Πρόστιμο 120.000 ευρώ στη Hellenic Train για ατεκμηρίωτα καθίσματα

Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), ο ανεξάρτητος επόπτης που ελέγχει αν τρέχουν με ασφάλεια τα τρένα, επέβαλε πρόστιμο 120.000 ευρώ στη Hellenic Train για τον τρόπο που συντήρησε και τεκμηρίωσε τα καθίσματα του επιβατικού της στόλου (in.gr). Τρία χρόνια μετά τα Τέμπη, η εποπτεία μπήκε στα βαγόνια αφού οι εργασίες είχαν ήδη γίνει.

Χρειάζεται μια ακριβής διάκριση. Η ΡΑΣ δεν απέδειξε ότι τα καθίσματα ήταν εύφλεκτα. Διαπίστωσε ότι η Hellenic Train δεν μπόρεσε να αποδείξει, με πλήρη χαρτιά, ούτε ότι τα υλικά στα καθίσματα πληρούσαν τις προδιαγραφές πυροπροστασίας ούτε ποιο υλικό μπήκε σε ποιο συγκεκριμένο όχημα. Το πρώτο θα ήταν απόδειξη αποτυχίας. Το δεύτερο είναι κενό απόδειξης. Και ο έλεγχος αφορούσε πυρκαγιά σε κανονική λειτουργία, όχι τη φωτιά μετά τη σύγκρουση στα Τέμπη, δηλαδή μιλάμε για ζήτημα ξεχωριστό από την ποινική υπόθεση της τραγωδίας.

Τι ακριβώς δεν κούμπωσε

Η ΡΑΣ εξέτασε τέσσερις συμβάσεις της περιόδου 2021-2023 με δύο ιδιώτες αναδόχους για επισκευές καθισμάτων. Μέσα από αυτές αντικαταστάθηκε αφρώδες υλικό και εσωτερικό αντιπυρικό φράγμα σε 5.200 πλήρεις έδρες και σε 200 πλάτες καθισμάτων, συν εκατοντάδες ακόμη εξαρτήματα (To Vima). Για δύο κρίσιμα από αυτά τα υλικά, το αφρώδες και το αντιπυρικό φράγμα, η εταιρεία δεν προσκόμισε πιστοποιητικά πυροπροστασίας. Τα χαρτιά που έδειξε κάλυπταν κυρίως το ύφασμα, μαζί με ένα μόνο αναθεωρημένο πιστοποιητικό δοκιμών ευφλεκτότητας (Ethnos).

Αυτό ζητά στην πράξη η ιχνηλασιμότητα: μια καθαρή αλυσίδα «υλικό, εργασία, συγκεκριμένο βαγόνι». Ποιο υλικό μπήκε, πότε, από ποιον, με ποια δοκιμή και σε ποια επιβατάμαξα. Η Hellenic Train, κατά τη ΡΑΣ, δεν μπορούσε να δείξει αυτή τη σύνδεση. Γι' αυτό και η Αρχή χώρισε την ποινή σε δύο σκέλη: 100.000 ευρώ για παραβάσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου συντήρησης οχημάτων και 20.000 ευρώ για παραβιάσεις τεσσάρων εσωτερικών διαδικασιών της ίδιας της εταιρείας, όπως η αξιολόγηση προμηθευτών και ο τεχνικός φάκελος συντήρησης (in.gr, Zougla).

Η Hellenic Train ανέθεσε τις εργασίες σε ιδιώτες αναδόχους, αλλά αυτό δεν μετέφερε την ευθύνη μαζί τους. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο (ο Κανονισμός 2019/779) ορίζει ότι κάθε όχημα έχει έναν υπεύθυνο φορέα συντήρησης, ο οποίος παραμένει υπόλογος για την ασφαλή κατάσταση του τρένου ακόμη κι όταν αναθέτει τη δουλειά σε τρίτους (EUR-Lex 2019/779). Ο εργολάβος βιδώνει το κάθισμα· την αλυσίδα τεκμηρίωσης την κρατά ο φορέας που βγάζει το τρένο στη γραμμή (ERA). Γι' αυτό το πρόστιμο έπεσε στη Hellenic Train, όχι στους αναδόχους, και γι' αυτό η Αρχή τής ζητά πλέον να ενημερώνει για κάθε εξωτερική ανάθεση και να αποδεικνύει τη συμμόρφωση των προμηθευτών της.

Τι πρέπει να διορθωθεί τώρα

Η ΡΑΣ δεν ζητά απλώς να πληρωθεί το πρόστιμο. Δίνει προθεσμία ενός μήνα για έκθεση προόδου και σχέδιο δράσης πυρασφάλειας, και τριών μηνών για την ολοκλήρωση των τρεχουσών δράσεων, σύμφωνα με σύσταση του κρατικού οργανισμού διερεύνησης σιδηροδρομικών ατυχημάτων (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) (in.gr). Στα άμεσα μέτρα μπαίνουν απομάκρυνση μη κρίσιμων εύφλεκτων υλικών, πυροσβεστήρες και συχνότερες επιθεωρήσεις· στα μεσοπρόθεσμα, αντικατάσταση καθισμάτων με νέα σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρότυπο πυροπροστασίας για συρμούς, το EN 45545 (Enikos). Για τον επιβάτη, αυτό σημαίνει πιθανές ακινητοποιήσεις συρμών για ελέγχους και τεκμηρίωση ανά βαγόνι.

Το πρόστιμο εντάσσεται σε μια αλυσίδα κυρώσεων. Στα τέλη Ιουλίου η ΡΑΣ είχε επιβάλει άλλα 300.000 ευρώ σε ΟΣΕ και Hellenic Train για το περιστατικό της Δουκίσσης Πλακεντίας (Athens Transport), μια κύρωση που είχε συμπέσει με την ανάληψη ρόλου τεχνικού διαχειριστή του ΟΣΕ από τη γερμανική Deutsche Bahn (To Brief).

Υπάρχει όμως ένα όριο που φωτίζει τι μπορεί πραγματικά να κάνει η εποπτεία. Στις 15 Ιανουαρίου 2026 η ΡΑΣ είχε ήδη επιβάλει στη Hellenic Train 120.000 ευρώ, κατά το Ethnos το ανώτατο ποσό που επιτρέπει ο νόμος, για την ίδια την τραγωδία των Τεμπών (Ethnos). Επτά μήνες μετά, το βαρύτερο εργαλείο του επόπτη πέφτει ξανά στο ίδιο ταβάνι, τρία χρόνια μετά τα Τέμπη, για μια εταιρεία που ακόμη δεν μπορούσε να πει ποιο υλικό έβαλε σε ποιο κάθισμα.