Τα σχολεία ανοίγουν ξανά με δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτές

Ένα παιδί με αναπηρία μπορεί να έχει εγκεκριμένη Παράλληλη Στήριξη, δηλαδή δικαίωμα σε έναν εκπαιδευτικό δίπλα του μέσα στη γενική τάξη, και όμως να βρει την πρώτη μέρα του σχολείου τη θέση αυτή άδεια. Είναι η πιο καθαρή εικόνα του τι σημαίνει η φετινή στελέχωση: λίγες μέρες πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι στις 11 Σεπτεμβρίου, το δημόσιο σχολείο ανοίγει και πάλι με δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτές, εκπαιδευτικούς με ετήσια σύμβαση που καλύπτουν όσα κενά δεν φτάνουν οι μόνιμοι. Στις 31 Αυγούστου η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη ανακοίνωσε ότι η πρώτη φάση, με περίπου 30.000 προσλήψεις, γίνεται σήμερα, μέσα σε σχεδιασμό έως 45.000 για όλη τη χρονιά (Capital, Efsyn).

Πώς ένα εγκεκριμένο δικαίωμα καταλήγει άδεια θέση; Επειδή η «πρόσληψη» δεν είναι το ίδιο με έναν δάσκαλο μέσα στην τάξη. Ανάμεσά τους μεσολαβούν τέσσερα ξεχωριστά στάδια: πρώτα η Διεύθυνση Εκπαίδευσης δηλώνει την ανάγκη, μετά το υπουργείο εγκρίνει την πίστωση (τη δυνατότητα πληρωμής), ακολουθεί η ονομαστική πρόσληψη και τέλος η τοποθέτηση σε συγκεκριμένο σχολείο. Τα ονόματα της Α΄ φάσης βγαίνουν την 1η Σεπτεμβρίου, οι τοποθετήσεις γίνονται στις 4 και η ανάληψη υπηρεσίας στις 7 με 8, λίγες μόλις μέρες πριν από τον αγιασμό (Alfavita). Οι επόμενες περίπου 6.000 προσλήψεις της Β΄ φάσης, όμως, τοποθετούνται στο τέλος Σεπτεμβρίου, δηλαδή φτάνουν σχεδόν ολόκληρες αφότου έχει ήδη αρχίσει το κανονικό πρόγραμμα (CNN Greece, e-wall).

Πόσα κενά μένουν τελικά ακάλυπτα; Εδώ τα επίσημα νούμερα σταματούν. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί ενιαίο υπουργικό άθροισμα των δηλωμένων αναγκών, ούτε τελικός πίνακας της Α΄ φάσης ανά βαθμίδα και ειδικότητα. Η πιο διαδεδομένη εκτίμηση, περίπου 50.000 συνολικές ανάγκες και γύρω στα 20.000 ακάλυπτα κενά μετά τις 30.000 προσλήψεις, δεν είναι κρατική μέτρηση: προέρχεται από ανάλυση του εκπαιδευτικού αναλυτή που υπογράφει ως «Πατρέας» και αναπαράγεται από τα εξειδικευμένα εκπαιδευτικά μέσα (Dnews, iPaideia). Είναι αφαίρεση, όχι απολογισμός.

Το άδειο θρανίο της πρώτης μέρας πάντως δεν είναι μεμονωμένο. Η ίδια ανάλυση καταγράφει 16.445 δηλωμένα κενά στην Παράλληλη Στήριξη, σχεδόν 10.000 στο ειδικό βοηθητικό και επιστημονικό προσωπικό (τους ψυχολόγους, νοσηλευτές και βοηθούς που στηρίζουν τα παιδιά με αναπηρία) και περίπου 2.800 ακόμη σε ειδικά σχολεία και τμήματα ένταξης, με τη μεγαλύτερη πίεση στους σχολικούς νοσηλευτές (iPaideia, eSpecial). Για μια οικογένεια αυτό μεταφράζεται σε λιγότερες ώρες στήριξης, καθυστέρηση, ή και αδυναμία του παιδιού να παραμείνει στο γενικό σχολείο.

Το κενό δεν κατανέμεται καν ομοιόμορφα. Μόνο στην Α΄ Αθήνας δημοσιοποιήθηκαν 2.251 κενά, τα περίπου 1.600 στην ειδική αγωγή, με βαριές ανάγκες και σε Ηράκλειο, Ιωάννινα και Κοζάνη (DeltaInc). Γι' αυτό οι μόνιμοι διορισμοί δεν λύνουν μόνοι τους την εξίσωση: ένας δάσκαλος μπορεί να μονιμοποιείται εκεί που η ανάγκη είναι μικρότερη και να λείπει εκεί που τον περιμένει ένα παιδί.

Εδώ χωρίζουν δύο αναγνώσεις των ίδιων αριθμών. Το υπουργείο μετρά εισροές: σχεδόν 5.300 μόνιμους διορισμούς μέσα στον Αύγουστο και 30.000 αναπληρωτές από σήμερα (ΥΠΑΙΘΑ), σε συνέχεια των μόνιμων διορισμών που είχε ήδη ανακοινώσει τον Αύγουστο (To Brief). Η ΔΟΕ, η ομοσπονδία των δασκάλων, μετρά αποτέλεσμα: ο πρόεδρός της Νικόλας Βουρδουμπάς αντιπαραβάλλει περίπου 54.000 διορισμούς με 65.000 συνταξιοδοτήσεις τα τελευταία χρόνια και θυμίζει ότι πέρυσι τα σχολεία έκλεισαν με πάνω από 5.000 κενά (Dnews).

Η διαφορά δεν είναι λεκτική. Οι «προσλήψεις» είναι δείκτης που ελέγχει το ίδιο το υπουργείο· οι «εκπαιδευτικοί στην τάξη» είναι δείκτης που εκθέτει συνταξιοδοτήσεις, γεωγραφικές ανισότητες και τη μόνιμη εξάρτηση από προσωρινό προσωπικό. Και αυτή ακριβώς η εξάρτηση είναι το επίκεντρο της παραπομπής της Ελλάδας στο Δικαστήριο της ΕΕ, που η Κομισιόν αποφάσισε τον Ιούλιο (To Brief): 30.000 αναπληρωτές αμέσως μετά από 5.300 μόνιμους δεν διαψεύδουν την ευρωπαϊκή κριτική, την επιβεβαιώνουν.

Το έγγραφο που θα κρίνει την υπόσχεση δεν έχει βγει ακόμη: ο τελικός πίνακας τοποθετήσεων ανά σχολείο και ειδικότητα. Μέχρι να δημοσιευτεί, το «30.000 προσλήψεις» παραμένει αριθμός εισροής. Ο αριθμός που μετράει για τον γονιό στις 11 Σεπτεμβρίου είναι πόσα από τα άδεια θρανία μπροστά στα παιδιά έχουν πράγματι αποκτήσει έναν άνθρωπο.