Ο πόλεμος του Ιράν λιγοστεύει τα Patriot της Ευρώπης

Πριν ανοίξει το μέτωπο με το Ιράν, οι ΗΠΑ διέθεταν περίπου 2.330 αναχαιτιστές Patriot, τα ακριβά βλήματα που καταρρίπτουν εισερχόμενους βαλλιστικούς πυραύλους και drones (μη επανδρωμένα αεροσκάφη) πριν πλήξουν πόλεις ή βάσεις. Σήμερα, κατά την εκτίμηση του αμερικανικού ινστιτούτου CSIS, έχουν απομείνει μεταξύ 759 και 827 (CSIS, ABC). Μια πτώση σχεδόν κατά δύο τρίτα μέσα σε λίγους μήνες. Και το ίδιο πεπερασμένο απόθεμα τροφοδοτεί την αεράμυνα της Ευρώπης, της Ουκρανίας και την ελληνική πυροβολαρχία που επιχειρεί αυτή τη στιγμή στη Σαουδική Αραβία.

Η πιο χειροπιαστή ένδειξη ότι ο πόλεμος τραβά αεράμυνα από την Ευρώπη είναι μια μετακίνηση. Δύο συστήματα Patriot έφυγαν τον Μάρτιο από τη Γερμανία για την Τουρκία, μετά τις ιρανικές βαλλιστικές βολές προς τουρκικό έδαφος. Ο στρατηγός Alexus Grynkewich, διοικητής των αμερικανικών και νατοϊκών δυνάμεων στην Ευρώπη, επιβεβαίωσε δημόσια ότι μονάδες αεράμυνας μετακινήθηκαν από την ήπειρο προς τη Μέση Ανατολή (AP). Η Γερμανία αποφάσισε αργότερα να στείλει δική της συστοιχία στην Τουρκία, για να καλύψει την αμερικανική μονάδα που έφυγε (Defense News).

Σε αυτή τη σφιχτή γραμμή προσφοράς, η Ουκρανία είναι το πιο εκτεθειμένο σημείο, και η πίεση δεν άρχισε με το Ιράν: ήδη τον Μάρτιο οι σύμμαχοι είχαν δεσμευτεί για μόλις 37 πυραύλους PAC-3, τη νεότερη έκδοση του αναχαιτιστή, ενώ η αγορά αμερικανικών όπλων με ξένη χρηματοδότηση είχε κολλήσει στην παραγωγή (УНІАН). Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε τον Αύγουστο ότι το Κίεβο παίρνει πλέον λιγότερους πυραύλους από ό,τι το 2025 και διαθέτει περίπου το 1% των αμερικανικών αποθεμάτων, ενώ χρειάζεται το 5% για να «βγάλει τον χειμώνα» (Euronews, Korrespondent). Σε μαζική νυχτερινή επίθεση τον Αύγουστο, ανέφερε ότι αναχαιτίστηκε μόνο ένας από 27 βαλλιστικούς πυραύλους, «γιατί δεν υπάρχουν βλήματα για τα Patriot» (Investigator).

Ενώ το κρίσιμο αναλώσιμο σπανίζει, η Ουάσιγκτον ζητά από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν, όπως το διατύπωσε ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Pete Hegseth, «πρωταρχική ευθύνη» για τη συμβατική τους άμυνα. Ο Hegseth ανακοίνωσε τον Ιούνιο εξάμηνη αναθεώρηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, με τα πρώτα πακέτα επιλογών να αναμένονται έως τις 6 Νοεμβρίου (Breaking Defense, WHBL/Reuters). Είναι το ίδιο μοτίβο πίεσης που είχαμε δει στο φερόμενο ερωτηματολόγιο με το οποίο η Ουάσιγκτον μετρούσε την «αφοσίωση» των συμμάχων στις πολιτικές Τραμπ (To Brief): οι ΗΠΑ ζητούν περισσότερα από την Ευρώπη ακριβώς όταν αδειάζει το ταμείο των αναχαιτιστών.

Οι ανώνυμοι αξιωματούχοι που μίλησαν στο AP περιέγραψαν αποθέματα «πέρα από το κρίσιμο»: οι αμερικανικές δυνάμεις στην Ευρώπη, είπαν, «σίγουρα» δεν έχουν αρκετά Patriot για μια παρατεταμένη βαλλιστική επίθεση, και θα είχαν «πολύ περιορισμένη δυνατότητα» ακόμη και απέναντι σε έναν αδέσποτο ρωσικό πύραυλο (PBS, France 24). Το ΝΑΤΟ και το Πεντάγωνο διαψεύδουν κατηγορηματικά: ο εκπρόσωπος της Συμμαχίας Martin O’Donnell είπε ότι ο ισχυρισμός «απλώς δεν ισχύει», ενώ ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου Sean Parnell τον χαρακτήρισε «ψευδή» (Twin Cities/AP). Το πρόβλημα με τις διαψεύσεις είναι ότι ο πραγματικός αριθμός των αναχαιτιστών είναι απόρρητος: κανείς δεν δημοσιεύει λογιστική αποθεμάτων. Η επίσημη γραμμή διαβεβαιώνει ότι η αποστολή παραμένει εκτελέσιμη, χωρίς όμως τα νούμερα που θα το αποδείκνυαν.

Η πίεση αυτή φτάνει έως εδώ, με συγκεκριμένο μέτωπο. Η ελληνική δύναμη στη Σαουδική Αραβία (ΕΛΔΥΣΑ), μια πυροβολαρχία Patriot στο Γιανμπού, παραμένει ανεπτυγμένη, με την παραμονή της να επανεξετάζεται πλέον κάθε μήνα αντί για ετήσια παράταση (Ναυτεμπορική). Στις 23 με 24 Αυγούστου, μία ακόμη συστοιχία μεταφέρθηκε από την Κάρπαθο στη Σούδα για να θωρακίσει τη βάση μέσα σε κλίμα επιφυλακής (ERT, Το Βήμα). Και μόλις χθες, η ίδια ελληνική δύναμη στο Γιανμπού εκτόξευσε τρία βλήματα κατά drones (To Brief). Κάθε βλήμα που καίγεται εκεί λείπει από την ίδια πεπερασμένη δεξαμενή που καλύπτει και το Αιγαίο, και η αναπλήρωσή του δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Το σκληρό όριο που καμία διάψευση δεν αλλάζει είναι βιομηχανικό. Το στενό σημείο της παραγωγής είναι δύο εξαρτήματα: οι αισθητήρες (seekers), που καθοδηγούν τον πύραυλο στον στόχο, και οι πυραυλοκινητήρες στερεού καυσίμου. Το Πεντάγωνο υπέγραψε συμφωνίες για να επιταχύνει και τα δύο (Aviation Week), όμως η αμερικανική παραγωγή κινείται φέτος γύρω στα 600 βλήματα, με τον στόχο των 2.000 ετησίως να τοποθετείται στο 2030 (PBS). Οι αισθητήρες και οι κινητήρες δεν αναπληρώνονται στον ρυθμό που καταναλώνονται. Το χρήμα κινείται πιο γρήγορα από τα βλήματα, και αυτή η διαφορά ταχύτητας εξηγεί γιατί η άμυνα της Ευρώπης, της Ουκρανίας και των ελληνικών νησιών θα γίνεται πιο επιλεκτική τον επόμενο χειμώνα.