Ποντάρισμα στην πτώση του πετρελαίου πριν από ανάρτηση Τραμπ

Στις 6:49 το πρωί της 23ης Μαρτίου, ώρα Νέας Υόρκης, μια μεγάλη ροή συναλλαγών στοιχημάτισε ότι η τιμή του πετρελαίου θα πέσει (Reuters μέσω AsiaOne). Στις 7:05 ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι αναβάλλει τα πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, και οι τιμές βούτηξαν (αρχείο αναρτήσεων). Στις 13 Οκτωβρίου, δημοσίευμα του Bloomberg απέδωσε σε στέλεχος της αμερικανικής εποπτικής αρχής αίτημα να αποσυρθεί η ανάλυση που έθετε ζήτημα χρήσης εμπιστευτικής πληροφόρησης (Daily Caller). Η γερουσιάστρια Ελίζαμπεθ Γουόρεν ζητά ήδη εξηγήσεις από την ηγεσία της αρχής (δήλωση Γουόρεν).

Τι έγινε σε εκείνο το δεκαπεντάλεπτο; Μεταξύ 6:49 και 6:50 άλλαξαν χέρια περίπου 5.100 συμβόλαια Brent και WTI (τα δύο βασικά διεθνή σημεία αναφοράς για την τιμή του αργού). Η ονομαστική τους αξία έφτανε γύρω στα 500 εκατ. δολάρια, με κυρίαρχη κατεύθυνση την πτώση, όπως υπολόγισε η Reuters σε στοιχεία LSEG (Reuters μέσω AsiaOne). Η ανάρτηση του Τραμπ για πενθήμερη αναβολή δημοσιεύθηκε στις 7:05, διαγράφηκε και ανέβηκε ξανά διορθωμένη στις 7:23 (American Presidency Project). Στο κλείσιμο της ημέρας το Brent βρισκόταν λίγο κάτω από τα 100 δολάρια και το WTI στα 88, με απώλειες περίπου 11% και 10% αντίστοιχα (CNBC).

Το μισό δισεκατομμύριο δεν είναι κέρδος. Είναι η συνολική αξία των συμβολαίων, δηλαδή συμφωνιών αγοράς ή πώλησης πετρελαίου σε μελλοντική ημερομηνία, και όχι χρήματα που μπήκαν σε κάποια τσέπη. Τη ροή την κάνει ύποπτη ο χρονισμός της. Σύγκριση που αποδίδεται στο Bloomberg δίνει, σε παράθυρο δύο λεπτών γύρω από εκείνη τη ροή, όγκο 8,5 φορές μεγαλύτερο από το αντίστοιχο δίλεπτο της προηγούμενης εβδομάδας (Truthout). Υπάρχουν όμως και αθώες εξηγήσεις που μόνο ο έλεγχος των λογαριασμών μπορεί να αποκλείσει, όπως η αντιστάθμιση κινδύνου ή η ρευστοποίηση θέσεων σε μια αγορά που ήταν ήδη ταραγμένη από τον πόλεμο.

Τι ζητήθηκε να αποσυρθεί

Η αρχή που εξέτασε τις συναλλαγές είναι η CFTC, η ομοσπονδιακή αρχή που εποπτεύει τα χρηματιστηριακά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης. Σύμφωνα με το Bloomberg, αναλυτές της Διεύθυνσης Εποπτείας Αγορών της εξέτασαν τον χρονισμό και τους traders. Στη συνέχεια διαβίβασαν ανάλυση στη Διεύθυνση Επιβολής, για να κρίνει εκείνη αν χρειάζεται πλήρης έρευνα. Κατά το ίδιο δημοσίευμα, ο Μελ Γκιουνεβαρντένα ζήτησε έπειτα από προϊστάμενο να αποσύρει την παραπομπή, και δεν απάντησε όταν του ζητήθηκε σχόλιο (Bloomberg). Ο Γκιουνεβαρντένα είναι ανώτερος σύμβουλος αγορών του προέδρου της Επιτροπής Μάικλ Σέλιγκ, όπως επιβεβαιώνει η ίδια η CFTC (CFTC).

