Πλάκα: Πώς η έρευνα συνέδεσε σωλήνα και έκρηξη

Λίγο μετά τις 2 τα ξημερώματα της 25ης Σεπτεμβρίου, κάμερες κατέγραψαν τρεις άνδρες έξω από πολυκατοικία της οδού Λυσικράτους, στην Πλάκα. Στα καρέ δύο μπαίνουν στο κτίριο και λίγα λεπτά αργότερα η ομάδα φεύγει κρατώντας ένα κομμάτι σωλήνα. Περίπου πεντέμισι ώρες μετά, το κτίριο εξερράγη και κατέρρευσε, σκοτώνοντας ένα ηλικιωμένο ζευγάρι και τέσσερις Αμερικανούς τουρίστες (ΕΡΤ, CNN Greece). Οι τρεις, δύο Έλληνες 37 και 55 ετών και ένας 34χρονος υπήκοος Αλβανίας, συνελήφθησαν στις 29 Οκτωβρίου (To Brief). Το κομμάτι που έδεσε την ιστορία είναι τεχνικό: σύμφωνα με την ΕΡΤ, το πόρισμα του ΕΜΠ εντοπίζει τη διαρροή δίπλα στον μετρητή αερίου του ισογείου, ενώ η έκρηξη έγινε ψηλότερα.

Τι δείχνουν οι εικόνες και τι όχι

Τα βίντεο που δημοσιοποιήθηκαν δείχνουν την είσοδο στο κλιμακοστάσιο, την αποχώρηση με τον σωλήνα και, σε επόμενο στιγμιότυπο, τον σωλήνα φορτωμένο σε καρότσι (ΕΡΤ). Την κοπή καθαυτή, τη στιγμή που ο σωλήνας σπάει και το αέριο αρχίζει να βγαίνει, οι κάμερες δεν τη δείχνουν. Αυτό το κενό καλύπτουν, κατά την Πυροσβεστική, τα υπόλοιπα στοιχεία της έρευνας.

Η επίσημη ενημέρωση της 30ής Οκτωβρίου απαριθμεί τι χρησιμοποίησε η ανακριτική υπηρεσία της Πυροσβεστικής (ΔΑΕΕ) σε 34 ημέρες δουλειάς υπό εισαγγελική εποπτεία: ανασύσταση του χώρου, ανάλυση οπτικοακουστικού υλικού, στοιχεία από άρση του απορρήτου των επικοινωνιών, πειστήρια, δικαστικούς πραγματογνώμονες και το Εργαστήριο Μεταλλουργίας του ΕΜΠ (Πυροσβεστική). Η διατύπωσή της είναι προσεκτική: οι τρεις «φέρονται» να προκάλεσαν φθορά στις σωληνώσεις επιχειρώντας να αφαιρέσουν χαλκό, και έτσι τη διαρροή (Πυροσβεστική). Η ανακοίνωση δεν δίνει μετρήσεις ούτε το σημείο της διαρροής· αυτά προέρχονται από ρεπορτάζ που επικαλούνται την έρευνα.

Από το ισόγειο στον δεύτερο όροφο

Το κρίσιμο εύρημα αφορά τον τρόπο που έσπασε ο σωλήνας. Κατά την τεχνική εκτίμηση που μεταφέρει η Καθημερινή, ο σωλήνας έσπασε από εφελκυσμό, δηλαδή από τράβηγμα, και όχι από την ίδια την έκρηξη (Καθημερινή). Η διάκριση μετράει: ένας σωλήνας που σκίζεται από το ωστικό κύμα είναι συνέπεια της καταστροφής, ενώ ένας σωλήνας που ξεριζώθηκε με δύναμη είναι η αιτία της.

Η ανακριτική εκδοχή χωρίζει το γεγονός σε δύο στάδια. Το αέριο ξέφυγε στο ισόγειο, ανέβηκε και συσσωρεύτηκε στον δεύτερο όροφο, όπου αναφλέχθηκε από τον σπινθήρα ενός διακόπτη (ΕΡΤ). Αυτό εξηγεί γιατί τα πρώτα ρεπορτάζ, στις 26 Σεπτεμβρίου, έψαχναν την αιτία στον δεύτερο όροφο: εκεί φαίνονταν οι μεγαλύτερες ζημιές (in.gr). Το σημείο της έκρηξης δεν ήταν το σημείο της διαρροής.

Η ίδια χρονολογία φωτίζει και το ερώτημα των προειδοποιήσεων. Ανώνυμος κάτοικος είχε υποστηρίξει ότι υπήρξαν κλήσεις για οσμή αερίου «τις τελευταίες εβδομάδες» (Τα Νέα), ενώ ο αρχιπύραρχος Βασίλης Βαθρακογιάννης είχε δηλώσει ότι η Πυροσβεστική δεν είχε λάβει προγενέστερη καταγγελία (Πυροσβεστική). Μια διαρροή που κατά την έρευνα άνοιξε στις 2 τα ξημερώματα δεν μπορεί να εξηγήσει οσμή εβδομάδες νωρίτερα.

Οι κατηγορίες και οι πρώτες εκδοχές

Οι τρεις διώκονται για εμπρησμό και έκρηξη από πρόθεση με αποτέλεσμα θάνατο, για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο κατά συρροή και συναυτουργία, και για επικίνδυνη σωματική βλάβη (ΕΡΤ, Έθνος). Ο ενδεχόμενος δόλος δεν σημαίνει ότι ήθελαν τους θανάτους· σημαίνει ότι η κατηγορία τούς αποδίδει πως ήξεραν ότι μπορούσαν να συμβούν και το αποδέχθηκαν.

Εκεί ακριβώς στοχεύουν οι πρώτες τους εκδοχές. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο ένας από τους δύο Έλληνες παραδέχεται ότι μπήκε στο κτίριο αλλά αρνείται ότι έσπασε τον σωλήνα, λέγοντας ότι του τον έδωσε ο Αλβανός συγκατηγορούμενος· εκείνος φέρεται να αρνείται ότι ήξερε από πού προερχόταν, και ο τρίτος ότι περίμενε έξω και δεν ξέρει τι έγινε μέσα (Newsit, Δημοκρατία). Δεν έχει γίνει σαφές ποιος από τους δύο Έλληνες είπε τι.

Ανοιχτό μένει και ένα δεύτερο ερώτημα, γύρω από τον ίδιο μετρητή. Η Enaon EDA, που διαχειρίζεται το δίκτυο, ορίζει ως δική της ευθύνη το δίκτυο έως τους μετρητές και την εσωτερική εγκατάσταση ως ευθύνη του καταναλωτή (Enaon EDA). Ο Γιώργος Καραπάνος, δικηγόρος των οικογενειών των τεσσάρων Αμερικανών, ρώτησε δημόσια αν ο φορέας επέτρεψε να μπει ο μετρητής σε θέση όπου η διαρροή δεν μπορούσε να εκτονωθεί, και είπε ότι οι οικογένειες θα μελετήσουν τη δικογραφία πριν ζητήσουν διερεύνηση άλλων ευθυνών (ΕφΣυν). Για ύποπτη οσμή αερίου, η Enaon διατηρεί 24ωρη γραμμή άμεσης επέμβασης στο 800 1187 878 (Enaon EDA).

Οι τρεις θα απολογηθούν στην ανακρίτρια τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, γύρω στις 12:00 (Έθνος). Οι κάμερες έδειξαν ποιοι βγήκαν με τον σωλήνα· στην απολογία θα κριθεί ποιος τον τράβηξε και αν ήξερε ότι μέσα του περνούσε αέριο.