Πλεόνασμα 5,8 δισ., καθαρή υπέρβαση στόχου 302 εκατ.

Στις 25 Αυγούστου το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε ότι ο κρατικός προϋπολογισμός έβγαλε στο επτάμηνο πρωτογενές πλεόνασμα (έσοδα μείον δαπάνες, πριν μετρήσουμε τους τόκους του χρέους) 5,77 δισ. ευρώ, κατά 1,353 δισ. πάνω από τον στόχο (ΥΠΕΘΟΟ, Capital). Αν όμως το διαβάσεις σαν λογαριασμό τράπεζας, αφαιρώντας ό,τι μπήκε έκτακτα ή προσωρινά, η πραγματική υπέρβαση του στόχου συρρικνώνεται στα 302 εκατ. ευρώ.

Από πού προκύπτει η διαφορά; Δύο ποσά είναι πληρωμές που απλώς θα γίνουν αργότερα: 510 εκατ. επενδυτικών δαπανών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που μετατέθηκαν χρονικά, και 406 εκατ. μεταβιβάσεων προς φορείς που ανήκουν ήδη στο Δημόσιο, δηλαδή χρήματα που μετακινούνται μέσα στην ίδια τσέπη. Πρόσθεσε 135 εκατ. από τη δεύτερη δόση για την άδεια του καζίνο στο Ελληνικό, ένα έκτακτο έσοδο που λογιστικά μοιράζεται σε όλα τα έτη της παραχώρησης, και από τα 1,353 δισ. μένουν 302 (ERTNews, BusinessDaily).

Πιο σημαντική είναι η σύνθεση των εσόδων. Καθαρισμένα από τα έκτακτα (τον ΦΠΑ της Εγνατίας και το καζίνο), τα φορολογικά έσοδα ήρθαν 990 εκατ. πάνω από τον στόχο (Naftemporiki, Newsit). Και εδώ κρύβεται η ουσία: τα 739 εκατ. ήρθαν από τον ΦΠΑ και τα 346 εκατ. από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, ενώ ο εταιρικός φόρος πρόσθεσε μόλις 20 εκατ. και οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης στα καύσιμα, το αλκοόλ και τον καπνό υστέρησαν κατά 224 εκατ. (Dnews).

Η σύνθεση αυτή λέει ποιος κρατά όρθιο το πλεόνασμα. Ο ΦΠΑ πληρώνεται σε κάθε αγορά στο ράφι και ανεβαίνει είτε όταν αγοράζουμε περισσότερα είτε όταν τα ίδια πράγματα ακριβαίνουν (OT). Ο φόρος στα φυσικά πρόσωπα βαραίνει μισθωτούς, συνταξιούχους και ελεύθερους επαγγελματίες. Με άλλα λόγια, η υπεραπόδοση στηρίζεται στην κατανάλωση και στο δηλωμένο εισόδημα των νοικοκυριών, όχι σε κύμα εταιρικών κερδών. Την ίδια στιγμή, η Eurostat κατέγραψε στο α΄ τρίμηνο πτώση 2,5% στο διαθέσιμο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών σε τριμηνιαία βάση, ενώ το ποσοστό αποταμίευσης υποχώρησε 3,7 μονάδες (Eurostat). Τα ταμεία, δηλαδή, γεμίζουν από τσέπες που δεν έχουν άνεση.

Από πού ήρθε η πτώση του χρέους

Το χρέος μειώνεται όσο το κράτος βγάζει πλεονάσματα, και εκεί η Ελλάδα έχει κάνει εντυπωσιακή διαδρομή: από περίπου 209% του ΑΕΠ το 2020 σε 146% το 2025, με πρόβλεψη κοντά στο 125% ως το 2029 (Fortune Greece, Eurostat). Αυτή η αποκλιμάκωση επιτρέπει στο Δημόσιο να δανείζεται φθηνότερα και να σχεδιάζει πρόωρη αποπληρωμή 13 δισ. ευρώ μέσα στο 2026 (To Brief).

Σύμφωνα με αναδημοσιεύσεις ανάλυσης της Fitch, τη γρήγορη μείωση την έκανε κυρίως η ανάπτυξη, μαζί με τον πληθωρισμό και τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης (το RRF, το ευρωπαϊκό ταμείο με επιχορηγήσεις και δάνεια για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις) (Mononews, Liberal). Όλα αυτά όμως εξασθενούν. Η Κομισιόν βλέπει την ανάπτυξη να πέφτει στο 1,6% ως το 2027, και όσο η ώθηση σβήνει, το βάρος περνά στα ίδια τα πρωτογενή πλεονάσματα (European Commission). Το ΔΝΤ, που προβλέπει μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη μόλις 1,5%, θέτει ως προϋπόθεση πλεονάσματα κοντά στο 2,5%-3% του ΑΕΠ για χρόνια, ώστε το χρέος να πέσει προς το 110% ως το 2031 (ΔΝΤ, BankingNews).

Γι' αυτό τα 302 εκατ. λένε περισσότερα από τα 5,77 δισ. Όταν εξασθενήσουν η ανάπτυξη και οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, ο λογαριασμός του χρέους θα στηρίζεται μόνο στα πρωτογενή πλεονάσματα, και ως τώρα τα βγάζουν τσέπες που δεν έχουν άνεση.