Ως εδώ μιλά η καταγγελία· τα όριά της είναι εξίσου σημαντικά. Το ρεπορτάζ στηρίζεται σε ανώνυμες πηγές και δεν δίνει ημερομηνία ή κείμενο της εντολής. Δεν δείχνει επίσης ότι ο σύμβουλος ενήργησε κατ' εντολή του Σέλιγκ ή του Τραμπ.

Η παραπομπή, άλλωστε, δεν είναι το ίδιο πράγμα με την έρευνα. Είναι εσωτερικό σημείωμα που μεταφέρει ευρήματα προς αξιολόγηση και δεν αποτελεί κατηγορία. Η Διεύθυνση Επιβολής μπορεί να διεξάγει έρευνες με δική της πρωτοβουλία (eCFR, §11.2). Ανώνυμος αξιωματούχος της CFTC είπε στο Bloomberg ότι η εξέταση συνεχίζεται για συναλλαγές Μαρτίου και Απριλίου, με έμφαση στην 23η Μαρτίου. Πρόσθεσε ότι επεκτάθηκε από τις ΗΠΑ σε διεθνείς αγορές, σε δικαιώματα προαίρεσης και σε συναλλαγές απευθείας μεταξύ μερών, εκτός οργανωμένης αγοράς (Bloomberg).

Επωνύμως η αρχή δεν λέει τίποτα· ο εκπρόσωπός της Ζακ Φούλτον δήλωσε ότι η CFTC δεν επιβεβαιώνει ούτε διαψεύδει έρευνες (Daily Caller). Άρα η απόσυρση δεν σημαίνει ότι ο έλεγχος σταμάτησε. Αν όμως η ανάλυση αποσύρθηκε πριν αξιολογηθεί, μπορεί να καθυστέρησε ή να περιόρισε τον έλεγχο, και αυτό σήμερα δεν μπορεί να το ελέγξει κανείς έξω από την αρχή.

Τον Μάιο, πέντε γερουσιαστές ζήτησαν δημόσια ενημέρωση και αναγνώρισαν ρητά ότι οι συναλλαγές ίσως ήταν νόμιμες (επιστολή γερουσιαστών). Ο νόμος δεν τιμωρεί τον καλό χρονισμό. Απαγορεύει σε ομοσπονδιακό υπάλληλο να αξιοποιήσει για προσωπικό όφελος μη δημόσια πληροφορία που έμαθε λόγω της θέσης του. Απαγορεύει επίσης να τη δώσει σε τρίτο που τη χρησιμοποιεί γνωρίζοντας από πού προέρχεται (Commodity Exchange Act). Για να στηθεί κατηγορία, πρέπει να αποδειχθεί ποιος ήξερε την απόφαση του Τραμπ, σε ποιον την πέρασε και ποιοι λογαριασμοί έδωσαν τις εντολές.

Για την ελληνική αντλία, δεν έχει τεκμηριωθεί ότι εκείνη η ενδοημερήσια βουτιά μεταφράστηκε σε φθηνότερα καύσιμα. Η ανάρτηση μείωσε την πιθανότητα κλιμάκωσης, ενώ η ΙΕΑ κατέγραψε ότι η διαταραχή στην προσφορά συνεχίστηκε τον Μάρτιο (IEA). Ό,τι πληρώνει σήμερα ο καταναλωτής εξαρτάται από άλλους παράγοντες, ανάμεσά τους και τα μέτρα για τα καύσιμα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση (To Brief). Το διακύβευμα της υπόθεσης βρίσκεται αλλού. Αν κάποιοι πόνταραν στην τιμή του Brent γνωρίζοντας εκ των προτέρων την απόφαση, τη ζημιά την πλήρωσαν όσοι αγόραζαν από την άλλη πλευρά εκείνο το λεπτό.

Δύο πράγματα μένουν άγνωστα, και αυτά κρίνουν την υπόθεση: ποιοι έδωσαν τις εντολές των 6:49 και αν τελικά βγήκαν κερδισμένοι. Καμία δημόσια ανάλυση δεν κατονομάζει επενδυτή ούτε δείχνει πραγματοποιημένο κέρδος. Την ταυτότητα των traders, πάντως, την εξέτασαν ήδη οι αναλυτές της ίδιας της CFTC. Την απάντηση τη χρωστά ο Μάικλ Σέλιγκ, πρώτα στη Γερουσία που τη ζητά εδώ και μήνες.