείλει ότι θα ζητήσουν την παραίτησή του (El País). Το ίδιο είχε ζητήσει και η Sumar, κυβερνητικός εταίρος, ως ανάληψη πολιτικής ευθύνης (La Vanguardia).

Την παραίτηση την κράτησε για την τελευταία του παρέμβαση, μετά τις 21:00. Είπε ότι ένας υπουργός Μεταφορών δεν μπορεί να μείνει στη θέση του έπειτα από δύο τόσο σοβαρά δυστυχήματα σε λιγότερο από έναν χρόνο, «είτε έχει άμεση ευθύνη είτε όχι», και επικαλέστηκε τη φράση «η ενοχή δεν μπορεί να πεθάνει ανύπαντρη» (elDiario.es). Πρόσθεσε ότι «την απόφαση για το μέλλον μου την πήρα τα πρώτα λεπτά» μετά την τραγωδία και ότι την είπε πρώτα στην οικογένειά του (RTVE). Δεν θα είναι επικεφαλής της λίστας του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE) στο Βαγιαδολίδ, όπου στην πρώτη ενεργή θέση ανεβαίνει η Ana Redondo (El Norte de Castilla).

Στις 30 Οκτωβρίου έλεγε άλλα: «υποχρέωσή μου τώρα δεν είναι να μιλώ για τη συνέχειά μου». Είχε τότε θέσει τη θέση του στη διάθεση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ (EFE). Ακόμη και το πρωί της Τρίτης υποστήριζε ότι δεν είχε πάρει ούτε είχε παραλείψει καμία πολιτική απόφαση που να συνέβαλε στο δυστύχημα (ElMira). Οι δημοσιογράφοι τον ρώτησαν πότε ενημέρωσε τον Σάντσεθ, και εκείνος απάντησε: «πριν από λίγα λεπτά» (20minutos).

Τι είπε για τις εντολές

Τη γραμμή και την κυκλοφορία τη διαχειρίζεται η κρατική Adif, στην οποία ανήκει και το κέντρο ελέγχου στην Ατότσα της Μαδρίτης. Η Renfe και η Iryo κινούν τους συρμούς τους πάνω σε αυτό το δίκτυο (BOE). Όπως το περιέγραψε ο Πουέντε, όταν έπεσε το αυτόματο σύστημα επιτήρησης LZB, το κέντρο εξουσιοδότησε στις 08:36 το AVE 2080 να συνεχίσει με το εφεδρικό σύστημα BSL και «κανονική πορεία, όχι πορεία με ορατότητα». Το τρένο διάνυσε περίπου 25 χιλιόμετρα με πάνω από 160 χλμ./ώρα και γύρω στις 08:53 χτύπησε από πίσω το ακινητοποιημένο Iryo 6076. Πέντε λεπτά νωρίτερα, στις 08:48, η μηχανοδηγός του Iryo είχε ενημερώσει ότι δεν μπορούσε να ξεκινήσει. «Το κέντρο έλαβε το μήνυμα, αλλά δεν έκανε καμία ενέργεια», είπε ο υπουργός (elDiario.es).

Μίλησε και για δύο συρμούς που δεν είχαν αναφερθεί δημόσια ως τότε. Το Iryo 6011, περίπου 90 χιλιόμετρα μακριά, έλαβε αρχικά εντολή κανονικής πορείας, την οποία διόρθωσε ο ίδιος ο μηχανοδηγός του σε πορεία με ορατότητα. Το AVE 2061 πήρε στις 08:49 τη σωστή οδηγία (Diario de Navarra). Η αφήγησή του άφησε έξω μια λεπτομέρεια από τα ηχητικά αποσπάσματα που είχαν δημοσιοποιηθεί νωρίτερα: το κέντρο είχε πει ρητά στη μηχανοδηγό του Iryo «δεν σας εγκρίνουμε τη διέλευση» του σήματος στάσης (Diario de Navarra). Η Επιτροπή Διερεύνησης Ατυχημάτων (AITAT) δεν έχει καταλήξει σε αιτία· στην πρώτη της σημείωση κάνει λόγο για αλυσίδα βλαβών, οδηγιών και ενεργειών (elDiario.es).

Στη Βουλή, κόμματα επέκριναν τον «στιγματισμό» ενός εργαζομένου πριν ολοκληρωθεί η έρευνα, καθώς και τη διαρροή των ηχητικών. Το συνδικάτο Alferro προσέφυγε στην Εισαγγελία και ζητά να ερευνηθεί, μεταξύ άλλων, πώς απέκτησε ο υπουργός πρόσβαση στις ηχογραφήσεις (El Mundo).

Οι αντιδράσεις

Η Εστέρ Μουνιόθ του PP είπε ότι η παραίτηση ήρθε «116 νεκρούς αργά». Ο Μιγκέλ Τεγιάδο, επίσης του PP, τη χαρακτήρισε αναγκαία αλλά όχι αρκετή (elDiario.es). Οι βουλευτές του Vox αποχώρησαν από την αίθουσα και ο Σαντιάγο Αμπασκάλ ζήτησε να παραιτηθεί ο Σάντσεθ (Europa Press). Η Άντα Κολάου της Sumar χαιρέτισε την «αξιοπρέπεια» της απόφασης. Το EH Bildu δεν είχε ζητήσει παραίτηση, με το επιχείρημα ότι η έρευνα βρίσκεται στην αρχή της (La Vanguardia).

Λίγες ώρες νωρίτερα, το Υπουργικό Συμβούλιο είχε εγκρίνει δύο πακέτα. Το πρώτο δίνει 30 εκατ. ευρώ σε θύματα και οικογένειες, με 72.121 ευρώ για κάθε νεκρό (La Moncloa). Το δεύτερο είναι ένα σχέδιο ασφάλειας: όταν η κυκλοφορία περνά σε εφεδρικό καθεστώς, κάθε απόφαση του κέντρου ελέγχου θα πρέπει να την επικυρώνει και δεύτερος άνθρωπος (La Moncloa). Παράλληλα, το δικαστήριο της Όργκαθ συγκεντρώνει τα δεδομένα κυκλοφορίας για τη δική του έρευνα (El País).

Ο υπουργός φεύγει, αλλά ένα ερώτημα που του έθεσαν έμεινε αναπάντητο. Γιατί, μετά την κλήση των 08:48, κανείς δεν προειδοποίησε το AVE που ερχόταν; Την απάντηση τη χρωστούν τώρα η Adif και οι ερευνητές (Diario de Navarra).