Ρωσικό ντίζελ προς ΗΠΑ, δεξαμενόπλοιο υπό ευρωπαϊκές κυρώσεις

Το δεξαμενόπλοιο Leruo, γραμμένο στους καταλόγους κυρώσεων της ΕΕ και της Βρετανίας, μεταφέρει ρωσικό ντίζελ. Η δηλωμένη πορεία του είναι προς την αμερικανική ακτή του Ατλαντικού, με εκτιμώμενη άφιξη στις 11 Νοεμβρίου (FT). Είναι ένα από τα τρία πλοία με τα πρώτα φορτία της συνεννόησης Τραμπ–Πούτιν για το ντίζελ. Κανένα δεν έχει ακόμη εκφορτώσει, και για κανένα δεν έχει κατονομαστεί αγοραστής (FreightWaves).

Το Leruo αναφέρεται ότι φόρτωσε περίπου 40.000 τόνους ντίζελ στο ρωσικό λιμάνι Πριμόρσκ στις 16/10. Ο δηλωμένος προορισμός του άλλαξε στην πορεία: από το Μανάους της Βραζιλίας έγινε «ακτή Ατλαντικού, για εντολές» (Maritime Executive).

Η ΕΕ έχει καταχωρίσει το πλοίο στα πλοία υπό κυρώσεις από τις 20/7/2025. Η καταχώριση σημαίνει ότι του απαγορεύεται η πρόσβαση σε λιμάνια της Ένωσης και σε σειρά συναφών υπηρεσιών (Κανονισμός ΕΕ 2025/1494). Το ίδιο πλοίο κατονομάζεται και στη βρετανική κατάσταση στόχων της 15/10/2025 (gov.uk).

Η αμερικανική άδεια που επιτρέπει το εμπόριο αυτού του ντίζελ δεν τροποποιεί κανένα από τα δύο καθεστώτα. Η Ουάσινγκτον χαλάρωσε τις δικές της κυρώσεις. Οι ευρωπαϊκές και οι βρετανικές μένουν όπως ήταν.

Τρία πλοία, ένα ανεξάρτητο ίχνος

Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ μίλησε σήμερα σε δημοσιογράφους στη Μόσχα. «Αυτή τη στιγμή, τρία πλοία», είπε, και πρόσθεσε: «Αναμένουμε στις 28» (Interfax). Ότι τα πλοία κατευθύνονται στις ΗΠΑ το διευκρίνισε το πρακτορείο, όχι ο ίδιος. Το ίδιο ισχύει για το τέταρτο πλοίο που αναμένεται να αποπλεύσει αύριο, το οποίο δεν έχει ταυτοποιηθεί δημόσια.

Τα ονόματα των τριών, Agioi Fanendes, Talisman και Leruo, τα έδωσαν οι Financial Times. Η εφημερίδα εκτιμά το συνολικό τους φορτίο σε περίπου 140.000 τόνους (FT).

Ανεξάρτητο ίχνος φόρτωσης υπάρχει για το Agioi Fanendes: περίπου 40.000 τόνοι ντίζελ χαμηλού θείου στο Πριμόρσκ στις 22/10, κατά στοιχεία που μετέδωσε το Reuters (FreightWaves). Την επομένη, ο δηλωμένος προορισμός του άλλαξε από Νέα Υόρκη σε «For Orders», δηλαδή σε αναμονή εντολών (MarineTraffic). Στις 26/10 βρισκόταν στο Σκάγκερακ, τα στενά ανάμεσα σε Νορβηγία και Δανία. Η διαχειρίστριά του έλεγε τότε ότι το λιμάνι εκφόρτωσης δεν έχει επιβεβαιωθεί (Maritime Executive).

Μια άδεια απέναντι σε έναν νόμο

Η διαδρομή ξεκίνησε στις 9/10. Τότε ο Τραμπ, μετά τη συνομιλία του με τον Πούτιν, ανακοίνωσε ρωσικό ντίζελ για την «αμερικανική και παγκόσμια αγορά» και υποστήριξε ότι οι τιμές θα πέσουν (NBC News, To Brief). Την ίδια μέρα ο Bradley T. Smith, διευθυντής της OFAC (της υπηρεσίας κυρώσεων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών), υπέγραψε τη Γενική Άδεια 135. Η άδεια επιτρέπει ρητά την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ έως τις 7 Απριλίου 2027 (OFAC).

