Σακαχόλα: η «νηστεία» των παιδιών κρίθηκε φόνος

Το Ανώτατο Δικαστήριο της Μομπάσα έκρινε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου τον ιεροκήρυκα Πολ Μακένζι ένοχο για 191 φόνους. Από τα θύματα, τα 190 ήταν παιδιά και ένα ήταν ενήλικας (AFP, Straits Times). Η υπεράσπιση υποστήριξε ότι οι πιστοί νήστεψαν μέχρι θανάτου με τη θέλησή τους, και η δικαστής Diana Kavedza-Mochache απέρριψε αυτή τη γραμμή. Η απάντησή της είναι αυτή που μένει: ένα παιδί δεν μπορεί να συναινέσει στη δική του λιμοκτονία.

Σύμφωνα με την κενυατική εισαγγελία, μαζί με τον Μακένζι καταδικάστηκαν 28 συγκατηγορούμενοι (ODPP). Ο αριθμός δεν είναι ακόμη κλειδωμένος. Τα ρεπορτάζ της επομένης δεν μετρούν όλα με τον ίδιο τρόπο τους καταδικασθέντες, και το πλήρες κείμενο της απόφασης δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Από τη νηστεία στο σύστημα

Για να απαντήσει στο επιχείρημα της ελεύθερης επιλογής, το δικαστήριο περιέγραψε τη δομή που στεκόταν γύρω από τη νηστεία. Όπως αποδίδουν τα ρεπορτάζ το σκεπτικό, ο Μακένζι έδινε τις οδηγίες, υπεύθυνοι τις μετέφεραν στις ομάδες των πιστών και φρουροί περιόριζαν την κίνηση ή εμπόδιζαν τη διαφυγή (CNN). Μια νηστεία που διατάσσεται από πάνω και φυλάσσεται από φρουρούς δεν είναι πια ατομική απόφαση.

Αυτή τη δομή την περιέγραψαν στο δικαστήριο οι επιζώντες. Παιδιά που γλίτωσαν κατέθεσαν ότι τους στερούσαν τροφή και νερό ενώ υπήρχαν προμήθειες, και ορισμένα είδαν τα αδέλφια τους να πεθαίνουν (Citizen Digital). Άλλες μαρτυρίες περιέγραψαν τιμωρίες για όσα παιδιά έτρωγαν ή προσπαθούσαν να φύγουν.

Πάνω σε αυτά τα στοιχεία η δικαστής στήριξε το αυστηρότερο σκέλος της κρίσης της, που αφορά και τους γονείς. Τα παιδιά κάτω των 16 ετών δεν μπορούσαν να δώσουν ενημερωμένη συναίνεση σε πρακτική που θα τα σκότωνε. Ούτε οι γονείς τους είχαν νόμιμο δικαίωμα να αποφασίσουν κάτι τέτοιο για λογαριασμό τους (The Star). Ο συνήγορος της υπεράσπισης Lawrence Obonyo επέμεινε ότι δεν υπήρξε εξαναγκασμός και δήλωσε πρόθεση να ασκήσει έφεση (CNN).

Τι μετρούν οι 191

Η καταδίκη δεν σημαίνει ότι 191 νεκροψίες βρήκαν ασιτία. Σύμφωνα με το AFP, 72 θάνατοι αποδόθηκαν ιατροδικαστικά σε ασιτία. Άλλοι 110 έμειναν χωρίς προσδιορισμένη αιτία λόγω προχωρημένης αποσύνθεσης, και σε ορισμένους καταγράφηκαν άλλες αιτίες, όπως ασφυξία ή τραύμα στο κεφάλι. Η εισαγγελία δημοσίευσε διαφορετική κατανομή, 76 και 112 αντίστοιχα, και η απόκλιση δεν έχει εξηγηθεί (ODPP). Όπου η ιατροδικαστική δεν έδινε απάντηση, το δικαστήριο στηρίχθηκε στις μαρτυρίες και στις συνθήκες ταφής. Η ετυμηγορία είναι επομένως κρίση για ένα οργανωμένο σύστημα στέρησης, όχι άθροισμα ιατρικών πορισμάτων.

Καλύπτει επίσης μόνο ένα κομμάτι της τραγωδίας. Οι νεκροί της Σακαχόλα ξεπερνούν συνολικά τους 400 (Standard Media). Χωριστά εκκρεμούν κατηγορίες για τρομοκρατία, καθώς και η υπόθεση του γειτονικού Kwa Binzaro, όπου οι εισαγγελείς αποδίδουν 52 θανάτους στον Μακένζι και σε άλλους. Εκείνος έχει δηλώσει αθώος (Straits Times).

Οι προειδοποιήσεις

Η υπόθεση ήρθε στο φως τον Μάρτιο του 2023. Ένας συγγενής ειδοποίησε την αστυνομία για ανθρώπους που δεν είχαν επιστρέψει, και οι έρευνες κοντά στο δάσος οδήγησαν σε διασώσεις και σε ρηχούς τάφους (RFI μέσω AllAfrica). Δύο μήνες αργότερα, ο τότε υπουργός Εσωτερικών Kithure Kindiki παραδέχθηκε σε επιτροπή της Γερουσίας ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας απέτυχαν και ζήτησε συγγνώμη. Μέρος του βάρους το έριξε στη Δικαιοσύνη, που τον Μάρτιο είχε αφήσει τον Μακένζι ελεύθερο με εγγύηση (Citizen Digital).

Ο Συνήγορος του Πολίτη πήγε πιο πίσω στον χρόνο. Σύμφωνα με ρεπορτάζ, διαπίστωσε ότι διοίκηση και αστυνομία αγνοούσαν προειδοποιήσεις από το 2021 έως το 2023 και εισηγήθηκε πειθαρχικά μέτρα για έξι αξιωματούχους. Στο μεταξύ, το νομοσχέδιο για την εποπτεία των θρησκευτικών οργανώσεων, που ενέκρινε το Υπουργικό Συμβούλιο το 2025, πάγωσε μετά από αντιδράσεις κληρικών (RFI μέσω AllAfrica). Το πόρισμα του Συνηγόρου είναι διοικητικό, και η ποινική απόφαση της Δευτέρας δεν κρίνει κανέναν από αυτούς τους αξιωματούχους.

Στις 30 Οκτωβρίου ακολουθούν εκθέσεις και αγορεύσεις, και στις 6 Νοεμβρίου ανακοινώνονται οι ποινές (The Star, Standard Media). Η Μομπάσα απάντησε ποιος σκότωσε τα παιδιά της Σακαχόλα. Οι έξι αξιωματούχοι στους οποίους ο Συνήγορος του Πολίτη χρεώνει τις αναπάντητες προειδοποιήσεις μένουν έξω από αυτή τη δίκη, και ο νόμος που υποσχέθηκε το κράτος παραμένει παγωμένος.