Οι πύραυλοι Patriot μεταφέρθηκαν από την Κάρπαθο στη Σούδα

Οι πύραυλοι Patriot που φύλαγαν την Κάρπαθο δεν βρίσκονται πια εκεί. Τα ξημερώματα της Κυριακής 23 Αυγούστου, η πυροβολαρχία αναχώρησε από το λιμάνι του νησιού με αρματαγωγό και μεταφέρθηκε στη Σούδα της Κρήτης (CNN Greece, News247, Neakriti). Η συστοιχία Patriot δεν είναι μερικοί πύραυλοι, αλλά ένα ολόκληρο κινητό σύστημα αεράμυνας: ραντάρ που εντοπίζει την απειλή, κέντρο ελέγχου, εκτοξευτές και αναχαιτιστές που πιάνουν αεροσκάφη, πυραύλους και drones, μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Τέσσερις μέρες νωρίτερα, στις 19 Αυγούστου, η ίδια μετακίνηση περιγραφόταν ακόμη ως σενάριο «υπό εξέταση» (The Press Room, Daily Post), πιθανότητα που άνοιξε μετά τις πληροφορίες για ιρανικές απειλές σε αμερικανικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη (To Brief). Είναι το ένα από τρία ανοιχτά μέτωπα της ελληνικής αεράμυνας: μια δεύτερη πυροβολαρχία παραμένει στη Σαουδική Αραβία, με το μέλλον της υπό συζήτηση, ενώ η πληροφορία για στρατιωτική βάση drones στα Μαρίτσα της Ρόδου δεν έχει επιβεβαιωθεί από δεύτερη ανεξάρτητη πηγή. Η Ελλάδα διαθέτει μετρημένες τέτοιες συστοιχίες, και το πού τις στήνει δείχνει τι θεωρεί πρώτο στόχο προς προστασία και τι αφήνει πιο εκτεθειμένο.

Γιατί προτεραιότητα η Σούδα

Η Σούδα δεν είναι ένα απλό λιμάνι. Η εγκατάσταση ναυτικής υποστήριξης του αμερικανικού Ναυτικού εκεί (NSA Souda Bay) στηρίζει αμερικανικές, συμμαχικές και εταιρικές δυνάμεις σε τρία θέατρα επιχειρήσεων, την Ευρώπη, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, με ανεφοδιασμό, πυρομαχικά και επισκευές μέσω του νατοϊκού προβλήτα στο Μαράθι (U.S. 6th Fleet). Σύμφωνα με το Stars and Stripes, είναι η μόνη βάση στην Ευρώπη που μπορεί να δεχτεί αμερικανικό αεροπλανοφόρο δεμένο στην προβλήτα (Stars and Stripes). Μια επιτυχής προσβολή εκεί θα είχε δυσανάλογο αντίκτυπο, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για όλη τη νατοϊκή εφοδιαστική στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η αφορμή ήρθε από τους Financial Times, που, επικαλούμενοι δύο πρόσωπα κοντά στο ιρανικό καθεστώς, έγραψαν ότι η Τεχεράνη εξέτασε πλήγματα σε αμερικανικούς στόχους στην Ευρώπη σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης με τις ΗΠΑ (Financial Times). Οι δημόσια κατονομασμένες περιπτώσεις πάντως είναι η Βουλγαρία και η Κύπρος, όχι η Σούδα, και το ΝΑΤΟ μίλησε γενικά για ετοιμότητα χωρίς να επιβεβαιώσει συγκεκριμένη ιρανική λίστα στόχων (Al Jazeera). Η μεταφορά δείχνει προληπτική ιεράρχηση ενός στόχου υψηλής αξίας, όχι τεκμηριωμένο ιρανικό σχέδιο κατά της Κρήτης.

Τι μένει πίσω

Η Κάρπαθος ήταν προωθημένο σημείο κάλυψης του νοτιοανατολικού Αιγαίου. Δεν εντοπίστηκε δημόσια επώνυμη ανακοίνωση για ισοδύναμο επίγειο αντικαταστάτη στο νησί μετά την αναχώρηση της συστοιχίας. Τα τέσσερα ελληνικά μαχητικά F-16 και η φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς», με το σύστημα «Κένταυρος» κατά μη επανδρωμένων αεροσκαφών, βρίσκονται στην Κύπρο, σε άλλο θέατρο, και προσφέρουν παρουσία και αναχαίτιση, όχι μόνιμη αντιβαλλιστική ομπρέλα πάνω από την Κάρπαθο (ERTNews). Η Ελλάδα δεν φαίνεται να μπορεί να θωρακίσει ταυτόχρονα Κρήτη και νοτιοανατολικό Αιγαίο στο ίδιο επίπεδο (Dimokratiki). Ανοιχτές πηγές μετρούν έξι ελληνικές πυροβολαρχίες Patriot συνολικά, με τη μία ήδη εκτός συνόρων, στη Σαουδική Αραβία (Defence Review, Parapolitika). Έξι ασπίδες για πολλά μέτωπα.

Καμία επώνυμη κυβερνητική θέση δεν έχει απαντήσει για τη διάρκεια, την αποστολή, το κόστος και το τι μένει ακάλυπτο· τα στοιχεία αποδίδονται σε ανώνυμες «πηγές του υπουργείου Εθνικής Άμυνας» (ΥΠΕΘΑ). Πώς λειτουργεί η αλυσίδα εντολής το είχε δείξει τον Μάιο ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας (ΓΕΑ), αντιπτέραρχος Δημοσθένης Γρηγοριάδης: «αν μου δοθεί κάποια τέτοια εντολή εγώ είμαι εκτελεστικό όργανο, δεν παίρνω τέτοιου είδους αποφάσεις» (Newsit). Το ΓΕΑ εκτελεί· την πολιτική απόφαση την παίρνει η κυβέρνηση.

Χωριστό, και ανοιχτό, παραμένει το κεφάλαιο της Σαουδικής Αραβίας. Η ελληνική πυροβολαρχία εκεί (ΕΛΔΥΣΑ, η Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας) βρίσκεται στο βασίλειο από το 2021, και η παραμονή της επανεξετάζεται πλέον μήνα με τον μήνα, όχι ετησίως (Καθημερινή). Το υπουργείο επεξεργάζεται δύο σενάρια, επιστροφή ή σύντομη παράταση, με το θέμα να οδεύει προς το ΚΥΣΕΑ, το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας, χωρίς δημοσιοποιημένη τελική απόφαση (Naftemporiki, Το Βήμα). Πρόκειται για δύο διαφορετικές αποφάσεις: η μία εκτελέστηκε, η άλλη εκκρεμεί.

Η κυβέρνηση έδειξε τι θέλει να προστατεύσει πρώτο. Δεν έχει ανακοινώσει επώνυμα τι καλύπτει πλέον την Κάρπαθο.