Το εμπόδιο είναι ένας νόμος του 2022. Απαγορεύει την εισαγωγή ρωσικών ενεργειακών προϊόντων και ορίζει δική του διαδικασία για την άρση της απαγόρευσης (Public Law 117-109). Η Γενική Άδεια 135 είναι προσωρινή εξαίρεση της εκτελεστικής εξουσίας. Αν χωρά μέσα σε αυτόν τον νόμο ή τον παρακάμπτει, δεν το έχει κρίνει ακόμη κανένα δικαστήριο.

Επτά νομοθέτες, ανάμεσά τους ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Thom Tillis, έγραψαν σε έξι μεγάλες τράπεζες και στις λιμενικές αρχές του Τέξας και της Νέας Υόρκης–Νιου Τζέρσεϊ (gCaptain). Τους ζητούν να μη διευκολύνουν συναλλαγές, να κρατήσουν συμβάσεις, φορτωτικές και τελωνειακά αρχεία και να απαντήσουν έως τις 28/10 (Γερουσία των ΗΠΑ). Η επιστολή εκφράζει νομική θέση και δεν δεσμεύει κανέναν. Λέει όμως σε κάθε τράπεζα και λιμάνι ότι η υπογραφή τους μπορεί να βρεθεί σε έρευνα του Κογκρέσου.

Ο Νόβακ παρουσιάζει τις εξαγωγές ως διέξοδο για ένα πλεόνασμα παραγωγής που κρατά τα ρωσικά διυλιστήρια σε λειτουργία (Kommersant). Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο απάντησε σε όσους βλέπουν πρόσθετα ρωσικά έσοδα: κατά τη γνώμη του, το ρωσικό ντίζελ θα έβρισκε αγοραστή ούτως ή άλλως (RBC). Αν έχει δίκιο, το κέρδος της Μόσχας προς το παρόν δεν είναι ο όγκος. Είναι το προηγούμενο: μια αμερικανική άδεια που γράφει «εισαγωγή» δίπλα στο ρωσικό ντίζελ.

Ο όγκος, εξάλλου, είναι μικρός. Τα τρία φορτία αντιστοιχούν περίπου σε ένα εκατομμύριο βαρέλια, ενώ οι ΗΠΑ καταναλώνουν γύρω στα τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια αποσταγμάτων την ημέρα (EIA). Είναι δηλαδή περίπου έξι ώρες αμερικανικής κατανάλωσης. Ούτε η τιμή έπεσε: η λιανική του ντίζελ στις ΗΠΑ ανέβηκε από 6,18 σε 6,35 δολάρια το γαλόνι μεταξύ 12 και 26 Οκτωβρίου (EIA). Η χρονική σύμπτωση πάντως δεν αποδεικνύει αιτία.

Στην Ελλάδα, το επίσημο δελτίο της 26/10 κατέγραψε το ντίζελ κίνησης στα 2,127 ευρώ το λίτρο (Παρατηρητήριο Τιμών). Τα φορτία βρίσκονται ακόμη στη θάλασσα και δεν έχουν τεκμηριωμένη επίδραση σε αυτή την τιμή. Είναι όμως το μέτρο με το οποίο θα κριθεί η υπόσχεση για φθηνότερα καύσιμα.

Η πράξη που λείπει είναι η εκφόρτωση. Ως τότε, η «συμφωνία του ντίζελ» είναι μια δήλωση στη Μόσχα, μια άδεια στην Ουάσινγκτον και τρία πλοία που περιμένουν εντολές. Αύριο οι τράπεζες και οι λιμενικές αρχές οφείλουν απάντηση στο Κογκρέσο. Την οριστική απάντηση θα τη δώσει το πρώτο αμερικανικό λιμάνι που θα δεχτεί το Leruo, ένα πλοίο που η ΕΕ δεν αφήνει να πιάσει σε κανένα δικό της λιμάνι.