Σεισμός στην Ινδονησία: 100 νεκροί, 180.000 εκτός σπιτιών

Δέκα μέρες μετά τον σεισμό των 7,7 Ρίχτερ που γκρέμισε σπίτια στη Φλόρες, στα ανατολικά της Ινδονησίας, η κρίση δεν έχει κορυφωθεί· αποκαλύπτεται ακόμη κομμάτι-κομμάτι. Το έδαφος συνεχίζει να κουνιέται, με την ινδονησιακή σεισμολογική υπηρεσία BMKG να έχει καταγράψει πάνω από 4.200 μετασεισμούς (Tempo, BMKG), και ο φόβος τους κρατά σήμερα 180.327 ανθρώπους μακριά από τα σπίτια τους (Xinhua). Η καταστροφή είχε ξεκινήσει στα μέσα Αυγούστου (To Brief), αλλά τα μεγέθη της έχουν στο μεταξύ πολλαπλασιαστεί.

Ο επικεφαλής της υπηρεσίας πολιτικής προστασίας (BNPB) Suharyanto ανέβασε τον επίσημο απολογισμό στους 100 νεκρούς, σωρευτικό αριθμό που περιλαμβάνει και βαριά τραυματίες οι οποίοι υπέκυψαν τις επόμενες μέρες, μαζί με 1.603 τραυματίες (Tempo, Republika). Πίσω από τους νεκρούς απλώνεται ένα πολύ μεγαλύτερο μέγεθος: 73.818 σπίτια με ζημιές, σχεδόν ένα στα τρία από αυτά βαριές, και χωριά αποκομμένα από κατολισθήσεις που έκοψαν τμήματα του κεντρικού δρόμου της Φλόρες.

Στις 19 Αυγούστου η BNPB μετρούσε κάτω από 12.000 κατεστραμμένα σπίτια και περίπου 40.000 εκτοπισμένους (AP, Kontan). Μέσα σε πέντε μέρες τα νούμερα πολλαπλασιάστηκαν, καθώς τα κλιμάκια αυτοψίας έφταναν σε ολοένα και περισσότερα απομονωμένα χωριά και πρόσθεταν στη λίστα και τις ελαφρύτερες ζημιές. Μόλις τώρα φαίνεται πόσο μεγάλη ήταν εξαρχής η ζημιά.

Ένα ρήγμα που δεν ηρεμεί

Ένας μεγάλος σεισμός μοιάζει με ξερολιθιά: τραβάς έξω τον μεγάλο λίθο και οι διπλανές πέτρες συνεχίζουν να γλιστράνε και να τρίζουν για ώρα, ώσπου να βρουν νέα ισορροπία. Ο κύριος σεισμός μετακίνησε απότομα ένα κομμάτι του ρήγματος κι άλλαξε τις πιέσεις σε όλη τη γύρω περιοχή, και τα γειτονικά κομμάτια του φλοιού τακτοποιούνται τώρα ένα προς ένα, με χιλιάδες μικρότερες δονήσεις, τους μετασεισμούς (USGS, PNSN). Κι επειδή ο σεισμός ήταν ρηχός, γύρω στα 10 χιλιόμετρα βάθος, η ενέργεια είχε μικρή απόσταση να διανύσει ως την επιφάνεια, και έφτασε πιο δυνατή απ' ό,τι ένας βαθύτερος σεισμός ίδιου μεγέθους.

Μερικές δεκάδες από αυτές τις δονήσεις ξεπέρασαν τα 5 Ρίχτερ, και σεισμοί αυτού του μεγέθους μπορούν να ρίξουν ό,τι έχει ήδη ραγίσει, να ξανακλείσουν δρόμους και να πυροδοτήσουν νέες κατολισθήσεις σε ένα ορεινό, διάσπαρτο αρχιπέλαγος (BMKG). Η επικινδυνότητα παραμένει έτσι ζωντανή για μέρες μετά το πρώτο χτύπημα, κρατώντας ανοιχτό και το μέτωπο της διάσωσης.

Το σπίτι που δεν αντέχει

Το ότι 73.000 σπίτια έμειναν πληγωμένα μιλά και για το τι είναι χτισμένο στη Φλόρες. Στην ανατολική Ινδονησία κυριαρχούν τουβλοδομές χωρίς οπλισμό και ξύλινες κατασκευές, χωρίς το σεισμικό «δέσιμο» που κρατά έναν τοίχο ενωμένο όταν αυτός ταρακουνιέται· με τη φτώχεια και την αδύναμη επίβλεψη, ένα τέτοιο σπίτι γίνεται ακατοίκητο ακόμη και χωρίς να καταρρεύσει (World Bank). Και όμως, τρία πειραματικά αντισεισμικά σπίτια του ερευνητικού οργανισμού BRIN στην ίδια περιοχή έμειναν όρθια, με μόνο επιφανειακές φθορές, όπως ανέφερε το πρακτορείο Antara (Antara). Η λύση υπάρχει· το δύσκολο είναι να γίνει μαζική και οικονομικά προσιτή.

Μια ανακατασκευή τέτοιας κλίμακας δείχνει πόσο βαρύ είναι το τοπικό πλήγμα, χωρίς όμως η Φλόρες να μπαίνει στις μεγαλύτερες τραγωδίες της Ινδονησίας: απέχει πολύ από το τσουνάμι του 2004 με τους περίπου 230.000 νεκρούς ή από το Παλού το 2018 (NPR). Η πιο κοντινή σύγκριση είναι η ίδια η Φλόρες το 1992, όταν σεισμός ίδιου μεγέθους και το τσουνάμι που ακολούθησε σκότωσαν περίπου 1.690 ανθρώπους (UNESCO IOC). Παραμένει όμως μια υπενθύμιση ότι σε αυτό το κομμάτι του πλανήτη ένας μέτριος σε εθνική κλίμακα απολογισμός μπορεί να είναι συντριπτικός τοπικά.

Και αυτό είναι το στοίχημα των επόμενων ημερών. Σκηνές, νερό, φάρμακα και γεννήτριες πρέπει να φτάσουν σε ανθρώπους που δεν βρίσκονται σε έναν μεγάλο καταυλισμό, αλλά σκορπισμένους σε δεκάδες μικρά σημεία: κοντά στα γκρεμισμένα σπίτια τους, σε συγγενείς, σε χωριά όπως αυτά στο νησί Palue κοντά στο επίκεντρο, όπου τα συνεργεία έφτασαν μόνο μετά από δύσκολη θαλάσσια διαδρομή (Al Jazeera, The Guardian). Το πιο σκληρό κομμάτι αυτής της καταστροφής δεν είναι η στιγμή του σεισμού· είναι η αποστολή βοήθειας σε ένα έδαφος που ακόμη κινείται.