Πέθανε ο Στέφανος Μάνος, φιλελεύθερος υπουργός με βαρύ αποτύπωμα

Τα κόμματα που ίδρυσε δεν πέρασαν ποτέ το κατώφλι της Βουλής: οι Φιλελεύθεροι πήραν 1,62% στις ευρωεκλογές του 1999 και μόλις 0,36% με 20.645 ψήφους στις βουλευτικές του 2000, χωρίς έδρα (Haniotika Nea). Κι όμως ο Στέφανος Μάνος, που έφυγε από τη ζωή το πρωί του Σαββάτου σε ηλικία 86 ετών, άφησε αποτύπωμα που ο κάθε Αθηναίος συναντά καθημερινά, από τις πρώτες άδειες κινητής τηλεφωνίας μέχρι το Μετρό και την Πλάκα (Newsit).

Η είδηση έγινε γνωστή νωρίς το Σάββατο, με τα πρώτα δημοσιεύματα να γράφουν 87 ετών (Dnews). Η πρώτη ρητή δημόσια επιβεβαίωση ήρθε από τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, που τον αποχαιρέτησε «με σεβασμό, θλίψη αλλά και ευγνωμοσύνη» (Zougla, Το Ποντίκι). Στις 15 Αυγούστου ήταν 86 ετών, όχι 87, με βάση τη γέννηση στις 20 Δεκεμβρίου 1939 (Ethnos, SKAI TV). Μέχρι το απόγευμα, συλλυπητήρια είχε εκδώσει και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας (News247).

Πρωτοεξελέγη βουλευτής Β΄ Αθηνών με τη ΝΔ το 1977 και πέρασε από τις κυβερνήσεις Καραμανλή και Ράλλη. Το βαρύ κομμάτι ήρθε στην κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, όπου κράτησε δύο οικονομικά χαρτοφυλάκια, τα Οικονομικά και την Εθνική Οικονομία (CNN Greece). Το 2004 εξελέγη βουλευτής Επικρατείας με το ΠΑΣΟΚ, απόδειξη ότι ο χώρος του δεν χωρούσε εύκολα σε κόμμα.

Ό,τι άφησε στην πόλη

Το πιο απτό κομμάτι της κληρονομιάς του είναι χώροι και μετακινήσεις. Ως υπουργός Εθνικής Οικονομίας «έτρεξε» τον διαγωνισμό των πρώτων αδειών κινητής τηλεφωνίας, με την εμπορική πρεμιέρα να έρχεται στις 29 Ιουνίου 1993 (Το Βήμα). Στο ΥΠΕΧΩΔΕ των αρχών του '90 του αποδίδεται η υπογραφή της σύμβασης για το Μετρό της Αθήνας, το έργο που έγινε βασικό εργαλείο αποσυμφόρησης, έστω με μακρά ουρά καθυστερήσεων και κόστους (Ypodomes). Στην πρώτη κυβερνητική του φάση οι πηγές τον συνδέουν με την ανάπλαση της Πλάκας, την απομάκρυνση νυχτερινών κέντρων και τις πεζοδρομήσεις που έδωσαν ξανά χαρακτήρα γειτονιάς σε μια υποβαθμισμένη συνοικία (Newsbomb). Στη θητεία του αποδίδεται και η απόσυρση παλαιών ρυπογόνων αυτοκινήτων, ένα μέτρο που στόχευε στο νέφος της Αθήνας και στην ανανέωση του στόλου (News247, Iefimerida).

Στη γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου ισχύει μια σημαντική διάκριση: του αποδίδεται η λογική των παραχωρήσεων και η προεργασία, όχι η υπογραφή της σύμβασης, που έγινε στις 3 Ιανουαρίου 1996 από άλλον υπουργό (gefyra.gr, Lifo).

Η γραμμή του, λιγότερο κράτος, αποκρατικοποιήσεις και ιδιωτικά κεφάλαια στις υποδομές, τον έκανε σημείο αναφοράς αλλά και τον απομόνωσε (SKAI). Το 1998 διαγράφηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ επειδή αρνήθηκε να ακολουθήσει την κομματική γραμμή σε ψηφοφορία, και η ιδιωτικοποίηση του ΟΤΕ που προώθησε δεν ολοκληρώθηκε τότε (Iefimerida). Χρόνια αργότερα το έθετε ακόμη πιο ωμά, γράφοντας ότι η χώρα πρέπει «να κατεδαφίσουμε την κεντρική εξουσία» και να περάσει αρμοδιότητες και φορολογικές εξουσίες στην αυτοδιοίκηση (Liberal). Δεν ήταν τυχαίο που τον ακολούθησε το προσωνύμιο «Μάνος ή Μόνος».

Το ανθεκτικότερο κληροδότημα του Μάνου είναι η ίδια η πόλη. Κάθε φορά που ένας Αθηναίος περπατά στην Πλάκα ή μπαίνει στο Μετρό, χρησιμοποιεί υποδομές που εκείνος βοήθησε να δρομολογηθούν, ανεξάρτητα από το αν τον ψήφισε ποτέ. Το αν αυτή η φιλελεύθερη γραμμή ήταν τελικά κέρδος ή απώλεια για τη χώρα, συζητιέται ακόμη.