Ρωσικό ντίζελ: η άδεια υπάρχει, τα φορτία όχι

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε στις 9 Οκτωβρίου, μετά από τηλεφώνημα με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, πάνω από 4,8 εκατομμύρια τόνους ρωσικού ντίζελ για την αγορά (AP). Την ίδια μέρα η Ουάσιγκτον εξέδωσε άδεια που νομιμοποιεί αυτό το εμπόριο (OFAC). Κανένα από αυτά τα φορτία όμως δεν έχει τεκμηριωθεί ως παράδοση, και από αυτό εξαρτάται αν θα αλλάξει κάτι στην αντλία ή στον πόλεμο.

Το νούμερο του Τραμπ είναι άθροισμα σε τέσσερα σκαλοπάτια. Πάνω από 300.000 τόνοι θα έρχονταν «άμεσα», 500.000 τον Νοέμβριο, 1 εκατομμύριο αμέσως μετά και άλλα 3 εκατομμύρια αργότερα, ανάλογα με την κατάσταση των ρωσικών διυλιστηρίων. Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε ποιος θα πληρώσει ή πότε θα είναι διαθέσιμο το καύσιμο (AP). Η Μόσχα δήλωσε έτοιμη να προμηθεύσει πετρέλαιο και πετρελαιοειδή, χωρίς να επαναλάβει τις ποσότητες ή το χρονοδιάγραμμα (Vedomosti). Η έρευνά μας δεν εντόπισε δημόσια σύμβαση, ονομασμένο αγοραστή ή φορτωτική για καμία από αυτές τις ποσότητες.

Η Μόσχα απαγορεύει ό,τι η Ουάσιγκτον επιτρέπει

Το πιο παράδοξο στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι η Ουάσιγκτον άνοιξε την πόρτα σε καύσιμο που η ίδια η Ρωσία δεν αφήνει να βγει. Με απόφαση της 29ης Σεπτεμβρίου, η ρωσική κυβέρνηση παρέτεινε έως τις 31 Οκτωβρίου την απαγόρευση εξαγωγής ντίζελ από τους παραγωγούς (alta.ru). Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Αλεξάντρ Νόβακ είπε στις 9 Οκτωβρίου ότι οι περιορισμοί αρχίζουν να χαλαρώνουν πρόωρα και ότι περισσότερα διυλιστήρια επιστρέφουν από επισκευές (Interfax). Τροποποιητική πράξη δεν έχει δημοσιευθεί. Και το περιθώριο είναι στενό: τον Σεπτέμβριο οι θαλάσσιες εξαγωγές όλων των ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων έπεσαν περίπου στο 1,075 εκατ. βαρέλια ημερησίως, 42% λιγότερα από έναν χρόνο πριν (S&P Global).

Τι ακριβώς υπογράφηκε

Η OFAC, η υπηρεσία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών που εφαρμόζει τις κυρώσεις, εξέδωσε τη Γενική Άδεια 135 με την υπογραφή του διευθυντή της Bradley T. Smith. Η άδεια επιτρέπει έως τις 7 Απριλίου 2027 πώληση, παράδοση, εκφόρτωση και εισαγωγή ντίζελ ρωσικής προέλευσης, ρητά και στις ΗΠΑ, αλλά αφήνει εκτός τους λογαριασμούς της ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, του Εθνικού Ταμείου Ευημερίας και του υπουργείου Οικονομικών (OFAC). Δεν ορίζει ποσότητα ούτε αγοραστή και δεν αποτελεί γενική άρση κυρώσεων. Ανοιχτό μένει πώς συνδυάζεται με τον αμερικανικό νόμο του 2022 που απαγορεύει τις εισαγωγές ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων (Public Law 117-109).

Στην Ευρώπη δεν αλλάζει τίποτα, γιατί η απαγόρευση εισαγωγής ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων στην ΕΕ εξακολουθεί να ισχύει (Συμβούλιο ΕΕ). Το Λονδίνο είχε επιβάλει μόλις την προηγουμένη νέες κυρώσεις σε πετρελαϊκές εταιρείες και δεξαμενόπλοια (gov.uk), και μετά την ανακοίνωση δήλωσε ότι διατηρεί την πίεση (Reuters). Είναι η ίδια γραμμή επιβολής που τον Αύγουστο έφερε Βρετανία και Ρωσία σε αντιπαράθεση για τις κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων του σκιώδους στόλου (To Brief).

Τον λόγο ο Τραμπ τον είπε ανοιχτά: θέλει γρήγορη πτώση των τιμών. Στις 8 Οκτωβρίου το αμερικανικό ντίζελ κόστιζε περίπου 6,28 δολάρια το γαλόνι (περίπου 3,8 λίτρα), με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου προ των πυλών (Reuters). Η αγορά αντέδρασε σε προσδοκίες και όχι σε βαρέλια. Στη Νέα Υόρκη εξασθένησε το χρηματιστηριακό περιθώριο του ντίζελ έναντι του αργού (S&P Global). Αν τα φορτία απλώς αλλάξουν αγοραστή, η παγκόσμια προσφορά δεν μεγαλώνει.

Η ένσταση του Κιέβου

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε την πρόσβαση του ρωσικού πετρελαίου στην αγορά «επένδυση στον πόλεμο» (Telegram). Στο Axios είπε ότι θα συζητούσε χαλάρωση κυρώσεων ως μέρος μιας αμοιβαίας χειμερινής παύσης των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές. Πρόσθεσε ότι η ομάδα του, που εκείνες τις μέρες συναντούσε Αμερικανούς απεσταλμένους στο Μαϊάμι, δεν είχε ενημερωθεί (Axios). Η ένσταση έχει δύο σκέλη. Το πρώτο είναι οικονομικό: περισσότεροι αγοραστές σημαίνουν περισσότερα ρωσικά έσοδα, αν και το μέγεθος δεν βγαίνει από τους 4,8 εκατ. τόνους χωρίς πραγματικές τιμές και σύγκριση με πωλήσεις που θα γίνονταν ούτως ή άλλως. Το δεύτερο είναι διαπραγματευτικό: το χαρτί που το Κίεβο ήθελε να ανταλλάξει με παύση των επιθέσεων δόθηκε χωρίς αντάλλαγμα για την Ουκρανία.

Για τον Έλληνα οδηγό, η αμερικανική άδεια δεν αλλάζει τίποτα άμεσα. Το ρωσικό ντίζελ το κρατούν έξω οι ευρωπαϊκοί κανόνες, και η μόνη πιθανή επίδραση περνά από τη διεθνή τιμή αναφοράς, εφόσον τα φορτία αποδειχθούν πραγματικά πρόσθετα. Το νεότερο επίσημο δελτίο αφορούσε τις 8 Οκτωβρίου, δηλαδή μετρήθηκε πριν από την ανακοίνωση, και έδινε για το πετρέλαιο κίνησης μέση τιμή 2,135 ευρώ το λίτρο σε 4.565 πρατήρια (Παρατηρητήριο Τιμών). Στην τιμή αυτή επιδρά και η προσωρινή κρατική επιδότηση 15 λεπτών το λίτρο για το διάστημα 1-15 Οκτωβρίου (υπουργείο Οικονομικών). Μέχρι στιγμής η Μόσχα έχει πάρει μια νόμιμη πόρτα στην αμερικανική αγορά και ο Τραμπ μια ανακοίνωση για την προεκλογική του εκστρατεία, ενώ στην αντλία δεν έχει φτάσει ακόμη ούτε ένας τόνος.