Ρόδος: βρέθηκε ο νοροϊός, όχι η διαδρομή του

Τον φετινό Αύγουστο το νοσοκομείο της Ρόδου δέχτηκε 851 προσελεύσεις για γαστρεντερίτιδα, όταν τον περσινό είχαν καταγραφεί 201, δηλαδή πάνω από τετραπλάσια κίνηση (Δημοκρατική). Τώρα γιατροί του νησιού λένε ότι εξετάσεις ασθενών δείχνουν νοροϊό. Εκτιμούν επίσης ότι η έξαρση, που φτάνει τα περίπου 1.800 καταγεγραμμένα περιστατικά από τα μέσα Ιουλίου, υποχωρεί (Καθημερινή). Ο ιός έχει πια όνομα, αλλά το πώς έφτασε σε τόσους ανθρώπους παραμένει άγνωστο.

Η έξαρση έγινε ορατή στα τέλη Αυγούστου. Τότε μετρήθηκαν 298 προσελεύσεις μέσα στις πρώτες είκοσι μέρες του μήνα και ο ΕΟΔΥ ζήτησε δειγματοληψίες σε γεωτρήσεις, πηγές και δεξαμενές (To Brief). Το νερό ήταν ο πρώτος ύποπτος. Για ένα τουριστικό νησί ήταν και ο πιο ανησυχητικός, γιατί αν φταίει το δίκτυο, εκτίθεται όποιος ανοίγει βρύση.

Τι αποδεικνύει ένα θετικό τεστ

Η πιο συγκεκριμένη εργαστηριακή πληροφορία που έχει δημοσιευτεί αφορά λίγα δείγματα. Δύο δείγματα κοπράνων της 1ης Σεπτεμβρίου βγήκαν θετικά για νοροϊό με PCR, μια εξέταση που αναζητά το γενετικό υλικό του ιού. Το αναφέρει η Δημοκρατική, που επικαλείται έγγραφο του ΕΟΔΥ, και κατά το ίδιο έγγραφο τα δύο αυτά δείγματα δεν αντιπροσωπεύουν κατ' ανάγκη τα περιστατικά του Αυγούστου (Δημοκρατική). Τα περίπου 1.800 είναι άνθρωποι που καταγράφηκαν με συμπτώματα. Ο νοροϊός είναι πλέον η πιθανότερη αιτία τους, όμως η εργαστηριακή επιβεβαίωση στηρίζεται σε ελάχιστα δείγματα.

Ένα θετικό τεστ μοιάζει με δακτυλικό αποτύπωμα σε τόπο διάρρηξης: δείχνει ποιος μπήκε, όχι από ποια πόρτα. Ο νοροϊός μπορεί να μπει από πολλές πόρτες, αφού μεταδίδεται με νερό, με τρόφιμα, με άμεση επαφή και με μολυσμένες επιφάνειες (ΕΟΔΥ). Για να βρεθεί η πόρτα, οι επιδημιολόγοι χρειάζονται στοιχεία που δεν έχουν δημοσιευτεί. Πρέπει να ξέρουν πότε άρχισαν τα συμπτώματα κάθε ασθενούς, πού βρισκόταν και τι έφαγε ή ήπιε, και να συγκρίνουν όσους εκτέθηκαν με όσους δεν εκτέθηκαν (CDC).

Από αυτά τα στοιχεία προκύπτει μια καμπύλη με τις μέρες που άρχισαν τα συμπτώματα, και το πιο αποκαλυπτικό είναι το σχήμα της. Μια απότομη κορυφή, όπου πολλοί αρρωσταίνουν σχεδόν ταυτόχρονα, δείχνει κοινή έκθεση, όπως ένα μολυσμένο δίκτυο ή ένα γεύμα. Διαδοχικά κύματα δείχνουν ιό που περνά από άνθρωπο σε άνθρωπο (CDC). Ο πίνακας ημερήσιων προσελεύσεων του νοσοκομείου δεν αντικαθιστά αυτή την καμπύλη, γιατί καταγράφει πότε πήγε κάποιος στα επείγοντα, όχι πότε αρρώστησε.

Το νερό και τα επείγοντα

Ο ουσιαστικός έλεγχος του νερού έγινε στις 16 Σεπτεμβρίου. Πέντε δείγματα εξετάστηκαν ειδικά για νοροϊό, τα τρία από περιοχές κοντά σε ασθενείς, και το εργαστήριο ενημέρωσε τηλεφωνικά ότι ήταν όλα αρνητικά, χωρίς να έχει δημοσιευτεί γραπτό δελτίο (ΕφΣυν). Πέντε δείγματα είναι πέντε φωτογραφίες ενός δικτύου που αλλάζει συνεχώς: δείχνουν καθαρό νερό σε εκείνα τα σημεία εκείνη τη μέρα. Δεν αποκλείουν όμως μολυσμένο νερό αλλού ή άλλες μέρες. Οι υπόλοιποι έλεγχοι δεν αλλάζουν την εικόνα, γιατί οι βασικοί μικροβιολογικοί δείκτες δεν ψάχνουν τον ιό και οι υπερβάσεις στον βιολογικό καθαρισμό στο Βόδι αφορούν λύματα, όχι πόσιμο νερό (in.gr).

Από 13 Αυγούστου ως 21 Σεπτεμβρίου ο πίνακας του νοσοκομείου καταγράφει 1.384 προσελεύσεις, περίπου 35 τη μέρα (ΕφΣυν, ΕΡΤnews). Προσέλευση σημαίνει ότι κάποιος πέρασε από τα επείγοντα, όχι ότι έμεινε σε κρεβάτι. Ο Στέλιος Καραταπάνης περιέγραψε μεγάλη πίεση στα επείγοντα. Είπε επίσης ότι νοσηλεία χρειάστηκαν κυρίως ηλικιωμένοι και ασθενείς με υποκείμενα νοσήματα που κινδύνευαν από αφυδάτωση (Καθημερινή). Αριθμός εισαγωγών δεν έχει δημοσιευτεί, οπότε η πίεση στα επείγοντα είναι τεκμηριωμένη ενώ το βάρος στους θαλάμους δεν είναι.

Όσο η διαδρομή μένει άγνωστη, η προστασία πρέπει να καλύπτει όλους τους πιθανούς δρόμους μετάδοσης. Αυτό σημαίνει πλύσιμο χεριών με σαπούνι και νερό, καθαρισμό των επιφανειών και προσοχή στον χειρισμό τροφίμων (ΕΟΔΥ). Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η αφυδάτωση. Όποιος δεν κρατά υγρά, ιδίως ένα μικρό παιδί ή ένας ηλικιωμένος, χρειάζεται γιατρό (CDC).

Η Ρόδος ξέρει πια ποιος ιός την αρρώστησε. Για να μάθει από πού ήρθε, οι αρχές πρέπει να δημοσιεύσουν πότε και πού αρρώστησε ο καθένας. Χωρίς αυτά τα στοιχεία το νερό ούτε αθωώνεται ούτε ενοχοποιείται, και το νησί δεν ξέρει πού να στοχεύσει την προστασία του.